MISIR NEREYE GİDİYOR? (9)

Fırsatlar Büyük, Peki Mısır’ın Önündeki Sınavlar Neler?

Daha önceki yazılarımızda Mısır’ın önümüzdeki yıllarda öne çıkabilecek sektörlerini, 120 milyonluk iç pazarının ötesindeki fırsatları ve özellikle tekstil ile gıda sanayisinin taşıdığı potansiyeli anlatmaya çalıştım.

Ancak bir ülkenin potansiyelini konuşurken yalnızca fırsatlara bakmak yeterli değildir.

Çünkü yatırımcı için asıl soru şudur:

Bu fırsatları hayata geçirmenin önündeki engeller nelerdir?

Mısır bugün önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Yeni sanayi yatırımları, organize sanayi bölgeleri, liman ve lojistik yatırımları, dijitalleşme ve yatırımcılara yönelik yeni düzenlemeler bu dönüşümün önemli parçalarını oluşturuyor.

Fakat sahada iş yapan biri olarak şunu söyleyebilirim:

Yatırım kararını yalnızca teşvikler belirlemez.

Yatırımcı için öngörülebilirlik, hız, finansmana erişim, enerji, döviz, insan kaynağı ve bürokrasinin nasıl işlediği de en az teşvikler kadar önemlidir.

İlk Sınav: Bürokrasi

Mısır’ın son dönemde üzerinde en fazla durduğu konulardan biri bürokrasinin azaltılması.

Bu konuda atılan dijitalleşme adımlarını önemli buluyorum.

Çünkü yatırımcı için zaman da bir maliyettir.

Bir fabrikanın ruhsatının, izinlerinin, altyapı bağlantılarının veya üretime geçişinin aylarca gecikmesi, kâğıt üzerinde hesaplanmayan ancak gerçek hayatta çok ciddi bir maliyet oluşturur.

Bu nedenle yatırım süreçlerinin mümkün olduğunca tek noktadan, şeffaf ve dijital olarak takip edilebilir hâle gelmesi Mısır’ın rekabet gücünü artıracaktır.

İkinci Sınav: Finansmana Erişim

Sanayi yatırımı sermaye ister.

Makine almak, fabrika kurmak, hammadde stoklamak ve üretimi büyütmek için finansmana ihtiyaç vardır.

Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin uygun maliyetli finansmana ulaşabilmesi, Mısır’ın sanayi politikalarının başarısı açısından kritik önem taşıyor.

Çünkü büyük şirketler kadar KOBİ’ler de güçlü bir sanayi ekosisteminin temelini oluşturuyor.

Üçüncü Sınav: Döviz ve İthal Girdiler

Mısır’da üretimin büyümesi için bazı hammaddelerin, makinelerin ve teknolojilerin ithal edilmesi gerekiyor.

Bu nedenle döviz piyasasındaki istikrar, üretici açısından büyük önem taşıyor.

Burada benim düşüncem açık:

Mısır’ın ihracatını artırması yalnızca daha fazla döviz kazanması anlamına gelmez; aynı zamanda sanayicinin ihtiyaç duyduğu ithal girdilere daha rahat ulaşabilmesi anlamına gelir.

Yani ihracat ile üretim arasında doğrudan bir bağ var.

Üreten ve ihraç eden sanayi güçlendikçe ekonomi de daha dirençli hâle gelir.

Dördüncü Sınav: Nitelikli İnsan Kaynağı

Mısır’ın genç ve geniş nüfusu büyük bir avantaj.

Ancak genç nüfusun ekonomik güce dönüşmesi için mesleki eğitim ve teknik becerilerin güçlendirilmesi gerekiyor.

Bugünün fabrikasında sadece çalışan insan değil; makineyi kullanabilen, kaliteyi anlayan, teknolojiyi takip eden ve üretim sürecini geliştirebilen insan gerekiyor.

Bence Mısır’ın önümüzdeki yıllarda yapacağı en önemli yatırımlardan biri de insana yapılan yatırım olacak.

Beşinci Sınav: Verimlilik ve Kalite

Mısır’ın artık yalnızca daha fazla üretmesi yeterli değil.

Daha kaliteli ve daha verimli üretmesi gerekiyor.

Dünya pazarında rekabet eden bir fabrika için kalite süreklilik ister.

Teslimat zamanında yapılmalı.

Maliyet kontrol altında tutulmalı.

Fire azaltılmalı.

Enerji verimli kullanılmalı.

Ürün uluslararası standartlara uygun olmalı.

Bütün bunlar bir araya geldiğinde gerçek anlamda rekabetçi bir üretim ortaya çıkar.

Ve Belki de En Önemli Konu: Güven

Yatırımcının ihtiyaç duyduğu en önemli şeylerden biri de güvendir.

Kuralların açık olması…

Kararların öngörülebilir olması…

Devlet kurumlarıyla yatırımcı arasındaki iletişimin güçlü olması…

Sorun çıktığında çözüm mekanizmasının çalışması…

Bunlar yatırım kararında rakamlardan bile daha önemli hâle gelebilir.

Son dönemde yatırımcı sorunlarının daha hızlı çözülmesine, dijital sistemlerin geliştirilmesine ve sanayi yatırımlarının kolaylaştırılmasına yönelik adımları bu açıdan önemli buluyorum.

Bence burada temel hedef şu olmalı:

Yatırımcı Mısır’a geldiğinde yalnızca fabrika kuracağını değil, önünü görebileceğini de hissetmeli.

Çünkü sermaye yalnızca teşvikin olduğu yere gitmez.

Öngörülebilirliğin olduğu yere gider.

⸻

Mısır’ın Önünde Büyük Bir Tercih Var

Mısır’ın bugün çok önemli avantajları bulunuyor:

Büyük bir iç pazar…

Genç nüfus…

Tarımsal üretim…

Stratejik coğrafya…

Limanlar…

Süveyş Kanalı…

Afrika ve Arap pazarlarına yakınlık…

Ve giderek güçlenen sanayi altyapısı.

Fakat bu avantajların tamamının ekonomik değere dönüşebilmesi için sistemin bir bütün olarak çalışması gerekiyor.

Benim Mısır için gördüğüm gelecek şu:

Daha az bürokrasi, daha fazla üretim.

Daha fazla üretim, daha fazla ihracat.

Daha fazla ihracat, daha güçlü döviz geliri.

Daha güçlü sanayi, daha fazla istihdam.

Bu zincir doğru kurulabilirse Mısır’ın ekonomik dönüşümü çok daha hızlı gerçekleşebilir.

⸻

Asıl Soru: Hangi Alanlara Yatırım Yapılmalı?

Burada artık bir adım daha ileri gitmek gerektiğini düşünüyorum.

Mısır’ın yalnızca daha fazla yatırım çekmesi yeterli değil.

Doğru yatırımları çekmesi gerekiyor.

Mısır’ın kendi kaynaklarını, coğrafi avantajlarını ve üretim gücünü dikkate alan bir yatırım stratejisine ihtiyacı var.

Örneğin tuz sektörü.

Mısır’ın önemli doğal kaynaklarından biri olan tuz, yalnızca ham madde olarak satılmamalı. Tuzun işlenmesi, saflaştırılması ve farklı sanayi kollarında kullanılabilecek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi üzerinde daha fazla düşünülmeli.

Aynı yaklaşım gıda sektöründe de geçerli.

Çilek, zeytin, narenciye, sebze ve diğer tarımsal ürünler sadece taze olarak satılmak yerine; dondurulmalı, kurutulmalı, işlenmeli, paketlenmeli ve markalaştırılmalı.

Tarım, sanayiyle buluşmalı.

Bir başka önemli alan ise otomotiv ve yan sanayi.

Mısır’ın hedefi yalnızca araç montajı yapan bir ülke olmak değil; yedek parça, plastik, metal aksam, elektronik ve diğer komponentlerde bölgesel bir tedarik merkezi hâline gelmek olmalı.

Bunun yanında tekstil, makine ve ekipman, ambalaj, yapı malzemeleri, kimya ve lojistik gibi sektörler de Mısır’ın gelecek vizyonunda önemli yer tutabilir.

Burada devletin rolü yatırımcının yerine yatırım yapmak değil.

Yatırımın önünü açmak.

Araziye ulaşımı kolaylaştırmak…

Enerji altyapısını güçlendirmek…

Ruhsat süreçlerini hızlandırmak…

Finansmana erişimi kolaylaştırmak…

Yatırımcı ile yerli tedarikçiyi buluşturmak…

Mesleki eğitimi üretimin ihtiyaçlarına göre geliştirmek…

Ve en önemlisi, yatırımcıya öngörülebilir bir ortam sunmak.

Bunlar başarıldığında yatırımcı da kendi sermayesini, teknolojisini ve tecrübesini Mısır’a getirmek için daha güçlü bir motivasyona sahip olacaktır.

⸻

Türkiye İçin de Bir Mesaj Var

Burada Türk iş dünyasına da küçük bir parantez açmak istiyorum.

Mısır’daki fırsatları değerlendirirken yalnızca bugünkü maliyetlere bakmamak gerekiyor.

Beş, on, hatta yirmi yıllık perspektifle bakmak gerekiyor.

Çünkü Mısır’ın asıl hikâyesi bugün tamamlanmış değil.

Tam tersine, hikâye yeni başlıyor.

Türkiye’nin üretim tecrübesi, girişimcilik kültürü ve ihracat kabiliyeti ile Mısır’ın genç nüfusu, coğrafi konumu, doğal kaynakları ve bölgesel pazar avantajları birleştiğinde çok güçlü sonuçlar ortaya çıkabilir.

Bunun için iki ülkenin birbirini rakip olarak değil, birbirini tamamlayan üretim ortakları olarak görmesi gerektiğine inanıyorum.

⸻

Son Söz

“Mısır Nereye Gidiyor?” diye başladığımız bu yolculukta şimdiye kadar fırsatları, pazarları, sanayi sektörlerini ve yatırım imkânlarını konuştuk.

Bugün ise başka bir gerçeğin altını çizmek istiyorum:

Mısır’ın önünde büyük fırsatlar var. Ancak fırsatların büyüklüğü kadar, bu fırsatları doğru yönetebilmek de önemli.

Ben Mısır’ın potansiyeline inanıyorum.

Ama potansiyel tek başına yeterli değildir.

Potansiyeli sonuca dönüştüren şey; doğru politika, doğru yatırım, doğru insan ve kararlı uygulamadır.

Mısır bunu başarabilirse yalnızca bölgenin önemli pazarlarından biri değil, bölgenin önemli üretim merkezlerinden biri olabilir.

Ve bundan sonraki en önemli soru artık şu:

Mısır 2030’a giderken hangi sektörlere yatırım çekmeli ve bu yatırımların önünü nasıl açmalı?

Tuzdan gıdaya…

Tekstilden otomotive…

Makineden ambalaja…

Tarım-sanayi entegrasyonundan lojistiğe kadar…

Mısır’ın önünde değerlendirilmesi gereken çok sayıda fırsat bulunuyor.

Ancak bu fırsatları gerçek yatırımlara dönüştürmek için yalnızca sermayeye değil, doğru bir ekonomik modele ihtiyaç var.

İşte “Mısır Nereye Gidiyor?” yazı dizisinin bir sonraki bölümünde, Mısır 2030’a Doğru: Hedefler, Büyük Projeler ve Yeni Ekonomik Model başlığı altında, Mısır’ın önündeki somut yatırım fırsatlarını ve bu fırsatların gerçeğe dönüşmesi için atılması gereken adımları konuşacağız.

Çünkü artık sadece “Mısır nereye gidiyor?” diye sormak yetmez.

“Mısır hangi sektörlerde dünya ile rekabet edebilir ve biz bu potansiyeli nasıl gerçeğe dönüştürebiliriz?” sorusunu da sormamız gerekiyor.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.