Mısır Nereye Gidiyor? (6)

120 Milyonluk Pazarın Ötesinde: Mısır’ın Yeni Ufku

“Mısır Nereye Gidiyor?” yazı dizisinin ilk beş bölümünde Mısır’ın ekonomik dönüşümünü, sanayileşme hedeflerini, 2030 vizyonunu, Türkiye ile ekonomik ilişkilerin geleceğini ve son dönemde açıklanan sanayi reformlarını değerlendirmeye çalıştım.

Bu kez biraz daha uzağa bakmak istiyorum.

Çünkü Mısır’ın geleceğini yalnızca kendi sınırları içinde değerlendirmek artık yeterli değil.

Mısır’ın asıl stratejik gücü, Afrika, Arap dünyası ve Avrupa’nın kesişme noktasında bulunmasından geliyor.

Süveyş Kanalı, gelişen limanlar, enerji altyapısı, sanayi bölgeleri ve ulaşım yatırımları bu konumu daha da önemli hâle getiriyor.

Ancak coğrafi konum tek başına ekonomik güç anlamına gelmez.

Asıl mesele, bu avantajları üretime, ticarete ve ihracata dönüştürebilmektir.

Bugün Mısır için sorulması gereken soru artık yalnızca:

“Ne kadar üretebiliriz?”

değil.

Asıl soru:

“Ürettiğimiz ürünleri kaç farklı pazara ulaştırabiliriz?”

120 Milyonluk Pazarın Ötesinde

Mısır’ın yaklaşık 120 milyonluk büyük bir iç pazarı var.

Bu elbette önemli bir avantaj.

Ancak bir ülkenin sanayi gücünü yalnızca kendi tüketicisinin büyüklüğü belirlemez. Güçlü üretim ülkeleri, kendi iç pazarlarının ötesine geçebilen ülkelerdir.

Mısır’da kurulacak bir fabrikanın hedefi yalnızca Mısır’daki tüketici olmamalı.

O fabrika;

Afrika’ya,

Arap dünyasına

ve

Avrupa’ya

ulaşabilecek şekilde planlanmalı.

İşte o zaman Mısır’ın gerçek potansiyeli ortaya çıkabilir.

Bugün Mısır’ın önünde yalnızca 120 milyonluk bir iç pazar değil, sahip olduğu ticaret anlaşmaları ve stratejik konumu sayesinde çok daha geniş bir ekonomik alan bulunuyor.

Mısır’ın resmi yatırım kurumu GAFI, ülkenin farklı ticaret anlaşmaları sayesinde yaklaşık 1,5 milyar tüketiciye erişim potansiyeline sahip olduğunu belirtiyor. (GAFI)

Bu rakam bize aslında önemli bir şey söylüyor:

Mısır’ın ekonomik hikâyesi yalnızca Mısır’ın hikâyesi değil.

Afrika’ya Açılan Kapı

Afrika’nın ekonomik yapısı hızla değişiyor.

Nüfus artıyor, şehirleşme hızlanıyor, tüketim alışkanlıkları değişiyor ve yeni üretim merkezleri ortaya çıkıyor.

Gıda, makine, ambalaj, yapı malzemeleri, ilaç, tekstil ve elektrikli ekipmanlar gibi birçok alanda önümüzdeki yıllarda önemli fırsatlar oluşabilir.

Mısır burada önemli bir avantaja sahip.

Çünkü Mısır yalnızca Afrika’ya yakın değil; Afrika’nın kuzeyinde, Avrupa’ya ve Arap dünyasına açılan stratejik bir noktada bulunuyor.

Bu nedenle Mısır’ın hedefi sadece Afrika’ya daha fazla ürün satmak olmamalı.

Afrika için üretmek olmalı.

Mısır’ın son dönemde AfCFTA’dan daha fazla yararlanmak ve Afrika pazarlarındaki varlığını güçlendirmek için girişimlerini artırması da bu açıdan dikkat çekiyor. (GAFI)

Arap Dünyası da Denklemin İçinde

Mısır’ın diğer önemli avantajı ise Arap dünyasıdır.

Tarihsel, kültürel ve ekonomik bağların yanı sıra mevcut ticaret mekanizmaları, Mısır’ın Arap pazarlarına erişimini güçlendiriyor.

Körfez sermayesi ile Mısır’ın üretim kapasitesinin bir araya gelmesi de önümüzdeki dönemde önemli yatırım modelleri ortaya çıkarabilir.

Gıda, tarım, enerji, lojistik, yapı malzemeleri, makine ve tüketim ürünleri bu iş birliklerinin öne çıkabileceği alanlardan sadece bazıları.

Dolayısıyla Mısır’ın geleceğini yalnızca “Afrika’ya açılmak” şeklinde tanımlamak da eksik olur.

Bence doğru tanım şu:

Mısır, Afrika ile Arap dünyası arasında önemli bir üretim ve ticaret köprüsü olma fırsatına sahip.

Türkiye İçin de Yeni Bir Denklem

Bu gelişmeler Türkiye açısından da önem taşıyor.

Bugüne kadar Türkiye ile Mısır arasındaki ekonomik ilişkiyi büyük ölçüde iki ülke arasındaki ticaret üzerinden değerlendirdik.

Oysa önümüzde daha farklı bir model olabilir:

Türkiye’de teknoloji ve üretim tecrübesi…

Mısır’da üretim…

Afrika, Arap dünyası ve Avrupa’da pazar…

Bu model hayata geçirilebilirse, Türkiye ile Mısır arasındaki ekonomik ilişki yalnızca ihracat ve ithalat ilişkisi olmaktan çıkarak bölgesel bir üretim ortaklığına dönüşebilir.

Bence asıl fırsat burada.

Asıl Hikâye Şimdi Başlıyor

Mısır’ın önündeki bu büyük pazar alanını anlamak için bazı ticaret anlaşmalarına daha yakından bakmak gerekiyor.

COMESA nedir?

Mısır’ın COMESA içindeki konumu nedir?

2024’te yürürlüğe giren COMESA–EAC–SADC Üçlü Serbest Ticaret Alanı, yani TFTA, Mısır için ne ifade ediyor?

AfCFTA, Mısır’ın Afrika’daki ihracatını nasıl değiştirebilir?

Ve Arap dünyasında:

GAFTA, yani Büyük Arap Serbest Ticaret Bölgesi, Mısır’a ne kazandırıyor?

Daha da önemlisi:

Mısır’da üretim yapan bir yatırımcı, bütün bu ticaret ağlarından nasıl yararlanabilir?

Bence bu soruların cevapları, Mısır’ın geleceğini anlamak açısından son derece önemli.

Bu nedenle bir sonraki yazımda konuyu biraz daha derinleştireceğim.

Bir Sonraki Bölümde

COMESA, TFTA, AfCFTA ve GAFTA…

Bu anlaşmalar nedir?

Hangi pazarları birbirine bağlıyor?

Mısır’a ne kazandırıyor?

Ve en önemlisi:

Mısır’da üretim yapan bir yatırımcı için bunların gerçek karşılığı nedir?

Bunları tek tek ele alacağım.

Çünkü Mısır’ın önündeki fırsatı anlamak için yalnızca fabrikalara bakmak yetmez.

Haritaya da bakmak gerekir.

Bugün Mısır’a baktığımda yalnızca büyük bir ülke görmüyorum.

Afrika’nın kuzey kapısını…

Arap dünyasının önemli üretim merkezlerinden birini…

Avrupa’ya açılan stratejik bir ticaret noktasını…

Ve bunların hepsini birbirine bağlayabilecek büyük bir ekonomik potansiyeli görüyorum.

Mısır’ın geleceği yalnızca kendi sınırları içinde şekillenmeyecek.

Mısır’ın geleceği, çevresindeki pazarlarla kuracağı ekonomik bağlarda şekillenecek.

Ve bana göre asıl büyük hikâye şimdi başlıyor.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.