?Turkleri kendi cizgisinde nasil tutabiliriz??

New York Times?da ABD-Turkiye iliskilerine dair epey ilginc bir yazi dikkatimi cekti. Yazi, Dis Iliskiler Konseyi uyesi Steven Cook?tan, ABD?nin hirsli bolgesel guclerle istigal etme cabalarina zarar veren zihniyeti aciga vuran bir alinti yapiyor: ?Turkiye Washington?da giderek ?bolgede baskalarini atlatip buyuk guclerin isteklerine aykiri isler yapan? bir ulke gibi goruluyor.? Cook?a gore sorulan soru su: ?Turkleri kendi cizgisinde nasil tutabiliriz?? Bir realist olarak, guc kullanimina karsi saglikli bir saygi duyarim. Fakat ABD?nin baslica hedefinin ?Turkleri kendi cizgisinde tutmak? olmasi gerektigi fikri bana fazla tepeden bakmaci geliyor, ozellikle de bagimsizligindan duydugu gurura cok onem veren bir hukumetle istigal ediyorsaniz. Biz ne zaman trafik polisi oluverdik ve Turkiye?nin ?dogru cizgisini? tanimlamak niye bizim isimiz olsun? Bence bu Turkiye hukumetine ve halkina kalmis bir mesele. ABD yonetiminin isiyse kendi cikar ve tercihlerini belirlemek, Ankara?yi bunlari (ya da cogunu) desteklemeye ikna etmeye calismak ve aykiri dusulen durumlarda sonuclarla basa cikmaya hazir olmak. Turklerin bazi meselelerde hakli olabilecegi ihtimaline de acik olmaliyiz. Meseleyi Cook?un tarzinda ifade etmek, Turkiye?nin rolunu nasil gordugumuzun de isareti: Turkiye, kendi cikarina olmadiginda bile ABD?nin cikarina olan isler yapan bir ulke. Bush yonetiminin 2003?te sergiledigi tutum tam da buydu; sozum ona uysal Turklerin Irak isgalinde topraklarini kullanmamiza izin verecegine dair tasasiz bir beklenti icindeydi. Ama Turk meclisinin cogunlugunun isgalin korkunc bir fikir oldugunu dusundugu goruldu ve meclis, ABD?nin onerdigi devasa yardima ragmen izin vermedi. Peki bugun kim daha hakli gorunuyor? Geriye donup bakildiginda su soylenebilir: Belki ?cizgisinde kalmasi? gereken ABD?nin ta kendisiydi. Cook?a haksizlik etmeyelim; ortaya koydugu sorunun kendi fikirlerini yansitip yansitmadigi belli degil. Belki sadece Washington?da h