Times: Israil-Turkiye ticareti zayifliyor

Ingiliz Financial Times gazetesi, Israil ile Turkiye arasindaki anlasmazligin, ticari iliskilere zarar verdigini yazdi. Turkiye'de siyasetle ticaretin el ele yurudugunu, bakanlarin yurtdisina isadamlari ordusuyla ciktiklarini aktaran gazete, aslinda iki ulke arasindaki ticari baglarin, ikili iliskilerin bozulmasiyla zayiflamis olduguna dikkat cekti. 2008'de 3,5 milyar dolari bulan ikili ticaret hacmi, gecen sene yuzde 30 dusus sergiledi. Ticaret soz konusu oldugunda, acik sekilde asil muhtac durumda olan ortak, Israil. Dahasi, Turkiye Arap ulkeleriyle ticareti artiriyor, daha dun Lubnan, Suriye ve Urdun'le yeni bir ticari anlasmaya vardiklarini ilan etti. Israil'le ozellikle savunma anlasmalari da anlasmazliktan payina duseni aliyor. Israil'in Ankara buyukelcisi Alon Liel , "Erdogan'in 2003'te iktidara gelmesinden bu yana, buyuk askeri anlasmalar gormedik" diyor. Akillardaki soru su: hukumet duzeyinde dusmanliklar, savunma teknolojisinden Turkiye'nin koser, Yahudi inanclarina gore hazirlanmis cikolata ihracatina kadar ozel sektor iliskilerine daha ne kadar yayilabilir? Bu durumdan en fazla zarar gormesi beklenen sirketlerden biri Turk Hava Yollari. Sirket, Israil'de Haziran- Agustos araligindaki rezervasyonlarin yuzde 10'unun iptal edildigini duyurdu. Bir diger hassas durumdaki sirket, Israil'de dort dogal gaz tesisi projesi bulunan, Zorlu Grubu. Orta olcekte bir savunma sirketinin sahibi ise nispeten iyimser: Bazilari kaygilaniyor ama biz Turkler cok cabuk unuturuz." Israil, Heron operatorlerini geri cekti Zaman gazetesinin savunma cevrelerinden edindigi bilgiye gore, Batman'da bulunan Israilli operatorler halihazirda Turkiye'yi terk etmis durumda. Turk subaylarin egitiminin henuz tamamlanmadigini soyleyen bu cevreler, mevcut sartlarda Heronlarin ucurulamayacagini da kaydetti. Turkiye'nin Israil'in Gazze'ye gitmekte olan insani yardim gemilerine operasyon duzenlemesi ve dokuz Turkiye vatandasinin hayatini kaybetmesine sebep olmasindan sonra bu ulkeye yonelik yaptirimlari tartismakta oldugu bir donemde Israil'in tek tarafli olarak boyle bir adim atmasi anlamli bulundu. Boylelikle dolayli da olsa ilk yaptirimi Israil, Turkiye'ye uygulamis oldu. Ote yandan Turkiye'ye henuz teslim edilmeyen 4 Heron'un test ve kabul islemlerini yapmak icin Israil'e gidecek olan Turk heyetinin de Basbakan Tayyip Erdogan'in talimatiyla son dakikada bu seyahatten vazgectigi kaydedildi. Israil 2004 yilinda kazandigi bir ihale ile Turkiye'ye 183 milyon dolar bedelle 10 adet Heron insansiz hava araci satmayi taahhut etmis, bu ucaklarin altisi ve yer istasyonlari gectigimiz aylarda Turkiye'ye teslim edilerek Batman'a konuslandirilmisti. Turkiye, Israil ile yasanmakta olan diplomatik krizin halihazirda devam etmekte olan projeleri etkilemeyecegini aciklamis, hatta Savunma Bakani Vecdi Gonul ozellikle Heronlar konusunda bir aksilik ongormediklerini soylemisti. Israil ve Turkiye makamlari Heronlarin egitim ve teslimat surecini aksatan bu yeni gelismenin bir yaptirim olarak mi yoksa askerlerinin guvenligini saglamaya yonelik bir tedbir olarak mi ongoruldugunu henuz aciklamis durumda degil. Ancak Turk vatandaslarina yonelik teror saldirilarinin ve Turkiye'nin guney sinirinda yasanan terorist sizmalarin zirveye ulastigi yaz aylarinda Turkiye'nin elindeki Heronlari kullanamayacak olmasi acik bir yaptirim olarak algilaniyor. Israil daha once de Heronlarin teslim ve test sureclerini yavaslatmis ve Heronlar yapilan test ucuslarinda istenilen yukseklik ve havada kalma suresi sartlarini yerine getiremediginde sucu Heronlara entegre edilen Turk yapimi ASELFLIR-300 adli kamera ve hedefleme sistemine atmisti. Timeturk