Türkçe
English
العربية
Español
Buyuklugu, kuresel erisimi, cevresel ve sosyal bozulma ile siddet araclarinin olcegi goz onunde tutuldugunda, kuresel kapitalizm krizinin esi ve benzeri yoktur. Acikca bir insanlik krizi yasamaktayiz. Tehlike hicbir zaman simdiki kadar buyuk olmamistir. Hayatta kalabilmemiz dahi cok buyuk risk altindadir. Ayaklanmalar, belirsizlikler, anlik degisimleri iceren ve tehlikeler ile (varsa tabi) firsatlarla dolu bir doneme girdik.
Burada kuresel kapitalizmin krizini ve (ozellikle Birlesik Devletler?deki ) 21?nci yuzyil fasizmi olarak adlandirdigim tehlikeyi ve bu krize verilen farkli siyasi tepkileri, asiri-saga odaklanarak, tartismak istiyorum.
Krizi anlamak icin, son donemlerde yapilanma ve donusum geciren, kapitalist sistemin analizi gerekir. Icinde oldugumuz an, niteliksel yeni bir ulus-ustu ya da 1970?lere kadar geri giden ve tam anlamiyla ulus-ustu bir sermaye ile ulus-ust bir kapitalist sinifin (TCC-Transnational Capitalist Class) yukselisiyle tanimlanan dunya kapitalizminin kuresel safhasiyla ilgilidir. Ulus-ustu sermaye, ulus-devlet sinirlamalarindan kurtulmayi basararak onceki donemin otesinde birikim sagladi. Bu birikimi, dunyadaki sinif ve sosyal erk bagintisini cikarina degistirmek ve 1960?lar ile 1970?lerin kuresel isyanlarinin ardindan dunyadaki halk ve isci sinifi hareketlerinin gucunu erozyona ugratmak icin kullandi.
Gelisen ulus-ustu sermaye; bilgisayarlar ve enformatik gibi yeni teknolojiler, neo-liberal politikalar, (primitif sermaye birikimin devasa yeni bir ayagi, ulus-ustu ve ic gocmenler haline gelen ozellikle ucuncu dunya kirsalindaki yuzlerce milyon insani yurtlarindan cikarip yerlerinin degistirilmesi gibi) kuresel isgucunun seferberligi ve somurusunun yeni yaklasimlari yoluyla edinilen asiri-birikimle, 1980?ler ve 1990?larda buyuk bir buyume sagladi.
Artik cok daha butunlesik bir sistemle, kuresel kaynaklar ve kurumlar uzerinde sira disi ulus-ustu erke ve kontrole sahip basat gruplarla karsi karsiyayiz.Askeri birikim, finansal spekulasyon ve kamu butcelerinin talani1990?larin sonlarindan itibaren, sistem kronik bir krize girdi. Keskin sosyal kutuplasma ve artan esitsizlik, asiri-birikim uzerinde derin bir kriz olusmasina yardimci oldu. Gezegenin zenginliginin az sayida elde asiri toplanmasi, buyuyen fakirlik ve cogunlugun mulkunun musaderesi; Davos?taki 2011 Dunya Ekonomik Forumu katilimcilarinin dahi dunya capindaki fakir ile zengin arasindaki ucurumun, ?dunyadaki en ciddi sorun? ve ?yeryuzundeki istikrarsizligin ve ic savaslarin hortlaticisi? oldugunu itiraf etmeye zorladi.
Kuresel esitsizlikler ve genis cogunlugun sefaletinin anlami, ulus-ustu sermayelerin, biriktirdigi muazzam arti-degeri bosaltabilecegi uretken cikis noktalari bulamamasiydi. 21?nci yuzyilla beraber, TCC (Ulus-ustu Kapitalist Sinif), kriz karsisinda kuresel birikimi surdurmek ya da kar saglamak icin farkli mekanizmalara basvurdu.
Bir tanesi askerilestirilen birikimdi. Savaslar ve mudahaleler, yikimlar ve yeniden insalarla, surekli-genisleyen ordu-hapishane-endustri-guvenlik-finans bileske-yapisina muazzam kar ettiriyordu. Artik Irak ve Afganistan?daki ?sicak savaslarin? gayet de otesine gecen kuresel bir savas ekonomisi icerisindeyiz.
Ornegin, Birlesik Devletler ya da baska herhangi bir yerde gocmenlere yonelik mucadeleler ve daha genelde sosyal hareketlerin ve savunmasiz kesimlerin bastirilmasi, siyasi amaclardan bagimsiz bir sermaye-birikimi stratejisidir. Gocmenlere yonelik bu savas, ulus-ustu sirketler icin asiri derecede karlidir. Birlesik Devletler?de, ozel gocmen hapishane-endustri bileske-yapisi,
yukselen bir endustridir. ABD hapishane nufusu icerisinde en hizli buyuyen dilim olan yasadisi gocmenler, ozel gozalti merkezlerinde tutulup ABD devletiyle anlasmali ozel sirketlerce sinir disi edilmektedir.
ABD?deki gocmen gozalti merkezleri anlasmasina sahip en buyuk ozel sirket Corrections Corporations Of America(CCA) CEO?su William Andrews?in 2008?deki su aciklamasi surpriz degildir: ?Merkezlerimize ve hizmetlerimize ihtiyac, yaptirim cabalarinin gevsetilmesi ya da (gocmenlerin) yasallastirilmasiyla olumsuz etkilenecektir?. CCA ve diger firmalarin, Arizona ve diger ABD eyaletlerindeki neo-fasist ve gocmen-karsiti yasalarin ekserisini finanse etmesi de tesaduf degildir.
Ikinci mekanizma, kamu butcelerinin talani ve yagmasidir. Ulus-ustu sermaye, finansal gucunu kamu maliyesinin kontrolunu ele gecirmek ve calisan cogunluk uzerinde daha buyuk sosyal esitsizligin ve yoksulluga neden olacak daha fazla tasarrufu dayatmak icin kullanir. TCC, yapisal gucunu, mureffeh ve sosyal ucretli devletlerden geriye kalanlarin parcalanisini hizlandirmak icin sarf etti.
Ucuncusu ise kuresel ekonomiyi devasa bir kumarhaneye ceviren dunya capinda finansal spekulasyon cilginligidir. TCC, emlak, gida, enerji, diger kuresel emtia ve dunya capindaki bono piyasalarindaki (yani kamu butceleri ve devlet maliyesi) spekulasyon ile hedge fonlarindan bataklara, alivre alim piyasalarindan, ipotekli borc yukumluluklerine, varlik piramitlerinden saadet zincirlerine kadar akla gelebilecek her cesit ?turev? icin milyarlarca dolar bosaltti. Kuresel mali sistemin cokusu, sadece bardagi tasiran son damlaydi.
Bu cevrimsel degil yapisal bir krizdir. 1970?lerde ve oncesinde 1930?larda yasadigimiz ve sosyal aracilarin/oznelerin krize verdigi tepkiye ve bir suru bilinmez olasiliga bagli olarak sistemik bir krize donusme potansiyeline sahip bir yeniden-yapilanma krizidir. Yeniden-yapilanma krizinin anlami, krizden cikisin yeg
