Somali, İsrail'in Somaliland'ı tanımasını "çıplak bir işgal" olarak kınadı

Somali yönetimi, İsrail’in Somaliland’ı tanıma kararına sert tepki göstererek bu adımı ülkenin egemenliğine yönelik açık bir saldırı olarak değerlendirdi. Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, İsrail’in bu hamlesinin Somali toprak bütünlüğünü hedef aldığını söyledi ve ülkesinin hiçbir koşulda İsrail’in bölgesel askeri faaliyetleri için kullanılmasına izin vermeyeceklerini vurguladı.

Pazar günü parlamentoda yapılan olağanüstü oturumda konuşan Mahmud, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun aldığı kararı Somali tarihinde egemenliğe yönelik en ağır ihlallerden biri olarak nitelendirdi. İsrail’i açıkça “düşman” olarak tanımlayan Mahmud, Somali halkına itidal çağrısı yaparken aynı zamanda ülkenin birlik ve bağımsızlığının savunulması gerektiğini söyledi. Yaşananları “çıplak bir müdahale” olarak tanımlayan Cumhurbaşkanı, ulusal dayanışmanın hayati önem taşıdığını ifade etti.

Somali Parlamentosu da İsrail’in tanıma kararını geçersiz sayan bir karar aldı. Her ne kadar bu adım sembolik olarak görülse de, kararda Somali’nin egemenliğini ihlal eden kişi ve kuruluşlara karşı hem ulusal hukuk hem de uluslararası hukuk çerçevesinde işlem yapılacağı uyarısı yer aldı. Hükümete, konunun Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Arap Birliği ve diğer ilgili uluslararası platformlara taşınması talimatı verildi.

İsrail Başbakanı Netanyahu, cuma günü yaptığı açıklamada Somaliland ile tam diplomatik ilişki kurduklarını duyurmuş ve bu adımı İbrahim Anlaşmaları sürecinin bir uzantısı olarak tanımlamıştı. Bu kararla İsrail, kendisini bağımsız ilan eden Somaliland’ı resmen tanıyan ilk BM üyesi ülke oldu. Ancak Somaliland, 1991’den bu yana uluslararası alanda tanınma çabalarına rağmen hiçbir ülkenin resmi kabulünü sağlayamamıştı.

Cumhurbaşkanı Mahmud, İsrail’in Orta Doğu’daki çatışmaları Afrika Boynuzu’na taşımaya çalıştığını savundu ve Somali’nin başka ülkelere yönelik saldırılarda üs olarak kullanılmasına kesinlikle izin verilmeyeceğini yineledi. Ayrıca Somalililere kabile ve bölgesel ayrılıkları bir kenara bırakarak ülkenin varlığına yönelik tehditlere karşı ortak duruş sergileme çağrısında bulundu. Somaliland yönetimine de, Somali’nin toprak bütünlüğünü koruyacak ciddi ve yapıcı müzakerelere dönme çağrısı yaptı.

Somali Başbakanı Hamza Barre ise İsrail’in Afrika Boynuzu’nda stratejik bir dayanak noktası aradığını öne sürdü ve Tel Aviv yönetimini bu tür adımlar yerine Filistin devletini tanımaya davet etti.

Somaliland tarafı ise suçlamaları reddetti. Somaliland Cumhurbaşkanı Abdirahman Muhammed Abdullahî, İsrail’in tanıma kararının komşu ülkelere karşı düşmanca bir anlam taşımadığını savundu. Ülkesinin ılımlı, adalet temelli ve birlikte yaşamı esas alan İslami değerlere bağlı olduğunu belirterek herhangi bir İslam ülkesine karşı saf tutmadıklarını söyledi.

İsrail’in kararı uluslararası arenada da geniş tepkiyle karşılandı. Çok sayıda Arap ve Afrika ülkesi ile İslam İşbirliği Teşkilatı ortak bir açıklama yayımlayarak bu adımı uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler ilkelerine aykırı olarak nitelendirdi. Filistin yönetimi de Somali’ye destek mesajı verdi.

Kenya, Uganda, Tanzanya ve Cibuti liderleri Somali Cumhurbaşkanı ile temas kurarak ülkenin toprak bütünlüğüne desteklerini dile getirdi. Eritre ise konunun BM Güvenlik Konseyi’nde ele alınması için Çin’e çağrıda bulundu. Avrupa Birliği, Somali’nin egemenliğine saygı vurgusu yapan bir açıklama yayımladı ancak İsrail’i doğrudan kınamaktan kaçındı ve Mogadişu ile Hargeisa arasında diyalog çağrısında bulundu.

İsrail’in Somaliland’ı tanıma kararı, Gazze’de on binlerce Filistinlinin hayatını kaybettiği ve İsrail’in uluslararası yargı mercilerinde soykırım ve savaş suçları iddialarıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından çıkarılmış yakalama kararı da bulunuyor.

Somaliland, 1991 yılında iç savaş sonrası Somali’den ayrıldığını ilan etmiş, kendi yönetim yapısını kurmuştu. Anayasa, para birimi ve bayrağı bulunan bölge, eski Britanya Somaliland topraklarını talep etse de doğudaki bazı bölgeler hâlen Somali’ye bağlı yönetimlerin kontrolünde bulunuyor.