Israil Osmanli yasalarini kullaniyor

Baskan Obama, Bati Seria'da yeni yerlesim birimi insaatlarini 10 ayligina durdurma sozu veren Israil hukumetinin bu suresi sona ermeden, yani Eylul ayindan once Filistinlilerle dogrudan gorusmelere baslanmasi cagrisi yapti. Netanyahu ise 'Onumuzdeki gunlerde somut adimlar olacak' dedi, ama ayrintiya girmedi. En onemlisi Obama, beklendiginin aksine, yerlesim insaati moratoryumunun Eylul ayindan sonra da surmesini istememis gorunuyor, ki Filistinlilerin masaya oturmak icin birincil sarti hala bu. Israil'in yerlesim insaatlarinin baslica iki hedefi var: Dogu Kudus, ki burada yeni insaatlar suruyor, ve Bati Seria. Israilli insan haklari orgutu B'Tselem'in bu hafta yayinladigi rapora gore yerlesimler, artik Bati Seria topraklarinin %42'sini kapliyor. BBC Turkce'den Ebru Dogan, B'Tselem sozcusu Sarit Michaeli ile raporlarini konustu. Ebru Dogan: Israil, Bati Seria topraklarinin %42'sini yerlesimcilere vermeyi nasil basardi? Raporunuza gore bu isgalde kullanilan baslica mekanizma, Osmanli doneminden kalma toprak kanunu. Sarit Michaeli: Bati Seria 60 kusur yildir Urdun ve Israil kontrolunde olmasina ve bundan once de birkac yil Ingiliz mandasinda kalmasina ragmen, toprak mulkiyeti konusunda hala Osmanli yasalari gecerli. Cunku o donemden beri kimse yasayi degistirmemis. Iste Israil bu yasayi kendi cikarlari dogrultusunda manipule ederek kullaniyor. Cok kisaca anlatmam gerekirse, yasa 'Eger bir arazi uc sene bos kalirsa, devlete gecer' diyor.Tapusuz arazilerBu, yalnizca kisiler adina tapulanmamis araziler icin gecerli, ama Osmanli doneminde Bati Seria'da pekcok toprak sahibi, vergiden kacinmak icin arazilerinin buyuk bolumunu tapuya kaydettirmemis. Dolayisiyla da Bati Seria'nin buyuk cogunlugu, sahislarin tapulu arazisi degil. Israil de son 30 yildir bunu kullaniyor ve tam olarak ekilmeyen, ornegin koylulerin hayvanlarini otlatmak icin ya da piknik icin kullandigi ne kadar arazi varsa, kamulastirip yerlesimcilere veriyor.ED: Peki siz raporunuzda Israilli hukumetleri, 1967'deki isgalden beri, Osmanli'dan kalma toprak kanununu "carpitarak yorumlamakla" sucluyorsunuz. Nedir bundan kastiniz?SM: Kastimiz su: Osmanli'nin yasasinin amaci, toprak sahiplerinin arazilerini atil tutmasini ve bu sayede Osmanli Imparatorlugu'na vergi odeMemesini engellemekti. Cunku vergiyi ekili arazilerden topluyorlardi. Arazi ekilmemisse, vergisi de az oluyordu. Tabii ben cok basitlestirerek anlatiyorum... Filistinlilerin bize anlattigina gore, aileleri o donemde diyelim 100 donum arazileri varsa, yalnizca en verimli 10 donumun tapusunu almis. Kalan topraklarin da onlarin oldugunu, tum yore halki biliyor ve kabul ediyormus. Ama resmi belgesi yok. Israil de "Belgesi yok" diyerek tum bu arazileri kamulastirmis. Simdi, uluslararasi yasalara gore isgal edilen arazi, asla isgalcinin yararina olacak bir sekilde kullanilamaz. Cenevre Sozlesmesi boyle diyor. Ama cogu yerlesimcilere tahsis edilmis. Aslinda uzerine yerlesim insa edilmis topraklar, Bati Seria'nin yalnizca %1'i buyuklugunde! Ama bunlarin belediye sinirlarina bakarsaniz, cok daha genis; yaklasik dokuz kat daha fazla. Yani %9. Bir de yerlesimcilerin bolgesel konseylerine ait topraklar var. Bunlarda daha az kontrol sahibiler ama yine de Filsitinliler buralarda insaat yapamiyor. Sonucta Bati Seria'nin toplam %42'si, yerlesimcilerin kontrolunde.'Verilen soz tutulmadi'ED: Yani uluslararasi yasalara aykiri bir durum var ortada. Ama Israilli hukumetler bu %42'ye ulasmak icin kendi yargilarinin aldigi kararlari da hice saymis degil mi?SM: Israil hukumeti, 1979'daki cok onemli bir Yuksek Mahkeme kararindan sonra, kisilere ait ozel arazilerde asla yerlesim birimleri kurulmayacagina soz vermisti. Biz yaptigimiz arastirmada, Israil tapu ve kadastrosundaki bilgilerle, yerlesim birimlerinin havadan cekilmis goruntulerini karsilastirdik. Ve gorduk ki, bu soze uyulmamis. Uzerine yerlesim insaati yapilmis arazilerin %20'si, Israil'in bile, Filistinlilere ait ozel mulk oldugunu kabul ettigi yerler! yerlesimler bir sekilde buralara da yayilmayi basarmis. Yillar boyunca topraklarini yavas yavas kaybeden Filistinlilere ait pekcok taniklik topladik.ED: Bu ozel arazilerin isgali icin de bir baska yontemden bahsediyorsunuz raporunuzda: Bir Israil vatandasi, kendi yetkililerine gider ve derse ki: "Ben burayi Filistinli sahibinden aldim, ama o cikip kendi halkina bunu soyleyemiyor, soylerse cani tehlikeye girecek." O zaman Israil ordusu, sozkonusu Filistinli'ye sorup dogrulatmaya gerek gormeden, o araziye el koyabiliyor. Bu turden cok tanikla karsilastiniz mi?SM: Bu vakalarin sayisi az ama yine de varliklarinin farkindayiz. Ornegin Ramallah'in batisindaki Be'in koyunde topraklarinin bu sekilde ellerinden alindigini soyleyen birkac yuz aile var. Bu yonteme "dolayli anlasma" diyorlar. Dedigim gibi fazla buyuk bir araziden soz etmiyoruz, ama yine de Israilli yetkililerin ne tur yasadisi yontemlere basvurmaya hazir oldugunu gosteriyor.'Insaatlar suruyor'ED: Israil hukumeti gecen Aralik'ta, Obama yonetimine Bati Seria'da "yeni" insaatlari 10 ayligina durdurma sozu verdi. Bu sozunu tutuyor mu peki?SM: Israil hukumeti yerlesim insaatlarinda sozde moratoryum ilan edeli beri, Bati Seria'daki yerlesimlerde insaat faaliyetleri suruyor. Cunku temeli atilmis olan insaatlar, moratoryumun disinda tutuldu. Ama aslinda Israil, isgal altindaki topraklarda yerlesim insaatlarina son vermeye taaa 2003 yilinin sonunda, "yol haritasi" aciklandiginda soz vermisti. Hatta 2001'den sonra yapilan yerlesimleri de yikacakti. Ama o tarihten beri, yerlesimci nufusu %28 artti.... Habervakti