Türkçe
English
العربية
Español
Tunus, Misir, Yemen ve Libya?nin ardindan Suriye?deki otokratik iktidari sallayan Arap Bahari, bolge guclerinin Sam uzerindeki ortulu emellerini de gun yuzune tasiyor. Kendi insanlarini katletmeye girisen Besar Esed iktidarini demokratiklesmeye cagiranlarin yaninda, on cephe olarak gordukleri Suriye?deki degisime karsi duranlar da var. Turkiye ile Iran, Suriye uzerindeki kutuplasmanin onde gelen iki tarafi.
Ankara, Esed?den silahi birakip halkinin istedigi demokratik reformlari hayata gecirmesini isterken; rejimi icin tehdit gordugu Arap Bahari?ni Suriye?de vurmayi hedefleyen Tahran ise Sam?a ?diren? mesaji gonderiyor. Turkiye?nin genelde Arap Bahari, ozelde de Sam yonetimine karsi tutumundan rahatsiz olan Suriye-Iran ekseninin, Ankara?nin gardini zayiflatmak icin alternatif adimlar attigi da goruluyor. PKK?nin ozellikle son iki saldirisini (Silvan ve Cukurca) Turkiye?nin Arap Bahari ve Suriye politikalarina baglayanlar cogunlukta. Iran?in, sinirinda catistigi PJAK?a ragmen gecmisten bugune Kandil?deki nufuzunu korudugu, yer yer de kullandigi biliniyor. Ancak Turkiye ileIranbu kez PKK degil, Suriye uzerinden karsi karsiya geldi.
Osmanli?dan bu yana ayni havzada nufuz artirmaya calisan, bolgedeki kirilmalari kendi lehine cevirebilmek icin inisiyatif alan Turkiye ile Iran?in donem donem karsi karsiya gelmesi kacinilmaz aslinda. Iki ulke iliskilerinin dunden bugune kirilgan seyri bu ustu ortulu rekabetin bir sonucu. Ankara?nin komsularla sifir sorun vizyonu cercevesinde Iran?a yakinlasip karsit uluslararasi cepheye ragmenBirlesmis Milletlerzemininde Iran?i savunmasina karsilik Tahran?dan bekledigi dostane donusleri alamamasinin altinda da bu tavir yatiyor. Iran?in yakin muttefiki Esed yonetimini icine dustugu durumdan kurtarmak icin soyundugu siyaset, PKK konusunda sergiledigi zikzakli tavir (PKK liderlerinden Murat Karayilan operasyonundaki gibi), Ankara-Tahran hattindaki dengeyi sarsiyor. Bozulan dengenin en cok sinir icinde rejim sorunlari, sinir otesinde de nukleer krizle bogusan Iran?in aleyhine olacagi ortada. Ankara, bozulan iliskilerin tamiri icin Tahran yonetiminden ozellikle PKK uzerindeki flu tavrini netlestirmesini bekliyor.
Emekli bir istihbaratci, PKK?nin Silvan ve Cukurca eylemlerinin genelde Arap Bahari, ozelikle de Suriye?deki gelismelerle baglantili oldugunu soyluyor. Ankara?nin, Baas rejimi ile Besar Esed iktidarina karsi takindigi son tavirla hem Sam?i hem de Tahran?i rahatsiz ettigine, Turkiye?de artan PKK saldirilariyla bu rahatsizlik arasinda kuvvetli bir bag bulunduguna isaret ediyor:
?PKK son 30 yilda konjonkture gore Suriye, Irak ve Iran?da mevzilendi. Buralardan destek alip Turkiye?ye karsi eylemlerini surdurdu. Ankara?nin komsularla sifir sorun politikasi orgutun Iran ve Suriye?deki varligini azaltmisti. Ancak Arap Bahari cercevesinde Turkiye?nin kapali rejimlerin karsisinda yer almasi, PKK?nin bolgedeki eski iliskilerini canlandirmasina kapi araladi. Son iki saldiriya imza atan Kandil?deki muhalif Cemil Bayik, Duran Kalkan kanadinin Arap Bahari ile, ozellikle de Suriye?deki gelismelerle baglantili hareket ettigini dusunuyorum. Bu kanadin Iran ve diger bazi bolgesel guclerle baglantili oldugunu gosteren ciddi emareler var.?
Ayni kaynak, PKK liderlerinden Karayilan?in yakalandigina dair Iran merkezli haberi Tahran?in Turkiye?ye karsi duydugu rahatsizligin bir parcasi olarak degerlendiriyor.
Bolge liderligine soyunan, Arap Bahari?nda inisiyatif alip ozgurluk isteyen halklara destek veren Turkiye?ye yonelik PKK kartinin kullanilmasi Zirve Universitesi Ogretim Uyesi Yrd. Doc. Dr. Bezen Coskun da pek sasirmiyor. Coskun, Suriye ve Irak gibi Iran?in da donem donem Kurt kartini Turkiye?ye karsi kullandigini hatirlatiyor: ?Son donemde Turkiye?nin Ortadogu?da one cikmasinin Iran?i tedirgin etmesi normal. Zira Turkiye, Iran?dan rol caliyor bir bakima. Hatta Iran ile Bati arasinda diplomatik bir kopru vazifesi gorerek Tahran?i kendine muhtac kiliyor. Bu da Iran tarafindan kolay kabul edilebilir bir durum degil. Iran bu destege olumlu yaklassa, Ankara?nin ustunlugunu kabul eder pozisyona dusecek. Bu goruntuyu vermemek icin PKK uzerinden siyaset yapiyor. Iran dengeyi kurmak icin PKK?ya karsi operasyonu destekler gozukebilir. Ama bu, bolge liderligi yarisindan ve Suriye?den vazgectigi anlamina gelmez.?
Iran, bugunku konjonkturde kendisi gibi kapali bir rejimle yonetilen Suriye?nin rejim degisikligine maruz kalmasini istemiyor. Zira Suriye?deki Baas rejimi Tahran?daki molla rejimi icin bir mesruiyet kaynagi. Bunun yaninda Tahran yonetimi Esed?in devrilmesi durumunda isyan dalgasinin Iran?a uzanacagini hesapladigi icin Sam yonetimine arka cikiyor. Ancak Tahran?in Sam aski yaklasik 30 yillik bir stratejik muttefikligin getirisi. Tahran?daki ?Islamci? devrim rejiminin Sam?daki kati laik ve sosyalist Baas yonetimine arka cikmasi tuhaf ancak uzun soluklu bir iliskinin sonucu. Bu ?tuhaf? iliskinin seyri soyle:
Bugun muttefiklik olarak nitelendirilebilecek bu iliskinin temeli, 1979 Iran Devrimi?nde atildi. Devrimden sonra Iran?da h
