Gazze mezarlığa dönerken ABD'den lüks kent vizyonu

ABD’li yetkililer, Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda Gazze’nin geleceğine dair dikkat çekici bir yeniden inşa vizyonu ortaya koydu. “Yeni Gazze” olarak adlandırılan bu plan, savaşla ağır şekilde yıkılan bölgenin deniz kenarında yükselen gökdelenler, modern konutlar ve turizm odaklı projelerle kısa sürede dönüştürülmesini öngörüyor. Yetkililere göre bu dönüşümün ilk somut sonuçları üç yıl içinde görülebilir.

Hamas’ın Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırıyla başlayan savaş, Gazze’de büyük bir yıkıma yol açmış, altyapının önemli bölümü tahrip olmuş ve nüfusun büyük kısmı evlerinden ayrılmak zorunda kalmıştı. ABD arabuluculuğunda geçen ekimde yürürlüğe giren ateşkes çatışmaları büyük ölçüde azaltmış olsa da, bölgede insani kriz hâlâ devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Davos’taki konuşmasında Gazze’ye ilişkin iyimser bir tablo çizerek, bölgenin gelecekte büyük bir başarı hikâyesine dönüşeceğini savundu. Gayrimenkul geçmişine atıfta bulunan Trump, Gazze’nin deniz kıyısındaki konumunun “olağanüstü bir potansiyel” taşıdığını ve doğru yatırımlarla bambaşka bir çehreye kavuşabileceğini söyledi.

Trump’ın damadı ve Gazze ateşkesi sürecinde etkili isimlerden biri olan Jared Kushner ise daha ayrıntılı bir sunum yaptı. Kushner, Gazze için hazırlanan ana planın çok iddialı olduğunu belirterek, Orta Doğu’da benzer ölçekte şehirlerin birkaç yıl içinde inşa edilebildiğini, bu nedenle Gazze’de de hızlı bir dönüşümün mümkün olduğunu ifade etti.

Sunumda, sahil boyunca uzanan yeşil alanlar, teraslı modern konutlar ve yoğun bir kentsel yaşamı tasvir eden görseller yer aldı. Kushner, altyapı ve kamu hizmetlerinin yeniden kurulması için en az 25 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü açıkladı. Planın tam olarak hayata geçmesi halinde, on yıl içinde Gazze ekonomisinin 10 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşabileceği ve tam istihdam sayesinde hane başına yıllık ortalama gelirin 13 bin dolar seviyesine çıkabileceği iddia edildi.

Kushner, bu vizyonun Gazze halkı için yalnızca ekonomik değil, psikolojik bir dönüşüm de sağlayacağını savunarak, bölgenin bir umut ve cazibe merkezine dönüşebileceğini dile getirdi.

Plan kapsamında kurulan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin, İsrailli bir gayrimenkul geliştiricisi olan Yakir Gabay’dan teknik destek aldığı da açıklandı. Kushner, Gabay’ın projeye kâr amacı gütmeden katkı sunduğunu belirtti ve önümüzdeki aylarda uygulama aşamasına yoğunlaşacaklarını söyledi.

Trump’ın daha önce Gazze’yi “Orta Doğu’nun Rivierası”na dönüştürme yönündeki açıklamaları uluslararası alanda sert tepkilerle karşılanmıştı. Davos’taki sunumda, Arap ülkelerinin desteklediği ve Avrupa Birliği’nin olumlu yaklaştığı Mısır öncülüğündeki Gazze yeniden inşa planına doğrudan yer verilmemesi dikkat çekti.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Davos’ta Trump ile kısa bir görüşme yaptıktan sonra erken saatlerde ülkesine döndü. Trump, bu görüşmenin ardından Sisi için övgü dolu ifadeler kullanmıştı. Buna karşın, Trump’ın Barış Kurulu kapsamında Gazze’ye atadığı yönetici Ali Şaath, Mısır planının kendi projeleri için bir temel oluşturduğunu dile getirmişti.

Birleşmiş Milletler yetkilileri ise ateşkesin ikinci aşamasına geçilmiş olmasına rağmen Gazze’de yaşam koşullarının hâlâ insanlık dışı düzeyde olduğunu vurguluyor. Çok sayıda mahalle, hastane ve okulun kullanılamaz hâlde olması nedeniyle yüz binlerce kişi geçici barınaklarda yaşamını sürdürüyor.

Kushner, Gazze ekonomisinin uzun süredir büyük ölçüde dış yardımlara bağımlı olduğunu, bunun da sürdürülebilir olmadığını savundu. Hamas’ın tamamen silahsızlandırılmasının, uluslararası yatırımcıların ve bağışçıların bölgeye yönelmesi açısından kritik olduğunu belirtti. Yakın haftalarda Washington’da önemli mali taahhütlerin açıklanacağını ve Gazze için “cazip yatırım fırsatları” doğacağını söyledi.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısında İsrail tarafında 1.221 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı. İsrail’in Gazze’ye yönelik karşılık operasyonlarında ise, Birleşmiş Milletler’in güvenilir kabul ettiği Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre en az 71.562 kişi yaşamını yitirdi. Bakanlık, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana da yüzlerce Filistinlinin hayatını kaybettiğini bildiriyor.