Esad-Erdogan aski surecek mi?

    Israil haber sitelerinden Ynet, son donem gelismeler isiginda Turkiye-Suriye iliskilerini degerlendiren bir haber-yorum yayimladi. "Esad-Erdogan aski surecek mi" baslikli haber-yorumda, Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in Suriye Devlet Baskani Besar Esad'a destek verdigi, ancak diger taraftan demokratik reformlari uygulamaya koymasi icin uyardigi belirtildi. Analizde, Basbakan Erdogan'in "yumurta kabuklari uzerinde yurudugu" ifade edilerek, bu stratejiyi surdurup surduremeyecegi ele alindi. Analizde gorusune yer verilen Israil'in eski Ankara buyukelcilerinden Alon Liel, Esad ve Erdogan'in birbirlerine destek vererek yakin dost olduklarini ifade etti. Liel ayrica, Basbakan Erdogan'in Esad'a, "Reformlari yururluge koy, biz de senin arkanda olacagiz" dedigini one surdu. Israilli eski diplomata gore, AB'ye katilmayi hedefleyen bir ulke ile Bati dunyasindan dislanan bir ulkenin liderleri arasindaki bu dostluk, "Turkiye'nin bolgesel bir guc olma arzusundan" kaynaklaniyor. Turkiye'nin Suriye'ye cok yatirim yaptigini, Iran ve Misir ile mukayese edilecek bicimde bolgedeki konumunu guclendirdigini soyleyen Liel, iki ulkenin ekonomik ve askeri cikarlarinin bulundugunu, liderlerin kimyalarinin da uyustugunu belirtti. Iki ulke iliskilerinin 90'li yillarda bozuk oldugu, hatta savasin esigine geldigi hatirlatilan analizde, bu durumun Erdogan'in iktidar olmasindan sonra, 2004'te degistigi ve ayni yil Esad'in, 68 yil sonra Turkiye'ye tarihi bir ziyarette bulundugu kaydedildi. ABD Baskani George Bush doneminde "ser ekseninin bir parcasi" olarak gorulen Suriye icin Turkiye ile iliskilerin cok onemli oldugu vurgulanan analizde Liel, bu iliskilerin Esad'a bazi onemli getirileri bulundugunu, Suriye'yi izole olmaktan cikardigini, simdi 6 yil oncesine gore bolgede daha rahat bir konumda oldugunu dile getirdi. Tel Aviv Universitesi'nden Prof. Ofra Benjo da iki ulkenin sadece Musluman olma yakinligindan ote ekonomide, ozel ve kamusal anlamda ozel dostluguna, Suriye'deki Turk yatirimlarinin 1 milyar dolara ulasan boyutuna dikkat cekti. Benjo, bir kriz halinde bu ve diger siyasi ve sosyal alanlardaki yatirimlarin bosa gidebilecegine isaret etti. Analizde, iki ulke iliskilerindeki onemli bir faktorun de ulkelerindeki Kurt nufus olduguna dikkat cekildi.DENGECI TAVIR SURECEKYnet'in analizinde Basbakan Erdogan'in, Suriye konusunda hem protestoculara yonelik siddet ve guc kullanilmasina karsi insan haklarindan yana bir tutum alarak hem de Esad'a destegini surdurerek, dengeleyici tavirlarina devam edecegi yorumu yapildi. Benjo, "ait olmak istedigi Bati dunyasina karsi ilimli bir resim cizmeyi surdurecek" olan Basbakan Erdogan'in Esad'a desteginin ise ilerideki gelismelere bagli oldugunu vurguladi. Ofra Benjo'ya gore, Esad sivillere yonelik siddeti artirirsa, AB'ne katilma cabalarinin ortasindaki Erdogan'in Esad'a ve rejimine karsi destegini surdurmesi de guclesecek. Alon Liel ise ayni konuda "Turkiye, kosulsuz olarak Suriye'ye destek vermeyi surdurecek. Tum kayiplara ragmen Erdogan'in Esad'i terk edecegini veya onu istifaya cagiracagini sanmiyorum" gorusunu savundu. Liel, Suriye'ye destegin bir gerekcesinin de Turkiye'de 12 Haziran'da yapilacak genel secimler oldugunu ve "Ankara'nin, Sam ile siyasi bir krizden kaybedecek cok seyi bulundugunu" one surdu. Timeturk