ABD'nin rol modeli olan Roma ve Ingiliz imparatorluklari orneklerinde gorulecegi uzere askeri us elde etmenin 3 sekli bulunuyor. Ilk yontem isgal etmek, ikincisi kiralamak ve ucuncusu de ittifak veya stratejik ortaklik gerceklestirmek suretiyle hayat buluyor. Turk topraklarinda ABD ve NATO uslerinin acilmasi ise, ittifak veya stratejik ortaklik cercevesine girmekte.
ABD'nin emperyalist amaclarini gerceklestirmek icin Roma'nin hareket tarzini ornek aldigi goruluyor. Roma'nin siyasi egemenligini tesis etmek icin oncelik verdigi askeri usler edinme prensibini bugun ABD tatbik ediyor. Dunya geneline yayilmis bulunan ve kesin rakamlari konusunda bir belirsizligin hakim oldugu ABD'nin denizasiri uslerinin sayisinin 1000'e yaklastigi hatta astigi bile soyleniyor. 2007 Savunma Bakanligi "Us Durum Raporuna" gore, ABD'nin 39 ulkede en az bir askeri ussu, 140 ulkede de askeri istasyonlari var. Antarktika disinda bes kitaya yayilan ABD askeri uslerinin toplam sayisinin 823 oldugu belirtiliyor. Bu rakam, 2008'de hazirlanan Kongre raporlarina gore 850'ye ulasiyor.
1966'da 34,5 milyon metrekare arazi tahsis edildi
Turkiye, Ikinci Dunya Savasi'ndan sonra yani basindaki Sovyet tehlikesine karsi korunmak ve gelismesini ABD eksenli bir zemine oturtabilmek adina ABD ile muttefik oldu. ABD ile yapilan Ortak Savunma anlasmalari cercevesinde Turk topraklarinda Amerikan us ve tesislerinin kurulmasina izin verildi. NATO antlasmasinin ucuncu maddesine istinaden Turk ve ABD Hukumetleri arasinda imzalanan 23 Haziran 1954 tarihli Askeri Kolayliklar Antlasmasi ile Turkiye'de ABD uslerinin kurulmasi fiilen gerceklesti.
Askeri Kolayliklar Anlasmasi'na gore Amerikalilar icin us ve tesislerin yerleri Turk Hukumeti tarafindan saglanacak, gerektiginde bunlar genisletilebilecek ve bunlar icin bedel odenmeyecekti. Bu us ve tesisler icin Amerika'ya tahsis edilen arazinin miktari 1966 yili itibariyle 34.5 milyon m_ olarak hesaplanmistir.
Turkiye, topraklarinda bulunan ve yogun sekilde tartisilan ABD uslerinin varligini bir donem reddetmistir. 1966'da donemin Basbakani Demirel, "Turkiye'de us yoktur. Ortak savunma amaciyla kurulmus tesisler vardir." seklinde konusuyordu. 1954 tarihli Askeri Kolayliklar Anlasmasina tabi olan usler, 1969'da imzalanan Savunma Isbirligi Anlasmasi kapsamina alindi. Bu anlasma cercevesinde, acikliga kavusturulamamis "Ortak Savunma tedbirleri" ve "Ortak Savunma tesisleri" gibi ifadeler, Turkiye'nin ABD uslerini denetim altina alma ve kendi iradesi disinda uslerin calismasini engelleme cabalarini da havada birakti.
ABD ile Turkiye arasinda 1976'da imzalanan "ABD-Turkiye Savunma ve Isbirligi Anlasmasi", Incirlik, Kargaburun ve haber alma tesislerinin, 1980'de imzalanan "Savunma ve Ekonomik Isbirligi Anlasmasi" ise 12 askeri ussun NATO adina ABD tarafindan kullanilmasinin yolunu acti.1966'da tahsis edilen arazi 34,5 milyon metrekareydi
Turkiye ile ABD arasinda 1954'te imzalanan Askeri Kolayliklar Anlasmasi, us ve tesislerin yerlerini Turk Hukumetinin saglamasi sartini getiriyor ve gerek duyuldugunda bunlarin bedelsiz olarak genisletilmesine imkan sagliyordu. Ayrica, Amerikali personelin Turkiye'de sahip oldugu yetkiler ve ayricaliklar anlaminda kapitulasyonlardan farksizdi. Yargi ayricaliklarindan ozel posta servisine ve gumruksuz satis magazalari acilmasina kadar bircok husus soz konusuydu. 1966 senesinde ABD uslerine ve tesislerine tahsis edilen arazi miktari 34,5 milyon metrekareydi.2005-2010 yillari arasinda Incirlik'ten Afganistan ve Irak'a 39 bin 90 sorti yapilmis
1 Mart tezkeresinin TBMM'den gecmemesine karsin Incirlik'ten Irak'a yapilan 4.990 sorti cokca tartisilmisti. 2005-2010 yillari arasinda Afganistan ve Irak'ta gorev yapan isgalci Amerikan askerlerine ve sivil gorevlilerine 302 bin 734 ton esya tasindi. 5 senelik surecte tam 39 bin 90 sorti yapildi.Resmi kaynaklara gore Mus ve Batman'da da hava ussu bulunuyor
Turkiye'de sadece Incirlik ve Izmir/Cigli'de ABD'ye ait hava usleri bulunduguna dair yaygin kaniya ragmen ABD Savunma Bakanligi'nin 2009 yilina ait Us Durum Raporu'nda Incirlik ve Cigli'nin yani sira, Mus ve Batman'da da aktif birer hava ussu oldugu goruluyor. Raporda, buralar aktif us olarak gorunse de, bunyelerinde calisan personel gozukmemesi ilginc bir detay.Soguk Savas uslerin sayisini arttirdi
Ikinci Dunya Savasi sonrasinda etkinligi giderek artan ve kuresel bir guc olarak beliren ABD, bu etkinligini pekistirmek ve genisletmek adina askeri usler acmaya devam etti. Soguk Savas doneminin etkisiyle ve SSCB tehdidinden cekinen ulkelerin de hevesli davranmalariyla ABD askeri uslerinin sayisi giderek artti ve 1967'de 1014'e ulasti.
1989'da SSCB'nin yikilmasi ve Soguk Savas'in bitmesi ile tek kutuplu bir dunyadan soz edilmesine ragmen askeri uslerin kapatilmasini bekleyenler hayal kirikligina ugradi. ABD Savunma Bakanligi'nin 1989 tarihli Savunma Raporu'nda uslerin kapatilmasindan ziyade sayilarinin arttirilmasi ozellikle vurgulaniyordu.ABD'nin nukleer fuzeleri Incirlik'te
Turkiye'deki ABD usleri denince ilk akla geleni Incirlik'tir. Libya'ya yapilan operasyonun hava ussu oldugu NATO tarafindan resmi bir sekilde dile getirilen Izmir/Cigli de bilinen bir diger ABD askeri ussu. Oysa, ABD Savunma Bakanligi'nin 2009 yilina ait Us Durum Raporu'nda, Incirlik ve Cigli'deki usler ile Ankara'daki Idare Ofisi haricinde Batman ve Mus'ta da hava usleri oldugu gorulmekte.
Bununla birlikte, deneyimli gazeteci Seymour Hersh, ilginc bir iddia ortaya atiyor. Iddiasina gore, ABD'nin Turkiye'de bilinenlerin haricinde bircok gizli ussu var. Verdigi bir roportajda, gecmis donemlerde faaliyete gecen bu uslerin 7 sehirde bulundugunu soyleyen Hersh, Israil'in de bunlarin hepsinden haberdar oldugunu soyluyor.
ABD uslerinden en onemlisi olan Incirlik'te, Turkiye'ye ait 10.Tanker Us Komutanligi ile ABD'nin 39. Kanat Hava Ussu Komutanligi konuslu durumda. Incirlik, Korfez Savasi'nda da, Irak isgalinde de aktif olarak kullanildi. 1 Mart Tezkeresi'nin reddine ragmen Incirlik'ten Irak'a gizliden yapilan 4990 sorti cok tartisildi. Yine Incirlik'ten, 2005 ile 2010 arasinda nakliye ucaklariyla 39 bin 90 sorti yapildi ve Irak ile Afganistan'a (bu ulkelerdeki ABD'liler icin) 302 bin 734 ton esya tasindi.
Boylesine hayati bir konuma sahip olan Incirlik ussunun bir diger onemli yonu de, ABD'ye ait nukleer silahlarin NATO planlarina uygun olarak kullanilmak uzere bulunduruldugu bir us olmasi. Turkiye ile ABD hukumetleri arasinda imzalanan 7 Temmuz 1959 tarihli Head-Dress ve 14 Mart 1995 tarihli Stockpile Anlasmalari ile Turkiye'deki bazi uslerde nukleer silah bulundurulmasinin yolu acildi. Bu amaca hizmet eden uc tane nukleer techizli hava ussu vardi ve bunlar Incirlik, Balikesir ve Cigli idi. Bu uslerden Balikesir ve Cigli ABD tarafindan kapatilmissa da, Incirlik nukleer techizli us ozelligini surdurmektedir.11 Eylul ve tum dunyaya yayilan usler
SSCB'nin ringden cekilmesiyle ABD rakipsiz kaldi ve kendisini "dunyanin jandarmasi", tum dunyayi da egemenlik sahasi olarak gormeye basladi. Belli araliklarla savasarak silah endustrisini ayakta tutan ABD, bu "savas makinesini" beslemek icin "yeni dusmanlar" icat etmeye basladi. Islam dusmanligina sozde bir mesruiyet kazandiran 11 Eylul saldirilarindan sonra, hem Israil'in bolgesel guvenligi, hem de Ortadogu ve Kuzey Afrika'daki cok boyutlu ABD cikarlarini korumak adina Buyuk Ortadogu Projesi yururluge sokuldu.
Bu kirli plan uyarinca, 11 Eylul saldirilarinin musebbibi olarak sunulan El Kaide'ye ev sahipligi yaptigi gerekcesiyle once Afganistan, daha sonra da kitle imha silahina sahip oldugu yalaniyla da Irak isgal edildi. ABD'nin 11 Eylul sonrasi stratejisi olan "Onleyici Savas" (Preemptive War) doktrini cercevesinde askeri uslerin ve istihdam edilen personelin de sayilari artti ve ABD usleri cografi olarak neredeyse tum dunyaya yayildi
milligazete