Zenginler servetini katlarken halk açlığa ve yoksulluğa mahkûm

Fransa’da sendikaların çağrısıyla yüzbinlerce kişi sokaklara çıkarak yeni Başbakan Sébastien Lecornu’yu bütçe kesintilerini yeniden gözden geçirmeye ve maaş, emeklilik ile kamu hizmetleri konusunda adım atmaya zorlamak amacıyla protesto gösterileri düzenledi.

Ülke genelinde toplu taşımada aksaklıklar yaşandı; tren, otobüs ve tramvay sürücüleri greve giderken, hastane personeli protestolara katıldı ve eczacılar fiyat politikalarına karşı çıktıkları için eczanelerin yaklaşık yüzde 90’ı kapalıydı. İlk ve ortaokullarda öğretmenlerin yaklaşık altıda biri greve katılırken, okul kantinleri ve gözetmenler de eylemlere dahil oldu. Paris’ten Amiens ve Le Havre’a kadar birçok lise öğrenciler tarafından bloke edildi. Gün boyu 250’den fazla gösteri düzenlendi ve Paris’ten Marsilya, Nantes, Lyon ve Montpellier gibi şehirlerde yürüyüşler yapıldı.

CGT sendikasının lideri Sophie Binet, Marsilya’daki gösteride yaptığı konuşmada, “Öfke büyük, kararlılık da öyle. Bugün Bay Lecornu’ya mesajım şudur: bütçeyi sokaklar belirlemeli” dedi. Binet’in açıklamaları, Macron’un yeni başbakanının gelecek yıl için bütçe hazırlığı ve yeni bir hükümet kurma çabaları sürerken geldi.

Grev ve protestolar, Fransa’daki siyasi kriz döneminde gerçekleşti. Geçen hafta Macron, son bir yılda üçüncü başbakan olarak yakın müttefiki Lecornu’yu atadı. Önceki iki başbakan François Bayrou ve Michel Barnier, bütçe kesintileri konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle parlamentodan güvenoyu alamayarak görevden ayrılmıştı.

Lecornu, merkezci selefi Bayrou’nun iki resmi tatilin kaldırılmasına dair popüler olmayan planını rafa kaldıracağını açıklamış olsa da, sendikalar diğer bütçe kesintileri, özellikle sosyal yardım harcamalarının dondurulması gibi unsurların devam edebileceğinden endişeli. Lecornu, eski başbakanlar için ömür boyu ayrıcalıkları kaldırmayı vaat etti, ancak bütçe planlarını henüz açıklamadı.

Başbakan Lecornu’nun önünde bütçe tasarısını hazırlamak ve bir azınlık hükümeti kurmak için yalnızca birkaç hafta var. Meclisteki muhalefet partileri herhangi bir bütçeyi hemen reddedebilir ve güvenoyuyla onu görevden alabilir. Haziran ayında Macron’un ani seçim çağrısıyla Fransız parlamentosu, sol, aşırı sağ ve merkez partiler arasında bölünmüş durumda ve mutlak çoğunluk bulunmuyor. Bu durum bütçe konularında sık sık tıkanmalara yol açıyor.

Grevcilere göre amaç, art arda yapılan hükümet bütçe kesintileriyle aşındırılan kamu hizmetlerini korumak. Paris dışında Créteil’den Sylvie, yaklaşık 20 yıl hastane çocuk psikiyatrisi alanında çalıştıktan sonra yerel kreş hizmetlerini yürütüyor. FSU sendikasının bayrağını taşıyan Sylvie, “Fransa hâlâ düzgün bir sosyal güvenlik sistemi ve ihtiyaç sahiplerine yardım sağlayan bir güvenlik ağına sahip birkaç ülkeden biri. Ancak yıllar içinde bütçe kesintileriyle bu sistem erozyona uğruyor. Kamu çalışanlarının maaşları çok düşük; biz bu işi sevgiyle ve halka hizmet etmek için yapıyoruz, kâr için değil. Yüksek kamu borcundan biz sorumlu tutuluyoruz, oysa Macron’un şirketlere sağladığı vergi indirimleri kamu maliyesine zarar verdi. Bugün barışçıl bir şekilde yürüyüş yapıyoruz çünkü hükümetin bizi dinlemesini istiyoruz” dedi.

Val-de-Marne bölgesinde kültürel hizmetlerde çalışan Christiane, “Çalışan yoksullar giderek artıyor – işleri olmasına rağmen kira ödeyemeyen ve arabalarında uyumak zorunda kalan insanlar var” dedi.

Normandiya’nın Rouen kentinde okullardan dışlanan çocuklarla çalışan 49 yaşındaki Guillaume, SUD sendikasının sağlık çalışanları birimiyle yürüyüşe katıldı. Guillaume, “Tüm sosyal korumalar saldırı altında; emeklilikten sosyal güvenliğe ve sağlık hizmetlerine kadar. Zenginler daha da zenginleşiyor ve eşitsizlik artıyor. Sosyal hizmet sektöründe bütçe kesintilerinin etkisini görüyorum – daha fazla çocuğa yardım gerekiyor ve Covid durumu kötüleştirdi çünkü bazı çocuklar ihmal veya kötü muamele görebilecek aileleriyle kapalı kaldı. Bugün buradayım çünkü hükümete şunu söylemek istiyorum: büyük şirketlere vergi indirimleri ve yardımlar vermeyi bırakın, bu toplum ve tüm kamu sektörünü zedeliyor. Çok zenginlerden vergi toplamak için önlemler alınmalı” dedi.

Lyon’dan CGT sendikası üyesi Sandrine, büyük bir Fransız inşaat firmasında çalışıyor ve hissedarların yüksek kazanç elde ederken maaşların durgun olduğunu belirtti. “Bu sosyal adalet ve vergi adaleti meselesi” dedi.

Fransa İçişleri Bakanlığı, gün boyunca 600.000 ile 900.000 kişi arasında insanın gösterilere katıldığını tahmin etti.

Gün ortasına gelindiğinde Fransa genelinde 140 kişi gözaltına alındı. Nantes’te polis göstericilere göz yaşartıcı gazla müdahale ederken, Lyon’da üç kişinin yaralandığı bildirildi.

Protestoların büyük kısmında öfke ve sloganlar Macron’a yönelmişti. Macron’un görev süresinin 18 ayı kaldı ve popülerliği 2017’de göreve başladığından beri en düşük seviyede.

Sol partili politikacılar sendika yürüyüşlerine katıldı. Marseille’de solcu parti La France Insoumise lideri Jean-Luc Mélenchon, “Kaosun kaynağı Cumhurbaşkanıdır ve son yaşanan her şey onun eylemlerinin sonucudur” dedi.