Trump ve Erdoğan Beyaz Saray'da: Gazze, Ukrayna ve F-35'ler masada

ABD Başkanı Donald Trump, dört yıl aradan sonra Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı Beyaz Saray’da ağırladı. 2019’dan bu yana ilk kez gerçekleşen yüz yüze görüşme, yalnızca iki ülke ilişkileri açısından değil, aynı zamanda küresel krizlerin seyrini etkileme potansiyeli nedeniyle de dikkatle izlendi.

İkili ilişkilerde yeni sayfa arayışı

Oval Ofis’te kısa bir basın toplantısı düzenleyen Trump ve Erdoğan, kamuoyuna dostane mesajlar verdi. Trump, Erdoğan için “Çok saygı duyulan bir lider. Ülkesinde de Avrupa’da da dünyada da tanınıyor ve saygı görüyor. Onu ağırlamak bir onur” ifadelerini kullandı. Erdoğan ise uzun aradan sonra Beyaz Saray’a dönmekten “memnuniyet” duyduğunu belirtti ve iki ülke ilişkilerini “çok farklı bir seviyeye taşımak istediklerini” söyledi.

Son yıllarda Türkiye’nin Rusya ile ticari ilişkileri ve Washington’un Ankara’ya uyguladığı yaptırımlar, iki başkent arasında gerilimlere yol açmıştı. Ancak liderler, görüşmenin tonunu olumlu tutmaya özen gösterdi.

Gazze için ateşkes umudu

Toplantının en çok merak edilen başlıklarından biri Gazze oldu. Ekim 2023’ten bu yana devam eden İsrail saldırılarında 65 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, yüz binlerce kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler, bu ayın başında İsrail’i “soykırım” ile suçlamıştı.

Trump, Ortadoğu’daki önde gelen ülkelerle yapılan görüşmelere atıf yaparak, ABD’nin “ateşkese çok yakın” olduğunu söyledi. Rehinelerin serbest bırakılmasının anlaşmanın en önemli şartı olduğunu belirten Trump, “Bu savaşı bitirebileceğimize inanıyorum. Artık çok fazla can kaybı var” dedi.

Erdoğan da Trump’ın barış çabalarını desteklediğini vurguladı. Görüşmeye Katar, Mısır, Suudi Arabistan, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel aktörlerin temsilcilerinin de katılması, sürecin uluslararası boyutunu öne çıkardı.

Ukrayna savaşı ve Rusya’ya mesaj

ABD Başkanı Trump, basın toplantısında Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarına da değindi. Putin’e doğrudan seslenen Trump, “Artık durma zamanı. Bu savaş milyonlarca dolar ve binlerce hayat kaybına mal oldu ama hiçbir kazanım getirmedi” dedi.

Türkiye’nin Rusya ile ticaretine dikkat çeken Trump, Erdoğan’dan Rus petrolü alımını sonlandırmasını istedi. Trump’ın bu açıklaması, Ankara’nın Moskova ile ekonomik ilişkilerini sürdürmesinden rahatsız olduğunun bir göstergesi olarak yorumlandı.

Savunma sanayii ve olası anlaşmalar

2019’da Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması, iki ülke arasında en büyük kırılma noktalarından biri olmuştu. Washington, Ankara’nın Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sisteminin güvenlik riski oluşturduğunu savunmuştu.

Trump, görüşmenin iyi geçmesi halinde Türkiye’ye yönelik savunma sanayii yaptırımlarını kaldırabileceğini açıkladı. Erdoğan’ın uzun süredir talep ettiği F-35 savaş uçaklarının yanı sıra, F-16’ların satışı da gündemdeydi. Trump, “İstediği şeyleri almayı başaracağını düşünüyorum” diyerek olumlu sinyaller verdi.

Suriye konusunda belirsiz ‘büyük duyuru’

Trump, basın toplantısında Suriye’ye de değindi ve ilerleyen saatlerde “büyük bir açıklama” yapacağını söyledi. Ancak bu açıklamanın içeriğine dair ipucu vermedi.

Suriye’de geçtiğimiz Aralık ayında muhaliflerin saldırısıyla Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden sonra, ABD yönetimi ülkeye yönelik bazı yaptırımları kaldırmaya başlamıştı. Trump, bu sürecin başarısını Erdoğan’a atfederek, “Suriye’nin eski liderinden kurtulmadaki en önemli isim Erdoğan’dır” dedi.

Erdoğan için sembolik zafer

Al Jazeera muhabiri Kimberly Halkett, görüşmeyi daha çok “Erdoğan için sembolik bir zafer” olarak değerlendirdi. Son dört yıldır Washington’dan uzak kalan Türk lider, Trump’ın davetiyle yeniden sahneye çıkarken, hem iç kamuoyuna hem de uluslararası arenaya güçlü bir mesaj vermiş oldu.