Trump ve Arap liderlerin Gazze görüşmesi: Erdoğan'dan "verimli" yorumu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile Arap ve Müslüman liderler arasında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun (BMGK) oturum aralarında gerçekleşen Gazze odaklı zirveyi “olumlu ve yapıcı” olarak değerlendirdi.

Trump, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının dünya gündemini belirlediği bir dönemde yapılan toplantıyı “başarılı” diye nitelendirdi. ABD Başkanı, “İsrail dışında tüm büyük aktörlerin” yer aldığı görüşmede savaşı bitirecek adımların tartışıldığını söyledi. Ancak toplantıya dair resmi ayrıntılar henüz kamuoyuna açıklanmadı.

Zirveye Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri katıldı. Trump, bu ülkelerin sürecin kilidini açabilecek “asıl güçler” olduğunu vurguladı. ABD basınına yansıyan bilgilere göre Washington yönetimi, Arap ve Müslüman ülkelerden Gazze’de güvenlik sağlamak için asker göndermelerini ve yeniden imar projelerine finansman sağlamalarını istiyor.

Birleşik Arap Emirlikleri haber ajansı WAM, görüşmede öncelikli konuların kalıcı ateşkes, insani yardımın artırılması ve esirlerin serbest bırakılması olduğunu duyurdu. İsrail’in toplantıya doğrudan dahil olmadığı, ancak Başbakan Binyamin Netanyahu’ya planın aktarıldığı belirtiliyor. Hamas’a ise herhangi bir rol öngörülmediği, ABD ve İsrail’in örgütün tamamen silahsızlandırılmasını şart koştuğu bildirildi.

Gazze’de iki yılı aşkın süredir devam eden savaşta ölü sayısının 65 bini aştığı bir ortamda yapılan zirve, uluslararası toplumun Filistin devletine verdiği desteğin artmasıyla dikkat çekti. Fransa, İngiltere, Kanada ve Avustralya gibi ülkeler son dönemde Filistin’i tanıdıklarını açıklarken, Washington bu adımların barışı teşvik etmediğini savunuyor.

Trump, Genel Kurul’daki uzun konuşmasında bu tanımaları “yanlış bir ödül” olarak nitelendirdi ve Hamas’ın saldırılarını gerekçe göstererek savaşın “hemen” bitirilmesi çağrısı yaptı. Ancak Gazze’deki ağır insani tabloya değinmedi. Buna karşılık BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Filistin halkı için devlet hakkı bir ödül değil, bir haktır” diyerek farklı bir mesaj verdi.

Al Jazeera muhabiri James Bays, BM kulislerinde, Trump’ın kararlarında İsrail’in perspektifini ağırlıklı olarak aldığı yorumlarının yapıldığını aktardı. Bays, “ABD hem askeri hem de diplomatik olarak İsrail’in en büyük destekçisi. Bu nedenle savaşın seyrini değiştirebilecek tek lider Trump olarak görülüyor” dedi.

Toplantıda söz alan Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Gazze’deki şartların “dayanılmaz” hale geldiğini belirterek Trump’a “liderliğinizle savaşı bitirmenizi bekliyoruz” çağrısı yaptı. Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ise ülkesinin Gazze’ye barış gücü göndermeye hazır olduğunu duyurdu.

Zirve, Gazze savaşında uluslararası baskının arttığı, İsrail’in ise yoğun askeri operasyonlarını sürdürdüğü kritik bir döneme denk geldi.