Trump'tan İran'a sert uyarı: Göstericilere "yardım yolda" mesajı verdi

ABD Başkanı Donald Trump, İran’da haftalardır süren kitlesel protestoların şiddetle bastırılmasına tepki göstererek Tahran yönetimine baskıyı artırdı. Trump, İran halkına sokaklardan çekilmemeleri çağrısında bulunurken, bazı protestocuların idam edilmesi hâlinde ABD’nin “çok ağır karşılıklar” vereceğini dile getirdi.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İranlılara seslenerek protestoların sürdürülmesini istedi ve göstericilere destek sözü verdi. İranlı yetkililerle yapılması planlanan temasların, protestoculara yönelik ölümler sona erene kadar iptal edildiğini belirten Trump, “yardımın yolda olduğunu” ifade etti. Ancak bu yardımın içeriğine dair ayrıntı paylaşılmadı.

ABD Başkanı, İran yargısının bazı gözaltındaki protestocular hakkında “moharebeh” yani “Tanrı’ya karşı savaş açmak” suçlamasıyla idam cezası talep etmesine de sert tepki gösterdi. Böyle bir kararın uygulanması hâlinde Washington’un sert adımlar atmaktan çekinmeyeceğini söyleyen Trump, geçmişte olduğu gibi askerî seçeneğin de masada olduğunu ima etti.

Trump, yaptığı başka bir açıklamada İranlılara, protestolarda rol alan güvenlik yetkililerinin isimlerini not etmeleri çağrısında bulunarak, “Bunun hesabı sorulacak” mesajı verdi.

İnsan hakları örgütlerinin paylaştığı verilere göre, protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı binlerle ifade ediliyor. ABD merkezli HRANA, doğrulayabildiği ölümlerin büyük çoğunluğunun göstericilerden oluştuğunu, on binlerce kişinin ise gözaltına alındığını açıkladı. İranlı yetkililer de yaklaşık iki bin kişinin öldüğünü kabul ederek, olayların başlangıcından bu yana ilk kez toplam bir rakam telaffuz etti.

Gerilimin tırmandığı bu süreçte ABD Dışişleri Bakanlığı, Amerikan vatandaşlarına İran’ı derhâl terk etmeleri yönünde uyarı yaptı. Açıklamada, kara yoluyla Türkiye veya Ermenistan üzerinden çıkış seçeneklerinin değerlendirilmesi istendi.

Norveç merkezli İran İnsan Hakları örgütü ise Karaj’da gözaltına alınan 26 yaşındaki Erfan Soltani’nin kısa süre içinde idam edilebileceğine dair bilgiler paylaştı. Aile kaynaklarına dayandırılan açıklamada, Soltani’nin ölüm cezasına çarptırıldığı belirtildi.

İran devlet medyası ise olaylarda çok sayıda güvenlik görevlisinin yaşamını yitirdiğini duyurdu. Hayatını kaybeden güvenlik mensupları için düzenlenen cenaze törenlerinin, geniş katılımlı hükümet yanlısı mitinglere dönüştüğü aktarıldı.

Uluslararası tepkiler de artıyor. Avrupa Birliği ve birçok Avrupa ülkesi, İran’daki şiddetli müdahaleler nedeniyle Tahran’a sert mesajlar verdi. Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık, İran büyükelçilerini dışişlerine çağırırken, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen sorumlulara yönelik yeni yaptırımların gündeme geleceğini açıkladı.

İran ise Washington’un açıklamalarına sert karşılık verdi. İran’ın BM Daimi Temsilciliği, ABD’nin İran politikasının “rejim değişikliği” hedefli olduğunu savunarak, yaptırımlar ve tehditlerle ülkenin istikrarsızlaştırılmaya çalışıldığını öne sürdü.

İranlı yetkililer, ülke genelinde günlerdir süren protestoların kontrol altına alındığını iddia ederken, insan hakları kuruluşları güvenlik güçlerinin gerçek mermi kullandığını ve internet kesintileriyle yaşananların gizlenmeye çalışıldığını belirtiyor. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde morglarda yan yana dizilmiş cesetler ve yakınlarını arayan aileler dikkat çekiyor.

28 Aralık’ta ekonomik sıkıntılar ve para birimindeki değer kaybıyla başlayan gösteriler, kısa sürede siyasi taleplerin öne çıktığı geniş çaplı protestolara dönüştü. Analistler, bu eylemlerin son yıllarda İran’daki dinî yönetime karşı en ciddi meydan okumalardan biri olduğunu belirtirken, rejimin güvenlik aygıtları nedeniyle kısa vadede iktidar değişiminin kesin olmadığını vurguluyor.