Suriye'de yeni banknot dönemi Esad portreleri kaldırıldı, sıfırlar silindi

Suriye yönetimi, para biriminde kapsamlı bir değişikliğe giderek yeni banknotları kamuoyuna tanıttı. Şam’da düzenlenen törende konuşan geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şaraa, Beşar Esad ve babası Hafız Esad’a ait görsellerin tümüyle kaldırıldığını, bunun geçmiş döneme sembolik bir veda anlamı taşıdığını ifade etti.

1 Ocak itibarıyla piyasaya sürülecek yeni Suriye lirası banknotları, eski paralardan iki sıfır atılarak hazırlandı. Yeni sistemde 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 liralık kupürler kullanılacak. Değişiklik, paranın reel değerini değil, kullanım kolaylığını hedefliyor.

Yeniden tasarlanan banknotlarda siyasi figürlere yer verilmezken, ülkenin tarımsal ve kültürel zenginliğini yansıtan simgeler tercih edildi. Gül, buğday başağı, zeytin, portakal ve dut gibi motifler yeni paraların ana unsurları oldu.

Resmî açıklamalara göre el-Şaraa, yeni banknotların “Suriye halkının özlemini duyduğu yeni bir dönemin simgesi” olduğunu belirtti. Para tasarımındaki değişimin, kişi merkezli anlayıştan uzak, yeni bir ulusal kimlik inşasına işaret ettiğini söyledi.

Merkez Bankası Başkanı Abdülkadir Husriye, eski paraların yenileriyle değiştirilmesi için 90 günlük bir geçiş süreci öngörüldüğünü, gerekli görülmesi halinde bu sürenin uzatılabileceğini açıkladı. 2025 tarihli kararnameyle Merkez Bankası’na, değişim sürecinin takvimini ve uygulama noktalarını belirleme yetkisi verildi.

El-Şaraa, sıfırların silinmesinin ekonomik toparlanma anlamına gelmediğini özellikle vurguladı. Bu adımın yalnızca günlük alışverişleri kolaylaştıracağını ifade eden el-Şaraa, gerçek iyileşmenin üretimin artırılması, işsizliğin düşürülmesi ve bankacılık sisteminin güçlendirilmesiyle mümkün olacağını dile getirdi. Bankaları “ekonominin damarları” olarak nitelendirdi.

Geçiş sürecinin hassas olduğuna dikkat çeken el-Şaraa, halktan paniğe kapılmamalarını ve eski banknotları bozdurmak için acele etmemelerini istedi. Yoğun talebin döviz kurunu olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Suriye lirasının sert değer kaybı

Suriye lirası, 2011’de başlayan iç savaşla birlikte keskin bir düşüş sürecine girdi. Savaş öncesinde 1 dolar yaklaşık 47 lira seviyesindeyken, 2017’de bu rakam 500 liranın üzerine çıktı. Takip eden yıllarda değer kaybı hızlandı.

2023’te Lübnan’daki finans krizinin etkisiyle dolar kuru 7 bin 500 liraya yükseldi, yıl sonunda ise 15 bin liraya kadar tırmandı. 2024’te Esad yönetiminin devrilmesi sürecinde kur 25 bin lira ile tarihî zirvesini gördü.

Güncel durumda Suriye lirası yaklaşık 11 bin lira seviyesinde işlem görüyor. Bu tablo, halkın günlük ihtiyaçlarını karşılayabilmek için büyük miktarda nakit taşımasını zorunlu kılıyor ve birçok kişiyi dövize yöneltiyor.

Yeniden değerleme planı kapsamında, 100 eski Suriye lirası 1 yeni liraya dönüştürülecek. 90 günlük geçiş süresince eski ve yeni banknotlar birlikte dolaşımda kalacak.

Daha önce piyasadaki 2 bin liralık banknotlarda Beşar Esad, bin liralık banknotlarda ise babası Hafız Esad’ın portreleri yer alıyordu. Yeni düzenlemeyle bu görseller tamamen kaldırılmış oldu.

Uzun yıllar boyunca uygulanan ekonomi politikaları, yolsuzluk ve otoriter yapıyı beslerken; 2011 sonrası savaş süreci Suriye ekonomisini “savaş ekonomisi”ne dönüştürdü. Uluslararası yaptırımlar, ticaret ve finansal hareketleri ciddi biçimde sınırlandırdı. 2011–2024 arasında süren çatışmalar, işsizliği artırdı, üretimi düşürdü ve temel ürünlere yönelik devlet desteklerinin büyük ölçüde sona ermesine yol açtı.