Somali, BAE ile bağları kopardı liman ve askeri anlaşmalar feshedildi

Somali hükümeti, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yürürlükte bulunan tüm anlaşmaları iptal ettiğini duyurdu. Karar, Berbera, Bosaso ve Kismayo limanlarındaki iş birlikleri ile güvenlik ve savunma alanındaki mutabakatları da kapsıyor. Mogadişu yönetimi, bu adımı ülkenin egemenliği ve siyasi bağımsızlığını hedef alan girişimlere karşı attığını vurguladı.

Hükümet kaynaklarına göre Bakanlar Kurulu, federal yönetim ile BAE arasında imzalanmış tüm anlaşmaların sona erdirilmesine karar verdi. İptal edilen düzenlemeler yalnızca merkezi hükümeti değil, devlet kurumlarıyla bağlantılı kuruluşları ve bazı bölgesel yönetimlerle yapılan anlaşmaları da içeriyor.

Resmi belgede, söz konusu kararın gerekçesi olarak Somali’nin toprak bütünlüğünü ve ulusal birliğini zedelediği belirtilen faaliyetlere dair “güçlü bulgular” gösterildi. Hükümet, bu nedenle BAE ile sürdürülen tüm iş birliği mekanizmalarının sonlandırıldığını açıkladı.

Karar Somali kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Sosyal medyada çok sayıda kullanıcı, hükümetin tutumunu destekleyen paylaşımlar yaptı. Eski Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullahi Farmaajo da açıklamasında, alınan kararı olumlu bulduğunu ifade etti. Buna karşılık BAE’den henüz resmi bir değerlendirme gelmedi.

Somaliland yönetimi ise Mogadişu’nun kararına sert tepki gösterdi. Somalilandlı bir bakan, Berbera Limanı üzerindeki anlaşmaların kendilerini bağ understanding etmediğini savunarak, BAE’nin bölgede kalıcı olduğunu ileri sürdü.

Öte yandan Middle East Eye’ın aktardığı bilgilere göre, BAE son günlerde Somali’nin çeşitli bölgelerindeki askeri varlığını azaltmaya başladı. Özellikle Puntland bölgesindeki Bosaso’da bulunan Emirlik güçlerinin, personel ve ekipmanlarını komşu ülkelere taşıdığı bildirildi. Puntland yönetimi ise federal hükümetin kararını tanımadığını ve hukuki geçerliliği olmadığını açıkladı.

İsrail, BAE ve Somaliland hattı

Somali’nin aldığı bu karar, bölgede son haftalarda artan jeopolitik gerilimle de bağlantılı görülüyor. BAE ve İsrail’in, Somali’den ayrılmak isteyen Somaliland ile ilişkilerini derinleştirmesi Mogadişu’nun tepkisini çekiyor.

İsrail, aralık ayı sonunda Somaliland’ı resmen tanıyan ilk ülke olmuştu. Aden Körfezi kıyısındaki stratejik Berbera Limanı bu süreçte yeniden uluslararası gündeme taşındı. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, tanıma kararının ardından Berbera’yı ziyaret ederek Somaliland’ı Batı yanlısı ve İsrail’e dost bir yapı olarak nitelendirdi.

İsrail ile Somaliland arasında, Berbera’da olası bir askeri üs kurulmasına yönelik temasların yapıldığı da iddialar arasında. Bu liman, hâlihazırda BAE’nin Kızıldeniz ve Aden Körfezi çevresinde oluşturduğu askeri ve lojistik ağın önemli halkalarından biri olarak biliniyor.

Geçtiğimiz günlerde Yemen’in güneyindeki ayrılıkçı hareketin lideri Aidarous el-Zubaidi’yi taşıyan bir geminin Berbera’ya yanaşması da dikkat çekti. Suudi Arabistan, bu gelişme sonrası BAE’yi Zubaidi’yi Somaliland üzerinden Abu Dabi’ye götürmekle suçladı.

BAE’nin Somaliland ile askeri ve ekonomik ilişkileri 2017 yılına kadar uzanıyor. Bu süreçte Berbera’da büyük bir deniz ve hava üssü inşa edildi. Uydu görüntülerine göre tesis, derin su limanı, uzun bir pist, hangarlar ve modern askeri altyapıyla neredeyse tamamlanmış durumda.

Yaklaşık 4 kilometrelik pistiyle Afrika’nın en uzun pistlerinden birine sahip olan Berbera, ağır askeri ve nakliye uçaklarının inişine elverişli. Liman ise son yıllarda genişletilerek bölgenin en önemli ticaret ve lojistik merkezlerinden biri haline getirildi. Limanın ortakları arasında BAE merkezli DP World, Somaliland yönetimi ve Britanya hükümeti adına yatırım yapan British International Investment bulunuyor.

Somali hükümetinin BAE ile tüm bağları koparma kararı, bu karmaşık bölgesel denklemin yeni bir aşamaya girdiğine işaret ediyor.