Türkçe
English
العربية
Español
İran ile Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ABD, Rusya, İngiltere, Fransa ve Çin ile Almanya'dan oluşan 5+1
ülkeleri arasında yürütülen müzakerelerde sona yaklaşılırken taraflar
üzerindeki baskı da artıyor. Varılması hedeflenen çerçeve anlaşma için bir ayda dört kez bir araya gelen taraflar için karar zamanına sadece bir gün kaldı. Nükleer müzakereler kapsamında İsviçre'nin Lozan kentinde dışişleri
bakanları seviyesinde yürütülen görüşmelerin son turunda yetkililer, 12
yıldır devam eden görüşmelerde sona yaklaşıldığını ve anlaşmaya daha
önce hiç bu kadar yakın olmadıklarını ifade ediyor. Hem İran
hem de ABD'li yetkililer son haftalarda hız kazanan müzakerelerde çok
önemli gelişmeler kaydedildiği konusunda ortak bir söylem kullansa
da, bazı kritik konular üzerinde taraflar arasında görüş ayrılıkları
sürüyor. Nükleer silah edinmeye çalıştığı gerekçesiyle İran'a
yönelik yaptırımlar ve anlaşmaya varıldığı takdirde bu yaptırımların
nasıl kaldırılacağı tarafların odaklandığı kilit konu olarak dikkati
çekiyor. İran, nükleer anlaşmaya varılması için yaptırımların
tamamının tek seferde kaldırılmasını şart koşuyor ancak 5+1
ülkeleri yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması gerektiği görüşünü
savunuyor. 5+1 ülkelerinden ABD ve Fransa arasında da
yaptırımların hangi aşamada kaldırılması da dahil bazı anahtar konular
üzerinde görüş ayrılıkları olduğu biliniyor. İran
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ülkesinin nükleer müzakereler konusundaki
tutumununa ilişkin ABD Devlet Başkanı Barack Obama'ya bir mektup
göndermiş, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya devlet başkanları
ile telefonda görüşmüş ve bu "olağanüstü fırsatın" kaçırılmaması
gerektiğini ve İran'a yönelik uygulanan bütün yaptırımların kaldırılması çağrısında bulunmuştu. Teknik konular Görüşmelerde öne çıkan önemli konu başlıklarından biri, hala inşaat
aşamasında olan ve bittiğinde yıllık iki atom bombası anlamına gelecek
9-10 kilogram plütonyum üretme kapasitesine sahip olacak Arak ağır su
reaktörü ve yerin 90 metre altına inşa edilmiş ve dışarıdan gelecek
saldırılara karşı korunaklı durumda olan Fordo nükleer
tesisinin geleceği. ABD, İran'dan uranyum zenginleştirme gücünü 10 yıl içinde yükseltmemesini, İran'ın nükleer silah araştırma ve
geliştirme çalışmalarını en az 12 aylığına ertelemesini ve İran'ın
uranyum zenginleştirme düzeyini yüzde 5'in altında tutmasını talep
ediyor. İran ise Arak ağır su reaktörü ve Fordo'daki uranyum
zenginleştirme tesislerinin korunması konusunda ısrarcı davranıyor.
Anlaşmazlıklara rağmen İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber
Salihi, teknik konuların yüzde 90’ında anlaşma sağlandığını ifade
etmişti.AA
