Türkçe
English
العربية
Español
Israil?in savas istedigini, ABD?yi de surukledigini soyleyen Parsi, Turkiye?nin arabuluculugunun onemli oldugunu, yanina bir Arap ve bir Iskandinav ulkesi alarak riski paylasmasi gerektigini savundu.
WASHINGTON?da Johns Hopkins Universitesi?nde uluslararasi iliskiler dersleri de veren Trita Parsi, Hurriyet?e sunlari soyledi:
- OBAMA BASARISIZ OLDU Acikcasi, Obama Yonetimi, Iran konusunda en azindan ilk donemde basarisiz oldu. Diplomasi icin kendine hareket alani yaratamadi. Onun yerine Israil, Fransa ve Ingiltere tarafindan desteklenen, Iran?in sadece askeri tehditle yola gelecegine dayali bir fikir agirlik kazandi. Ve bu tamamen ic politika dinamikleriyle izlenen bir yola donustu.
- ISRAIL?I KONTROL EDEMEZ Bu politikanin tehlikesi, ABD bu denklemde sadece kendini kontrol edebilir. Birincisi, Iranlilarin ne yaptigini kontrol edemez. ABD, Iran uzerinde buyuk bir baski kurup askeri tehdit olusturuyor. Iran eger bu durumu yanlis okursa, bir sey yaparsa, askeri catisma dogar. Ikincisi, ABD bu oyunda Israil kartini da kontrol edemez. Ve sorun, Israil bir catisma istiyor.
- TEK SUIKAST YETERLI ABD, askeri tehdidi sonuna kadar goturdu, catismanin sinirina dayandi, ama cizgiyi gecmek istemedi diyelim. Israillilerin tek yapmasi gereken, dogru zamanda Iranli bir bilim adamina suikast duzenlemek. Ya da Iran?in icinde baska bir bomba patlatmak ve kivilcimi ateslemek. Cunku Iranlilar bu durumda misillemede bulunmak zorunda. Nasil oldugu onemli degil.
- ABD SINEYE CEKEMEZ Iran?in Filistin?de, Lubnan?da unsurlari var. Ya da 90?larda Buenos Aires?te oldugu gibi bazi Yahudi ibadet yerlerine saldirilar olur ve bu saldirilarin Iran tarafindan yapildigi gorusu agirlik kazanirsa... ABD, durum bu noktaya geldiginde, ozellikle secim yili olmasi nedeniyle yogun bir baski altindayken, Iranlilarin asiri tepkisini sineye cekemez.
- CLINTON?DAN BIR ILK Disisleri Bakani Clinton, daha once hic benzeri olmayan bir sey yapti. Gecen hafta Iranli bilim adaminin oldurulmesinin ardindan, derhal, ABD?nin bu olayda rol oynadigi iddiasini kategorik olarak reddetti. Ve suikasti kinadi. Disisleri Bakani neden kameralarin karsisina cikti ve sozlu aciklama yapti? Cunku Iran?a bunun ABD?den gelmedigini, ABD?nin bir savas istemedigini net olarak soylemek istedi. Iran?in misilleme yapmasindan korktu.
Iran?daki suikastta suphe yok
Tahran?daki suikasti isleyenin Israilliler olup olmadigini bilmek zor. Cunku bir kanit yok. Ancak ABD Yonetimi?nin bu suikastin Israilliler tarafindan islendiginden hic suphesi yok. Zaten bunu yapabilecek fazla aday da yok.
- SAVASA KAVUSACAKLAR Bence Israillilerin yapmaya calistigi, Iran?i sert bir misillemeye suruklemek. Boylelikle istedikleri savasa kavusmak. Cunku eger Israilliler Iran?in bir misillemesine karsilik verirse, uluslararasi alanda bunun onlara politik maliyeti de daha dusuk olur.
- ARABULUCULUK Turkiye?nin arabulucuguyla Iran?in tekrar muzakere masasina donmesi cok onemli. Ama cok buyuk politik riskler oldugundan bu arabuluculukta Turkiye?nin yanina belki iki ulke daha koymak gerek. Bir ulke Arap dunyasindan. Katar, Umman... Ve bir de arabuluculuk konularinda tecrubesi olan bir Iskandinav ulkesi. Takim olurlarsa birbirlerini korurlar ve riski paylasirlar.
ABD Disisleri?nin danismani
Trita Parsi, Washington?in en onemli Iran uzmanlarindan biri. ABD Disisleri Bakanligi?na da danismanlik veren Parsi, Obama Yonetimi?ne yakin. Ulusal Iran Amerikan Konseyi?nin kurucusu ve baskani. Iran kokenli ailesi, Ayetullah rejiminden kacarak Isvec?e yerlesiyor. Parsi de Isvec?ten okumak icin ABD?ye geliyor.
Unlu siyaset bilimci Francis Fukuyama ile calisan ve Johns Hopkins Universitesi?nin prestijli Uluslararasi Iliskiler Okulu?nda (SAIS) da dersler veren Parsi?nin Yale Universitesi tarafindan basilan, uluslararasi iliskiler uzerine kitaplari var.
Timeturk
