İran'da internet ülke genelinde kesildi, protestolar büyüyor

İran’da ekonomik koşulların ağırlaşmasıyla birlikte artan protestolar sürerken, ülke genelinde internet erişiminin büyük ölçüde kesildiği bildirildi. Dijital özgürlükleri izleyen NetBlocks, yaşanan kesintinin protestoları bastırmaya yönelik giderek sertleşen çevrim içi kısıtlamaların bir parçası olduğunu açıkladı.

Kuruluşun değerlendirmesine göre, uygulanan bu erişim engeli, halkın kritik bir dönemde haberleşmesini zorlaştırıyor ve kamuoyunun bilgiye ulaşma hakkını ciddi şekilde sınırlıyor.

Aralık ayı sonlarından bu yana İran’ın birçok kentinde, artan hayat pahalılığı ve ulusal para biriminin hızla değer kaybetmesine duyulan tepki nedeniyle sokak gösterileri düzenleniyor. Yerel kaynaklar ve resmi açıklamalara dayanan AFP verilerine göre, gösterilerde güvenlik görevlileri de dahil olmak üzere en az 21 kişi yaşamını yitirdi.

Al Jazeera muhabiri Tohid Asadi, perşembe akşamı Tahran’da binlerce kişinin sokaklara çıktığını, birçok mahallede yolların kapatıldığını ve protestocular ile polis arasında gergin anlar yaşandığını aktardı. Asadi, gösteriler sırasında siyasi yönetime karşı sloganların duyulduğunu belirtti.

Gözlemcilere göre, ekonomik baskı özellikle çalışan kesimler ve alt-orta gelir gruplarında ciddi bir memnuniyetsizlik yaratıyor. Günlük ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan geniş bir kesim, tepkisini sokakta dile getiriyor.

Yetkililerin açıklamaları ise çelişkili. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, güvenlik güçlerine gösterilere müdahalede “ölçülü davranma” çağrısı yaparken, dini lider Ayetullah Ali Hamaney sert bir tutum sergileyerek olaylara karışanların cezalandırılması gerektiğini söyledi. Yargı makamları da protestocuları İran’ın dış düşmanlarıyla iş birliği yapmakla suçladı.

Baş Yargıç Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, kamu düzenini bozanlara karşı hiçbir tolerans gösterilmeyeceğini vurguladı ve güvenliği tehdit eden eylemlerin ağır sonuçları olacağını dile getirdi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ise taraflara itidal çağrısında bulundu. BM Sözcüsü Stephane Dujarric, yetkililerin ifade özgürlüğü, barışçıl gösteri ve toplanma haklarına saygı göstermesi gerektiğini belirterek, protestolarda can kaybının önlenmesinin önemine dikkat çekti.

İran, 2022 ve 2023 yıllarında Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından da geniş çaplı protestolara sahne olmuştu. Mevcut gösteriler sırasında da insan hakları örgütleri güvenlik güçlerini sert müdahalelerle suçluyor.

Uluslararası Af Örgütü, son günlerde bazı kentlerde hastanelere baskınlar düzenlendiğini, yaralı göstericilerin gözaltına alındığını ve sağlık çalışanlarının dahi şiddete maruz kaldığını öne sürdü. Örgüt, İran yönetimine orantısız güç kullanımına son verilmesi, keyfi tutuklamaların durdurulması ve sağlık kuruluşlarının dokunulmazlığına saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.