Türkçe
English
العربية
Español
Kentin simgesi olan, üzerindeki yazıtlar, kitabeler ve
kabartma figürlerle tanıklık ettiği tarihin izlerini yansıtan, yaklaşık 5 bin 700 metre uzunluğunda, 12 metre yüksekliğinde, 4 metre
genişliğindeki surlar ile özgün işlevini binlerce yıldır koruyan Hevsel
Bahçeleri'nin dünya mirası olmasının önündeki engeller bir bir
kaldırıldı. Yapı rezerv kararı mahkeme kararıyla kaldırılan
alanda 3 HES projesinin iptal edildiği belirtilirken, Kültür ve Turizm
Bakanlığınca aslına uygun olmadığı gerekçesiyle surların durdurulan
restorasyonu için bilim kurulu oluşturuldu. Kurul tarafından hazırlanan koruma master planı, bu ay UNESCO'ya sunulacak. Nihai karar haziranda Tanıtım çalışmalarına başlanan Diyarbakır'ın, haziran ayında Almanya'nın Bonn
kentinde gerçekleştirilecek UNESCO Genel Kurulu'nda verilecek kararla,
Dünya Kültür Mirası olarak tescillenmesi bekleniyor. Diyarbakır
Kalesi ve Surları Alan Başkanı Nevin Soyukaya, AA muhabirine, Kültür ve
Turizm Bakanlığı himayesinde, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi
bünyesinde kurulan Alan Yönetim Birimi ile valilik, kentteki tüm kurum,
kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin desteğiyle "Diyarbakır Kalesi ve
Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı" ismiyle hazırlanan dosyanın Kültür ve Turizm Bakanlığı aracılığıyla UNESCO'ya sunulduğunu hatırlattı. Adaylık sürecinin devam ettiğini belirten Soyukaya, 2000 yılında başlayan ve 3
yıl önce hızlanan süreçte nihai karar için çalışmalarda sona gelindiğini söyledi. "Diyarbakır kalesi, kalelerin şahı" "Diyarbakır kalesi, kalelerin şahı. Üstün evrensel değeri çok yüksek. Hevsel
Bahçeleri de öyle. İkisi de çok nadir örnekler" diyen
Soyukaya, Diyarbakır kalesinin sadece bir savunma yapısı değil aynı
zamanda belge yapı niteliğindeki mimari bir şaheser olduğunu vurguladı. Soyukaya, üzerindeki kitabeler, yazıtlarla surlardan bölgenin tarihinin çok
rahatlıkla okunabildiğine, kabartmalardan farklı dönemlerin sanatsal
özelliklerinin takip edilebildiğine işaret ederek, şunları dile getirdi: "Diyarbakır Kalesi, bütün olarak özgünlüğünü koruyarak günümüze gelmiş bir yapı.
Hevsel Bahçeleri de doğduğu yerde büyüyerek, yaşayarak gelişen bir
kentte binlerce yıldır yaşamını sürdüren, işlevini hiçbir şekilde
değiştirmeden devam eden bir öge. Kale ve Hevsel bahçeleri birbirini
besleyen ögeler. İkisinin de üstün evrensel değeri yüksek." "Riskler ortadan kalktı" Binlerce yıldır yaşamın olduğu kentin özellikle son 30 yıldır meydana gelen
göçle baskı altında kaldığını ifade eden Soyukaya, bu
baskının surlara, tarihi eserlere ve Dicle Vadisi ile Hevsel bahçelerine de yansıdığını vurguladı. Soyukaya, bu kapsamda alanın bütünüyle ilgili projelerde de bu süreçte değişikliğe gidildiğine işaret ederek, şöyle devam etti: "Alandaki yapı rezerv kararı mahkeme kararıyla kaldırıldı. Dicle Vadisi Projesi
askıya alındı. Bunlar, Hevsel Bahçeleri ve Dicle Vadisi'nin özgünlüğü ve bütünlüğünü tahrip edecek, kırsal peyzajına zarar verecek projelerdi.
Bu riskler ortadan kalktı. Vadideki HES projeleri alanın
ekosistemini tamamen tahrip edecekti. 2 nolu HES iptal edildi, 1 ve 3
nolu HES'in de iptali için Devlet Su İşleri Müdürlüğünün Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna müracaatı var. Bu HES'lerin de iptal olduğu
belirtiliyor." Alanın bütününe müdahalenin olacağı projelerin
uygulanması söz konusu olmayınca noktasal tahriplerin giderilmesi için
alan yönetim planının yapıldığını anlatan Soyukaya, bu planda alanın
yeniden özgünlüğüne dönmesi ve rehabilitesine yönelik önerilerin yer
aldığını belirtti. Soyukaya, surların restorasyonunda geçmiş
yıllarda bazı hatalar yapıldığını, bu hataların devam etmesinin UNESCO
için sorun teşkil edeceğini anlatarak, " UNESCO'nun da talebi
doğrultusunda ilgili üniversite ve disiplinlerin yer aldığı bir bilim
kurulu oluşturuldu. Bu kurul öncelikle surların koruma master planını
hazırladı. Böylece surların nasıl korunacağına dair bir yol haritası
oluştu. Surlara yönelik belgeleme, projelendirme ve onarım çalışmaları
artık bu bilim kurulunun gözetimi ve denetiminde sürecek. Bu
sayede risklerin önüne geçilmiş oldu. Bu ay sonunda bu
belgeler UNESCO'ya beyan edilerek, risklerin bertaraf edildiği
belirtilecek" diye konuştu. Soyukaya, kentin kültür mirası
listesinde yer almasının ciddi bir tanıtım aracı olacağını
vurguladı. Nihai kararın bu yıl Almanya'da açıklanacağını hatırlatan
Soyukaya, "Haziranda sonuçlanacak UNESCO'dan çok umutluyuz. Diyarbakır
dünya insanlık mirası olarak tescillenecek" diye konuştu.AA
