Netanyahu'nun İran diplomasisi konusunda Trump'a baskı yapması bekleniyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump ile Çarşamba günü Beyaz Saray'da yapacağı görüşmede İran dosyasını öncelikli gündem maddesi haline getirmesi bekleniyor. Netanyahu'nun, Washington'un Tahran'la yürüttüğü temasların yalnızca nükleer faaliyetlerle sınırlı kalmaması gerektiğini savunarak, İran'ın balistik füze kapasitesi ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de müzakere başlıkları arasına alınmasını isteyeceği belirtiliyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump ile Çarşamba günü Beyaz Saray’da yapacağı görüşmede İran dosyasını öncelikli gündem maddesi haline getirmesi bekleniyor. Netanyahu’nun, Washington’un Tahran’la yürüttüğü temasların yalnızca nükleer faaliyetlerle sınırlı kalmaması gerektiğini savunarak, İran’ın balistik füze kapasitesi ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de müzakere başlıkları arasına alınmasını isteyeceği belirtiliyor.

Trump’ın yaklaşık bir yıl önce yeniden göreve başlamasından bu yana iki lider birçok kez bir araya geldi. Son görüşme, Umman’da gerçekleştirilen nükleer içerikli temasların ardından yapılacak olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. Bölgedeki gerilimin arttığı bir dönemde Washington’un İran’la nasıl bir çerçevede ilerleyeceği Tel Aviv tarafından yakından izleniyor.

ABD Başkanı, anlaşma sağlanamaması halinde İran’a karşı askeri seçeneklerin devreye girebileceği yönünde uyarılarda bulunurken, Tahran yönetimi de olası bir saldırıya sert karşılık vereceğini duyurdu. Karşılıklı açıklamalar, Orta Doğu’da yeni bir çatışma ihtimaline ilişkin endişeleri artırdı. Trump ise İsrail’in güvenliğinin ABD için temel önceliklerden biri olduğunu yineledi.

Salı günü verdiği röportajlarda İran’ın uzlaşmaya açık olabileceğini söyleyen Trump, aksi bir durumda “çok ağır sonuçlar” doğurabilecek adımlar atabileceğini ifade etti. ABD Başkanı, iyi bir anlaşmanın İran’ın nükleer silah edinmemesini ve füze kapasitesinin sınırlandırılmasını içermesi gerektiğini dile getirdi. Ayrıca, bölgedeki askeri varlığın güçlendirilmesi kapsamında ek bir uçak gemisi grubunun konuşlandırılmasının değerlendirildiğini aktardı.

İsrail tarafı ise dar kapsamlı bir nükleer mutabakatın yeterli olmayacağı görüşünde. Netanyahu’ya yakın çevreler, İran’ın balistik füze programı ile Hamas ve Hizbullah gibi gruplara sağladığı desteğin anlaşma dışında bırakılmasının İsrail açısından ciddi risk oluşturacağını belirtiyor. Netanyahu da ABD’ye hareketi öncesinde yaptığı açıklamada, müzakerelere dair temel ilkeler konusundaki görüşlerini Trump’a ileteceğini söyledi.

Görüşmede diplomatik sürecin başarısız olması halinde atılabilecek olası adımların da masaya gelebileceği ifade ediliyor. Netanyahu, Washington’a varışının ardından ABD’li yetkililerle bir dizi temas gerçekleştirdi.

Toplantının bir diğer önemli başlığı ise Gazze olacak. Trump’ın desteklediği ateşkes ve yeniden inşa planında ilerleme sağlanmaya çalışılıyor. Ancak Hamas’ın silahsızlandırılması, İsrail ordusunun aşamalı çekilmesi ve bölgenin idaresine ilişkin konularda taraflar arasında ciddi görüş ayrılıkları sürüyor.

Netanyahu’nun ziyareti, ABD’nin İran’la temaslarını hızlandırdığı bir döneme denk geliyor. Umman’daki son görüşmenin ardından yeni tur müzakerelerin yapılması bekleniyor. İran yönetimi, görüşmelerin nükleer faaliyetlerle sınırlı kalması gerektiğini savunurken, Washington cephesi füze programı ve bölgesel etkilerin de ele alınmasını istiyor.

İran, nükleer çalışmalarının barışçıl amaçlı olduğunu ileri sürüyor. ABD ve İsrail ise Tahran’ın geçmişte silah geliştirmeye yönelik adımlar attığını öne sürüyor. Geçtiğimiz yıl İsrail’in İran’daki bazı askeri ve nükleer hedeflere yönelik operasyonları bölgedeki tansiyonu yükseltmişti. İsrailli yetkililer, İran’ın zayıflayan askeri kapasitesini yeniden güçlendirme çabası içinde olduğunu ve bunun uzun vadeli bir tehdit oluşturduğunu düşünüyor.

Trump ile Netanyahu genel olarak yakın bir iş birliği sergilese de, bazı başlıklarda görüş ayrılıkları bulunuyor. Özellikle Gazze sonrası süreçte Filistin devletine ilişkin olası adımlar, İsrail’deki mevcut hükümet tarafından temkinle karşılanıyor. İsrail güvenlik kabinesinin Batı Şeria’daki yerleşimlere ilişkin aldığı son kararlar da uluslararası alanda tartışma yaratmış durumda.

Çarşamba günü yapılacak görüşmenin, hem İran’la yürütülen diplomasi hem de Gazze’deki geleceğe ilişkin kritik mesajlar içermesi bekleniyor.