Gana'nın sürdürülebilir bir ekonomik büyüme yakalaması ve genç nüfusuna istihdam yaratması için ticaret stratejisinde radikal bir revizyona gitmesi gerektiği açıklandı.

Gana’nın sürdürülebilir bir ekonomik büyüme yakalaması ve genç nüfusuna istihdam yaratması için ticaret stratejisinde radikal bir revizyona gitmesi gerektiği açıklandı.

Dünya Bankası Grubu, Afrika Ekonomik Dönüşüm Merkezi ile İstatistiksel, Sosyal ve Ekonomik Araştırma Enstitüsü ortaklığında düzenlenen üst düzey seminer, ülkenin ekonomi kurmaylarını başkent Accra’da bir araya getirdi. “Gana'da Büyüme ve İstihdam için Ticareti Yeniden Düşünmek” temalı zirvede; hükümetin vizyon projesi olan “24 Saatlik Ekonomi” gündemi kapsamında, ticaretin istihdam kaldıraçlı bir modele nasıl dönüştürüleceği tartışıldı.

Rekor Ticaret Fazlasına Rağmen "Katma Değer" Eksiği

Seminerde konuşan Ticaret, Tarım ve Sanayi Bakanı Elizabeth Ofosu-Adjare, Gana ekonomisinin makro istikrar yönünden önemli adımlar attığını belirterek çarpıcı 2025 yılı verilerini paylaştı:

Tarihi Ticaret Fazlası: Gana, 2025 yılında 13,6 milyar ABD doları ile rekor bir ticaret fazlası verdi.

Devasa Rezerv: Brüt uluslararası rezervler 13,8 milyar ABD dolarına yükseldi.

İhracat Patlaması: Özellikle altın ve geleneksel olmayan ürünlerin katkısıyla toplam ihracat gelirleri 31,11 milyar ABD dolarını buldu.

Geleneksel Olmayan İhracatta Rekor: Bu alandaki ihracat bir önceki yıla göre %30,7 artarak 5 milyar ABD dolarına ulaştı. Kakao ezmesi, yağı ve tozu gibi türevler bu grupta aslan payını (3 milyar dolar) aldı.

Ancak Bakan Ofosu-Adjare, bu parlak tablonun arkasındaki kronik soruna dikkat çekti: Ham madde bağımlılığı.

Bakan Ofosu-Adjare: "Tarih bize ticaretin ekonomik dönüşümün en eski motoru olduğunu hatırlatıyor. Ancak başarı; bilinçli strateji, tutarlı politika ve kurumsal bağlılıktan geçer. Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama yönetiminin hedefi; ham madde ihracından katma değerli üretime geçerek kendi kendine yeten, ithalatı ikame eden bir model inşa etmektir."

Bu vizyon doğrultusunda Gana, kakao üretiminin en az %50'sini ülke içinde işlemek adına 500.000 metrik tonu aşan bir öğütme kapasitesine ulaştı. Benzer bir katma değer stratejisinin altın sektörü ve bazı kritik ham maddelerin ihracat kısıtlamaları için de uygulandığı belirtildi.

Dünya Bankası'ndan Çarpıcı Analiz: İstihdam Artışı Neden Negatif?

Toplantıda Gana’nın ticaret performansına ilişkin bir sunum yapan Dünya Bankası ekonomisti Rami Galal, madalyonun diğer yüzünü gösteren karmaşık bir tablo çizdi. Raporda, ticaret potansiyelinin istihdama yansımadığı vurgulandı.

⚠️ Öne Çıkan Yapısal Sorunlar ve Engeller

İstihdam Krizi: İhracatçı firmalar arasındaki istihdam artışı 2013-2023 yılları arasında negatif seyretti.

Tekelleşme Riski: Ülke ihracatının tam %74'ü sadece 10 büyük firma tarafından gerçekleştiriliyor.

Zayıf İmalat: İmalat sektörünün GSYİH’ye (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla) katkısı yalnızca %10 seviyesinde.

Lojistik Darboğazı: Yüksek tarife dışı önlemler, liman ücretleri ve bürokratik gecikmeler nedeniyle Gana, Küresel Lojistik Performans Endeksi'nde ancak 97. sırada yer bulabildi.

Yeni Çıkış Kapısı: Dijital Hizmet İhracatı ve AfCFTA

Dünya Bankası raporu, geleneksel sanayideki bu tıkanıklığa karşı Gana'nın önünde çok büyük ve yeni bir fırsat kapısı olduğunu gösteriyor: Dijital Hizmet İhracatı.

Gana'nın bu alandaki küresel rekabet güçleri şu şekilde sıralandı:

İleri düzeyde İngilizce dil hakimiyeti

Yaygın internet erişimi altyapısı

Bölgedeki güçlü siyasi istikrar

Bu avantajların, genç nüfusa resmi ve nitelikli iş alanları açabileceği belirtildi.

Sonuç ve Reform Çağrısı

Seminerin kapanışında uzmanlar ve katılımcılar; Gana'nın Afrika Kıta Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) içinde lider ve rekabetçi bir oyuncu olabilmesi için; lojistiğin iyileştirilmesi, kalite belgelendirme sistemlerinin uluslararası standartlara ulaştırılması ve üretim tabanının acilen çeşitlendirilmesi yönünde reformların hızlandırılması çağrısında bulundu.