Cin-Sudan iliskilerinde son perde

Darfur?da soykirim yaptigi gerekcesi ile yargilanan ve hakkinda tutuklama karari cikartilan Omer El Besir?in Cin?e gidecek olmasi tepkiyle karsilaniyor. Son yillarda Afrika ulkeleri ile guclu stratejik iliskiler gelistiren Cin yonetimi 27-30 Haziran arasinda Sudan Devlet Baskani Omer El Besir?i agirliyor

      Son yillarda Afrika ulkeleri ile guclu stratejik iliskiler gelistiren Cin yonetimi 27-30 Haziran arasinda Sudan Devlet Baskani Omer El Besir?i agirliyor. Resmi gorusme icin Omer El Besir?i davet ettigini aciklayan Cin uluslarasi baskilara ragmen bu davetinde israrci. Hakkinda Uluslararasi Ceza Mahkemesi(UCM) tarafindan tutuklama karari bulunan Omer El Besir?in yurtdisi ziyaretleri bugune kadar hep sorunlu gecerken bu sefer durum baska gozukuyor. Obama yonetimi Cin-Sudan gorusmesine sicak bakarken Cin?den Sudan uzerinde baski kurmasini ve Guney Sudan meselesinin cozumunu istiyor. Son gunlerde gelisen olaylar adeta bu ziyaretin siradan bir gorusme olmayacagina isaret ediyor. Sudan Devlet Baskani Omer El Besir, hakkinda 2003 yilindan beri catismalarin surdugu Darfur?da soykirim yaptigi gerekcesi ile cikartilan tutuklama karari sonrasinda Eritre, Misir, Katar, Cad, Libya ve Kenya?yi ziyaret etti. Ozellikle Kenya ziyareti yogun tepki cekerken Sudan Devlet Baskani bircok dis gezisini ise guvenlik gerekceleri ve olusan baskilar nedeniyle iptal etmek zorunda kaldi. Besir?in daha once yapmayi planladigi Turkiye ve Malezya ziyaretleri de benzer sekilde iptal edilmisti. Afrika?nin yuzolcumu acisindan en buyuk ulkesi Sudan hatirlanacagi gibi gectigimiz Ocak ayinda onemli bir halkoylamasini geride birakti. Bagimsizlik isteyen Guney Sudan bolgesi Ocak referandumu ile bu hakki elde etti. Guney Sudan Temmuz ayinda resmi olarak bagimsizligini ilan edip bagimsizlik kazanmaya hazirlanirken ote tarafta Kuzey-Guney gerilimi bir turlu yatismak bilmiyor. Ocak referandumundan bu yana Guney Sudan istikrardan giderek uzaklasirken Kuzey-Guney gerilimi arada kalan petrol bolgesi(Abyei) nedeniyle giderek tirmaniyor. Son aylarda askeri hareketlilik yasanan bolge Sudan petrol rezervlerinin %80?ine sahip olmasi nedeniyle hem Kuzey icin hem Guney icin oldukca onemli. Sudan Devlet Baskani Omer El Besir son aciklamasinda Guney Sudan?a uc opsiyon verirken petrol sorununun cozulmemesi halinde Guney Sudan?dan Kizil Deniz?deki Port Sudan limanina uzanan petrol boru hattini keseceklerini duyurdu. Bu senaryonun gerceklesmesi ise gelirleri yuzde 98 oraninda petrole dayali Guney Sudan?in krize suruklenmesi anlamina geliyor. Altyapisi oldukca yetersiz Guney Sudan ise bugune kadar tum hesaplarini petrol gelirine endekslemis durumda. Uluslarasi kuresel gucler tarafindan Kenya veya Uganda uzerinden alteratif boru hatti yapilmasina iliskin projeler gundeme gelse de yillar surecegi icin bu kisa vadede simdilik mumkun gorunmuyor. Omer El Besir Guney Sudan?in petrolden Kuzeye pay vermesini ya da boru hattindan gececek miktara gore varil basina fiyatlandirma yapilmasini talep ederken sorunun cozulmemesi halinde ise boru hattini kullanima tamamen kapatmakla tehdit ediyor. Oysa Sudan petrollerinin en buyuk alicisi Cin icin petrolun guvenle cikarilmasi ve liman sehri Port Sudan?a tasinmasi buyuk onem arzediyor. Bu sebeple Omer El Besir?in yapacagi Cin ziyareti bazi pazarliklarin yapilmasi icin iyi bir firsat. Bu sistemin islemesi icin Cin?in Sudan?i ikna etmesi gerekiyor. Omer El Besir Cin Haber Ajansi Xinhua?ya verdigi demecte Sudan ile Cin?i siyasi, ekonomik ve kulturel alanda stratejik partner olarak tanimladi. Petrolun yaninda bircok sektorde yatirim gerceklestiren Cin icin Afrika icinde Sudan onemli bir ticari partner. Sudan?da 15 bin civarinda Cin yurttasi yasamakta ve Cin yatirimlari ulkede hizla artmakta. Insan Haklari Izleme Orgutu (Human Rights Watch) gibi uluslararasi orgutler Cin uzerinde simdiden baski kurmaya basladi. Darfur?da soykirim yaptigi gerekcesi ile yargilanan ve hakkinda tutuklama karari cikartilan Omer El Besir?in Cin?e gidecek olmasi tepkiyle karsilaniyor. Cin?in insanlik sucu isleyen liderler tarafindan ziyaret edilmesini istemeyen gruplarin yogun baskilarina ragmen Cin Disisleri Sozcusu Hong Lei gectigimiz gunlerde Cin?in yillardir destekledigi Besir?i davet etme hakki oldugunu ve Cin?in UCM?ye taraf olmadigini savundu. Cin yonetimi bugune kadar yaptigi aciklamalarda Darfur sorununu Sudan?in ic sorunu olarak algilarken soruna mudahil olmamaya ozen gosterdi. Gorunen o ki ekonomik cikarlarini herseyin ustunde tutan Cin yonetimi Omer El Besir?i ikna etmeye calisacak. Petrol fiyatlarinin tirmanisa gectigi bir ortamda ekonomik buyumesini surdurmek isteyen Cin icin kritik bir gorusme. Cin yonetimi bugune kadar yogun alyapi yatirimi gerceklestirdigi Sudan?da taraflari kusturmeden bir cozum uretmenin pesinde. Guney Sudan?in 9 Temmuzda bagimsizligini ilan etmesinden once gerceklesecek bu gorusme Cin-Sudan iliskilerinde adeta son perde.   Dunyabulteni