Türkçe
English
العربية
Español
Rusya'nin 20 milyar dolarlik yatirimla Mersin-Akkuyu'ya insa edecegi nukleer santral uygulama asamasina geciyor. Rusya Atom Enerjisi Kurumu (Rosatom) Proje Direktoru Sergey Boyarkin Turkiye'ye insa edilecek nukleer santralin dunyanin en guvenilir nukleer santrali olacagini ve alternatif is kollari ile birlikte en az 20 bin kisiye is kapisi olacagini soyledi.
Japonya'da yasanan deprem ve tsunami felaketinin ardindan Fukusima nukleer santralinde sizinti yasanmasi nukleer enerji ile ilgili tartismalari yeniden gundeme tasidi. Cihan Haber Ajansi'na ozel aciklamada bulunan Boyarkin, Fukusima'nin 50 yil once projelendirildigini ve 40 yil once de insa edildigini belirtti.
Projenin cok eski olduguna deginen Rus uzman, kendilerinin Turkiye'de insa edecekleri nukleer santralin dunyanin en guvenilir nukleer santrali olacagini, 9 siddetinde depreme dayanikli olacagini ve ucak dusse santralin etkilenmeyecegini kaydetti.
UCUNCU NESIL REAKTOR OLACAK
Rus uzmana gore Akkuyu'da insa edilecek santral Fukusima'ya gore cok daha fazla guvenlik onlemleri iceriyor. Bunlardan ilki 3. nesil reaktorler pasif guvenlik sistemlerine sahip. Yani elektrik tamamen kesilse de pasif sistemler bir kaza aninda otomatik devreye giriyor.
Dogal sirkulasyon ve dogal sogutma basliyor. Fukusima'da oldugu gibi guvenlik sistemlerinin devreye sokulabilmesi icin personelin mudahalesine gerek yok.
Fukusima'ya gore 3. nesil reaktorlerde ikinci onemli guvenlik alani ise cift hermetik kalibin bulunmasi. Bu kapsullerden ilki 1,2 metre, ikincisi ise 1 metre kalinliginda. Iki kapsulun arasinda ise 2 metre bosluk var.
Dis kapsul zarar gorse de icerideki kapsulun zarar gormesi neredeyse imkansiz. Boyarkin'e gore ucak dusmesi ya da 9 siddetinde deprem olmasi durumunda da reaktorde herhangi bir zarar olusmasi mumkun degil.
Rusya'nin son olarak Cin'de uyguladigi nukleer santralde kullanilan eriyikleri kilitleyen ozel bir sistemi Akkuyu'da da yapacak. Rusya'ya ozel olan bu uygulama fiyatlarin artmasina neden olacagi gerekcesi ile diger ulkeler henuz degerlendirmeye almis degil.
Eriyik kapani adi verilen bu sistemde herhangi bir olumsuzluk oldugunda islem halindeki hammadde altta bulunan kapana geciyor ve guvenli hale geliyor. Fukusima nukleer santralinde pasif guvenlik sistemi, cift kapsul ve kapan mevcut degildi. Bu yuzden reaktorde meydana gelen zararin kontrol edilmesi zorlasti.
DUNYANIN EN GUVENLI NUKLEER SANTRALI SECILDI
Cin'de insa edilen nukleer santralin deprem bolgesinde kuruldugunu ve 2006 yilinda Uluslararasi Atom Enerjisi Kurumu'nun (UAEK) bu santrali dunyanin en guvenli santrali olarak kabul ettigi bilgisini veren Boyarkin ek guveliklerle ilgili de aciklamalarda bulundu: "Fukusima'da asiri isinma nedeniyle hidrojen aciga cikmaya basladi. Bizim sistemimizde yakitin isinmasi mumkun degil. Nedeni pasif sogutma sistemleri. Ayrica tum santralin icinde hidrojeni emen pasif sistemler de mevcut. Platin temelinde yapilmis bu sistemler kimyasal etkilesim ile hidrojeni bagliyor. Bununla birlikte bu sistemler aciga cikabilecek herhangi bir miktarda hidrojeni yok etmeye tasarlanmis. Boylelikle Fukusima'da oldugu gibi hidrojen yukarida birikmez ve patlamaz."
Turkiye'ye insa edilecek nukleer santralin dunyanin en guvenlik nukleer santrali olacagini vurgulayan Rus uzman, "Fransizlar ve Amerikalilar kapan sisteminin pahaliya mal olacagi icin gereksiz oldugu kararina vardi. Biz ise guvenligin fazlasi olmaz diyoruz. Bu yuzden Fukusima'dan once de projemize bu dort sistemi; cift kaplama, hidrojen cozucu, pasif isi gidericisi ve kapani dahil etmistik." dedi.
Cin'deki nukleer santrali temel aldiklarini ancak Turkiye icin ek onlemler de getirildigini kaydeden Rus uzman, "Bu yuzden bugunku projemizde guvenlik sistemlerinin sayisi dunyanin tum diger projelerden daha fazladir. Bu yuzden diyoruz ki bizim projemiz dunyanin en guvenli projesi" savunmasi yapti.
NUKLEER ENERJI TEMIZ VE FIYATI ONGORULEBILIR
Rus uzmana gore, bir ulke uzun vadeli sanayi kalkinma planliyorsa guvenilir ve ongorulebilen fiyatlari olan enerji kaynagina sahip olmali. Dev yatirim planlayan sirketler icin enerjinin surekli tedarik edilebilecek olmasi ve fiyatlarinin artmayacak olmasi onemli bir avantaj olusturuyor. Nukleer enerji sera gazi salinimi yapmiyor ve cevreye sifir zarar veriyor.
Nukleer santrallerde kullanilan uranyum cok pahali degil ve fiyatlar iki kat artsa bile nukleer santralde uretilecek elektrik fiyati en fazla yuzde 3-4 artar. Dogalgaz kullanan santralde ise hammadde iki kat artsa elektrik fiyatlari yuzde 70 artabilir.
Rusya'nin bazi bolgelerinde yuzde 14, dogalgaz ve hidroelektrik santrallerin olmadigi bati bolgelerinde yuzde 30'lara kadar nukleer enerji kullaniminin oldugu bilgisini veren Rus yetkili, "Bir cok gelismis ulkelerde elektrik enerjisi nukleer kaynaklardan saglaniyor. Fransa'da neredeyse yuzde 80 nukleer santrallerden kullaniliyor. Belcika'da yuzde 56, Isvicre'de yuzde 50, Isvec'te yaklasik yuzde 50 ve ABD'de yuzde 20" seklinde konustu.
ENERJIDE BAGIMLILIK TEK TARAFLI DEGIL
Uzun vadeli elektrik uretim planlamalari icin nukleer santrallerin en avantajli yapilar oldugunu ifade eden Boyarkin, "Enerjide bagimlilik karsilikli. Rusya Uranyum'da yuzde 9 ve nukleer yakitta yuzde 17 paya sahip. Ne kadar buyuk oyuncu olsa da baska alternatifler de var." dedi.
5-10 yil icin ongorulen elektrik uretim santralleri acisindan dogalgazin tercih edilebilecegini, ancak uzun vadeli planlamalarda nukleer santralin cazip oldugunu kaydeden Rosatom yetkilisi, Romanya'da nukleer santral yapimini dunyanin dev celik ureticisi Mittel'in ustlenmesini ornek gosterdi.
UCAKTA SEYAHATTE NORMALIN 10 KATI RADYASYONA MARUZ KALIYORUZ
Rusya'da nukleer santrallerin bulundugu bolgelerde bagimsiz denetim kurullarinin oldugunu ve radyasyon seviyesini olcerek, Olaganustu Hal Bakanligi ve internet ortaminda halka acik bir sekilde paylasildigini kaydeden Boyarkin, "Dogada her zaman radyasyon var. Ornegin Finlandiya Moskova'dan 3 kat, Fransa'nin orta kesimleri 5 kat daha fazla radyasyona maruz kaliyor. Mesela komur ile calisan santraller bile yuzde 10-15 radyasyon salinimi yapiyor. Bizim projemizde dogada bulunan radyasyonun yuzde 1'ine bile ulasmiyor. Cevrede santralin herhangi bir etkisi olmayacak. Nukleer santralle birlikte cevredeki komurlu santraller kapaniyor, cevreye kazanc bile saglaniyor. Radyasyon sadece nukleer santrallere bagli olarak yayilmaz. Sagliginiz icin rontgen cektirdiginizde bile radyasyona maruz kaliyorsunuz, televizyon izlerken bunlari da dusunmeliyiz. Ucakla seyahat yapmak bulundugumuz ortamdan 10 kat daha fazla radyasyon etkisinde kalmak demek. Dolaysiyla her gunumuz radyasyonla geciyor" seklinde konustu.
Cernobil sonrasi nukleer santrallerle ilgili yasalarin cok sert hale getirildigini ve bu konuda dunyanin en kati kurallarina gore isletme kurduklarini kaydeden Bortnikov, Ermenistan nukleer santralinin de tehlike olusturmadigini savundu. Turkiye'deki nukleer santralin omrunun 60 yil olarak belirlendigini kaydeden Rus yetkili, bunun 80 veya daha fazla omurlu olabilecegine de isaret etti.
20 BIN KISIYE ISTIHDAM
Akkuyu'ya insa edilecek nukleer santralin Mersin ekonomisine buyuk katkisi olacagina dikkat ceken Rus yetkili, "Rus nukleer santrallerinin bulundugu alanlarda bir kisilik istihdam, 10 kisiye ekmek kapisi oluyor. Santralde yaklasik 2 bin kisi calisacak. Bunlarin cogunlugu Turk vatandasi olacak. Cevreye istihdam etkisi ise 20 bin olacak. Santralde calisan isciler cok yuksek maas alacak. Ikinci onemli avantaj ise nukleer santral yuksek vergi odeyecek. Santralin insa asamasinda onemli is imkanlari dogacak. Bunlardan cok daha onemlisi ise buyuk sanayi yatirimcilari 50-60 yil elektrik enerjisini garanti gordugu bolgelere tesislerini rahatlikla kuracak. Bunun Turkiye'nin sanayi kalkinmasi acisindan onemli avantaj getirecegini dusunuyorum" tespitinde bulundu.
Zaman
