Türkçe
English
العربية
Español
Ankara, ABD'nin NATO catisina sokarak kabul ettirmeye calistigi fuze kalkaniyla ilgili ince pazarlik yurutuyor. ABD'nin 'kalkanin en on cephesinde' dedigi Turkiye, Iran ve Suriye'nin tehdit gosterilmesine karsi cikip caydiricilik konsepti istedi
ABD yonetimi, Iran fuzelerinden savunma gerekcesiyle kurmaya calistigi fuze kalkaninin bir kismini Turkiye?ye konuslandirma plani icin bastirirken, Ankara Washington ile onemli anlasmazliklarina dair ince pazarliklara giristi. Bugunku NATO disisleri ve savunma bakanlari toplantisi oncesi Washington da Ankara da kartlarini aciyor.
ABD Savunma Bakanligi?nin Avru-NATO politikalari sorumlusu Jim Townsend, ?Balistik fuze tehditlerinin nereden gelebilecegine baktigimizda, bize gore Turkiye cok fazla on cephelerde yer aliyor. Dolayisiyla cografi acidan, Turkiye, kalkanin bazi bolumlerine ev sahipligi yapmada iyi bir yer olabilir? derken, Turkiye?nin bunu ?NATO kalkani? adiyla kabul edebilecegine dair umutlu konustu. Ankara ise kalkanin ?komsulari Iran ve Suriye?nin tehditlerine karsi gosterilmesi? ve ?Turkiye topraklarinin tamamini koruyamayacak olmasina? itiraz ederek incelikli bir pazarliga giristi.
Daha once yogun baski uzerine Ankara, kalkana ?NATO semsiyesi altinda olursa degerlendiririz? diye kapi aralamis, bunun uzerine Washington konuyu NATO?ya tasimisti. Dun Townsend 19-20 Kasim?da Lizbon?da yapilacak NATO liderler zirvesine atifla, ?Simdi Ankara bir karar verecek; hem Turkiye?nin rolu konusunda, hem de ozellikle, ittifak icinde, kalkani NATO kapasitesi olarak ustlenmeye dair siyasi kararla ilgili oylama oldugunda Turkiye?nin nerede duracagi noktasinda? dedi. Ankara ise bugun yapilacak zirveye hazirlik toplantisina ?Sistem Turkiye?nin tamamini guvence altina alsin, tehdit degil caydiricilik konseptine gore kurulsun? onerisiyle gidiyor. Kalkani iki yildir ABD ile hem ikili hem NATO bunyesinde gorusen, ancak Washington?in sistemde Turkiye?ye cok onemli rol bicmesine karsin, plani tek basina olusturmasi ve ?al ya da birak? uslubuyla hareket etmesine icerleyen Ankara, NATO zirvesine dek konuyu masada tutacak.?Tum Turkiye?yi kapsamiyor?Ankara?nin Amerikali yetkililerle gorusmelerinde sistemin hangi bolumunun (radar mi, avci fuze mi) Turkiye?de konuslanacagi, bunlarin sayisi ve Turkiye?de nereye kurulacagi gibi ayrintilar henuz netlesmedi. Amerikalilar, hem Iran ve Suriye?ye yakinligi, hem de NATO cografyasi icinde cok sinanmis kritik konumu nedeniyle Turkiye?nin, ABD Baskani Barack Obama?nin kalkana dair ?asamali uyarlanabilir yaklasim?inda diger NATO ulkelerinden daha ileri rol ustlenmesi gerekecegini belirtti. Ankara ise su iki kaygisini dile getirdi:
1) Sistem ?tehditlere karsi? gosterilmesin ve bu tehditlerin Iran ve Suriye gibi ulkeler oldugu NATO belgelerine yansimasin. Boyle olursa Turkiye ?hedef? haline gelebilir. Komsularimizla fuze kalkani krizi yasamak istemiyoruz. Bunun yerine NATO?nun ?bir muttefike saldiri, butun muttefiklere saldiridir? konseptinin yer aldigi 5. madde cercevesinde ve ?caydiricilik? kapsaminda kurulsun.
2) Sistem Turkiye?nin tamamini balistik fuze saldirilarindan koruyamayacak. Bu, Turkiye?nin sisteme ev sahipligi yapmasini da anlamsiz kiliyor.NATO tarihinde bir ilk Bugun NATO tarihinde ilk kez NATO disisleri ve savunma bakanlari ortak toplanti duzenliyor. Bruksel?deki toplantiya hem Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu hem Savunma Bakani Vecdi Gonul katilacak. Gundemde zirvede onaylanacak yeni stratejik konseptin hazirlanmasi var, ama asil kavga kalkandan kopacak. Dun Davutoglu kalkanla ilgili bir soruyu ?Ittifak icinde, ortak bir strateji etrafinda neler yapilabilecegini birlikte degerlendiririz? diye yanitladi. Townsend ise sunlari soyledi: ?Turkiye (NATO surecinde) cok yardimci bir rol oynadi. Cok iyi, derin gorusmelerimiz oldu. Turkiye?nin ev sahipligi konusunda isteksiz ya da kararsiz oldugunu dusunmuyorum. Turk yetkililerin konu uzerine derinden kafa yordugunu, sistemin onemini farkinda oldugunu dusunuyorum. Daha cok, bunun icinde yasadiklari bolgede kendi siyasi hesaplamalariyla ne kadar eslestigini gormeye, bir denge oturtmaya calisiyorlar.?Turkiye merkezli ABD, fuze kalkanini Dogu Avrupa?ya konuslandirmaya kalkinca Rusya ile Soguk Savas hali geri gelmisti. Kalkani tumuyle Dogu Avrupa?ya kurmaktan vazgecip Moskova?yi memnun eden Baskan Barack Obama?nin planinda bu kez kalkan Turkiye?nin merkezinde oldugu cografyada once gemilere, sonra karaya yerlestiriliyor. Kalkan, erken uyari radarlari ve avci fuzelerinden olusuyor. Ilk asamada Spy-1 radarlar ve SM-3 fuzesavarlar tasiyacak Aegis donanimli savas gemileri Akdeniz?de devriye gezmekte. 2015?te radar ve fuzeler karaya da konuslandirilacak. Ilk adaylar Polonya, Cekya, Romanya, Bulgaristan. Turkiye gerek radar gerekse fuze icin iyi bir aday olarak gosteriliyor.
Timeturk
