Neye EVET Neye HAYIR Diyecegiz

ISTE PAKETIN ICERIGI

Turkiye, 23 gun sonra referanduma gidiyor...

12 Eylul'de halk oylamasina sunulacak anayasa paketinde yaklasik 50 milyon secmen neye evet, neye hayir diyecek? Vatandas 'evet' oylariyla neye vize verecek, 'hayir' diyenler nelere karsi cikacak? Iste madde madde anayasa paketinin icerigi...10. MADDE : POZITIF AYRIMCILIK

- Yapilacak degisiklikle 'pozitif ayrimcilik' kavrami anayasaya giriyor. Maddede yer alan 'Kadinlar ve erkekler esit haklara sahiptir. Devlet, bu esitligin yasama gecmesini saglamakla yukumludur' ibaresine 'Bu maksatla alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri olarak yorumlanamaz' cumlesi ile 'Cocuklar, yaslilar, ozurluler, harp ve vazife sehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler icin alinacak tedbirler esitlik ilkesine aykiri sayilmaz' fikrasi ekleniyor.20. MADDE: FISLEMEYE KARSI ANAYASAL ONLEM

- Kisisel verilerin gizliligi konusunda onemli bir adim atiliyor. Fislemeye karsi anayasal bir onlem getiriliyor. Buna gore herkes, kisisel verilerin korunmasini isteyebilecek. Bu hakla kisiler kendileriyle ilgili veriler hakkinda bilgilendirilebilecek. Bu verilere erisme, duzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaclari dogrultusunda kullanilip kullanilmadigini da ogrenebilme sansina sahip olunuyor.23. MADDE: SEYAHAT ENGELI KALKIYOR

- AskerlIk veya vergi borcu nedeniyle yurtdisina cikis yasagi konmayacak. Buna gore, vatandasin yurtdisina cikma hurriyeti, ancak suc sorusturmasi sebebiyle hakim kararina bagli olarak sinirlanabilecek.41. MADDE: COCUKLARA KORUMA

- Devlet, istismar ve siddete karsi onlemler almakla yukumlu olacak. Her cocuk, yeterli himaye ve bakimdan yararlanma, yuksek yararina acikca aykiri olmadikca, ana ve babasiyla kisisel ve dogrudan iliski kurma ve surdurme hakkina sahip olacak. Devlet, her turlu istismara ve siddete karsi cocuklari koruyucu tedbirleri alacak.51. MADDE: SENDIKAL OZGURLUK

- Isciler, ayni is kolunda birden fazla sendikaya uye olabilecek. Uluslararasi Calisma Teskilati'nin ilgili sozlesmesine aykiri olan anayasanin hukmu kaldirilacak.53. MADDE: MEMURLARA TOPLU SOZLESME

- Memurlar toplu sozlesme yapacak. Mevcut duzenleme, memur ve diger kamu gorevlilerine sadece toplu gorusme hakki taniyor. Eklenen yeni hukumle, memur ve diger kamu gorevlilerine toplu sozlesme yapma hakki getiriliyor.54. MADDE: GREV ZARARINI SENDIKA ODEMEYECEK

- Siyasi grev, lokavt, dayanisma grevi, genel grev, isi yavaslatma ve direnis yasagi olmayacak. Isyerindeki grev zararini sendika odemeyecek. Grev ve lokavt hakkina sinirlamalar getiren anayasanin 54. maddesinin ucuncu ve yedinci fikralari yururlukten kaldiriliyor.74. MADDE: OMBUDSMANLIK GELIYOR

- Vatandaslarin idareyle ilgili sikayetlerine Kamu Denetcisi bakacak. Yapilan duzenlemeyle Kamu Denetciligi Kurumu (ombudsman) olusturulacak. Kurum, TBMM Baskanligi'na bagli olarak kurulacak ve idarenin isleyisi ile ilgili sikayetleri inceleyecek. Kamu Bas Denetcisi, TBMM tarafindan gizli oyla ve 4 yillik sure icin secilecek.84. MADDE: PARTISI KAPATILAN VEKILE SIYASET YOLU

- Partisi kapatildigi icin yasaklananlarin milletvekilligi dusmeyecek. Anayasa'nin 'Milletvekilliginin Dusmesi' baslikli 84. maddesinin son fikrasi yururlukten kaldirilacak. Anayasa Mahkemesi'nin DTP'nin kapatilmasina iliskin verdigi kararla Ahmet Turk ve Aysel Tugluk, milletvekili sifatini kaybetmisti. Anayasa degisikligi gecerse, 2 eski vekil Anayasa Mahkemesi'ne basvurup milletvekilliklerinin iadesini talep edebilecek.

94. MADDE: TBMM BASKANININ GOREV SURESI

- TBMM Baskani'nin 2 arti donem sonu olan gorevi suresi anayasaya ekleniyor. Buna gore, TBMM Baskanlik Divani secimlerinin her yasama doneminde iki kez yapilmasi ve ilk secilenlerin gorev suresinin iki yil olmasi, ikinci devre icin secilenlerin gorev suresinin ise o yasama doneminin sonuna kadar devam etmesi ongoruluyor.125. MADDE: YAS'A YARGI YOLU

- Yuksek Askeri Sura'da ihrac edilenler, yargiya gidebilecek. Kadrosuzluktan emekli edilenler ise donemeyecek. Ancak bu surecin nasil isleyecegine iliskin, yeni yasal duzenlemeler de yapilmasi gerekiyor. Yeni yasal duzenlemelerde goreve iade edilecek kisinin hangi rutbe ve kidemden goreve donecegi, tazminat olasiligi gibi unsurlarin yer almasi gerekecek.128. MADDE: MEMURLARIN OZLUK HAKLARI

- Yasalar disinda toplu sozlesmelerle de memurlara ozluk haklari saglanacak. Memur ve diger kamu gorevlilerinin nitelik, atanma, aylik, odenek gibi ozluk haklari kanunla duzenlenecek.129. MADDE: DISIPLIN CEZALARI YARGIYA TASINABILIYOR

- Memurlar, disiplin cezalarina karsi yargiya basvurabilecek. Memurlar ve diger kamu gorevlilerine verilen uyarma ve kinama cezalari da yargi denetimine acilmasi ongoruluyor.144. MADDE: ADALET DENETCILERI

- Adalet hizmetleri ile savcilarin idari gorevleri yonunden Adalet Bakanligi'nca denetimi, adalet mufettisleri ile hakim ve savci mesleginden olan ic denetciler; arastirma, inceleme ve sorusturma islemleri ise adalet mufettisleri eliyle yapilacak.145. MADDE: ASKERE SIVIL YARGI YOLU ACILIYOR

- Darbe girisiminde bulunan askerler, sivil mahkemelerde yargilanacak. Devletin guvenligine, anayasal duzene ve bu duzenin isleyisine karsi suclara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde gorulecek. Savas hali haricinde, asker olmayan kisiler askeri mahkemelerde yargilanamayacak.146. MADDE: ANAYASA MAHKEMESI YENIDEN YAPILANDIRILIYOR

- Anayasa Mahkemesi'nin uye sayisi 11'den 17'ye cikartilacak. TBMM, 3 uyeyi sececek. Cumhurbaskani, 4 uyeyi ust kademe yoneticileri, serbest avukatlar, birinci sinif hakim ve savcilar ile en az 5 yil raportorluk yapmis Anayasa Mahkemesi raportorleri arasindan dogrudan atayacak. 10 uyeyi de Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay ve YOK'un adaylari icinden cumhurbaskani atayacak. Aday belirleyecek kurumlarda yapilan secimlerde her uye adaylarin her biri icin ayri ayri oy verebilecek.147. MADDE: UYELERE 12 YIL SINIRI

- Yeni Anayasa Mahkemesi uyeleri 12 yil icin secilecek.148. MADDE: KOMUTANLAR YUCE DIVAN'A CIKABILECEK

Anayasa Mahkemesi vatandaslarin bireysel basvurularina da bakacak. Meclis Baskani, Genelkurmay Baskani, kuvvet komutanlari ve Jandarma Genel Komutani da gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divan'da yargilanacak. Yuce Divan kararlarina karsi yeniden inceleme basvurusu yapilabilecek. Genel Kurul'un yeniden inceleme sonucu verdigi kararlar kesin olacak.149. MADDE: PARTI KAPATMADA 12 UYEYLE KARAR

ANAYASA Mahkemesi, anayasa iptalleri ve partilerin kapatilmasina, en az 12 uyenin oyuyla karar verecek. Bireysel basvurularin kabul edilebilirlik incelemesi icin komisyonlar olusturabilecek. Anayasa degisikliginde iptale, siyasi partilerin kapatilmasina ya da devlet yardimindan yoksun birakilmasina karar verilebilmesi icin uye tam sayisinin ucte ikisinin oyu aranacak.156. VE 157. MADDE: ASKERLIK HIZMETININ GEREKLERINE BAKILMIYOR

AskerI Yargitay ve Askeri Yuksek Idare Mahkemesi uyelerinin disiplin ve ozluk islerinde, askerlik hizmetinin gereklerine bakilmayacak. Bunun icin hakimlik teminati esaslari dikkate alinacak.159. MADDE: HSYK'YA YENI YAPI

HakImler ve Savcilar Yuksek Kurulu'nun (HSYK) halen 7 olan asil uye sayisi 22'ye, 5 olan yedek uye sayisi ise 10'a cikarilacak. 4 uyeyi cumhurbaskani atayacak. 3 uye Yargitay'da, 2 uye Danistay'da, 1 uye Turkiye Adalet Akademisi'nde secilecek. 7 uye adli yargidaki, 3 uye idari yargidaki kursu hakimlerinden olacak. 3'er aday belirleyecek kurumlarda yapilan secimlerde her uye adaylarin her biri icin ayri ayri oy verebilecek. HSYK, 3 daire halinde calisacak. Adalet Bakani ve Mustesari kurulda yer alacak.166. MADDE: KONSEY ANAYASAL KURUM OLUYOR

EkonomIk ve Sosyal Konsey, anayasal kurum olacak, ekonomiye iliskin konularda hukumete danismanlik yapacak.GECICI 15. MADDE: DARBECILER YARGILANABILECEK

12 Eylul 1980 darbecileriyle o donem gorev yapan hukumet uyeleri ve darbe donemi islemlerine karsi davalar acilabilecek. Anayasanin, 12 Eylul donemindeki Milli Guvenlik Konseyi uyeleriyle bu donemde kurulan hukumetler ve Danisma Meclisi'nde gorev alanlarin yargilanmasini onleyen gecici 15. maddesi yururlukten kaldirilacak.GECICI MADDE: YEDEK UYELER ASIL OLUYOR

Pakette anayasaya yeni bir gecici madde eklendi. Buna gore, mevcut Anayasa Mahkemesi uyeleri 65 yasina kadar gorevlerini surdurecek. Yedek uyeler asil uye sifatini kazanacak. HSYK, 30 gun icinde yeni hukumlere gore yapilandirilacak.

Habervakti

Neye EVET Neye HAYIR Diyecegiz

12 Eylul'de halk oylamasina sunulacak anayasa paketinde yaklasik 50 milyon secmen neye evet, neye hayir diyecek? Vatandas 'evet' oylariyla neye vize verecek, 'hayir' diyenler nelere karsi cikacak?.