Türkçe
English
العربية
Español
Riyad, bolgesel etkisine en agir stratejik darbenin Tahran ya da Bagdat?taki Tahran ajanlarindan degil de en yakin Arap dostu Kahire?den geleceginin cok az farkindaydi. Mubarek?in devrilmesi sadece guclu bir muttefikin kaybi degil ayni zamanda eski guc dengesinin yikilisi anlamina geliyordu. Artik bolge Riyad-Kahire ile Tahran-Sam ekseninde bolunemeyecek. Devrimler her iki kampi da vurdu; ?ilimli? Misir ve Tunus?un yaninda ?kati? Sam ve Trablus?u da. Artik Suudi rejimi icin asli sikinti, Suriye, Iran ya da Hizbullah etkisi degil devrimlerin sirayeti.
Suudiler, Halife?lerin Sunni idaresine karsi ayaklanmayi bastirmak icin kucuk Bahreyn kralligina birliklerini gonderdi. Yemen devrimi patlak verdiginde, Ali Abdullah Salih?in saltanatini guclendirip desteklemek icin harekete gectiler. Asiret desteklerini satin almasi icin milyonlarca dolar akittilar ve ordusuna, istihbarat, techizat ve lojistik destek sagladilar. Her ne kadar Riyad?in idarecileri 2009?da guney sinirinda Huthilerle kirli bir catismaya cektigi icin Salih?ten haz etmeseler de, onun yaninda durdular. Fakat devrim devam ettikce, ekseri asiretlerin destegini sagladikca ve ordudan ayrilmalar bas gosterdikce, Suudi rejimi, Sana?daki adamindan vazgecmekten baska sansi kalmadi. Ancak bu halk baskisi olarak degil Korfez Isbirligi Konseyi onerisi catisi altindaki yumusak bir guc devri seklinde olmaliydi. Baskanlik sarayina Cuma gunku saldirinin ardindan Salih?in zorunlu ayrilmasiyla, Riyad bir kez daha caddedeki inisiyatifi gasp ederek Yemen?deki asli erk sahibi olmaya calisiyor.
Her ne kadar yillardir Suriye?yi Tahran?dan soyutlamak icin ugrasmis olsa da Riyad, eski dusmaninin gostericilerin darbeleriyle cokmesini gormeye pek hevesli degil. Bu yuzden Esad rejimini korumaya calisiyor. Kral Abdullah, Baskan Esad?i arayarak ?istikrari ve guvenligini tehdit eden komplolara karsi Suriye?ye destegini? bildirdi.
Suudi Arabistan, var olan devrimleri cevrelemek ve potansiyel olanlari da bastirmak icin hicbir masraftan kacinmiyor. Devrim-sonrasi Misir?dan korkusu icin, generalleri memnun etmek icin 4 milyar dolar yardim etti. Bahreyn ve Umman?a 20 milyar dolar dokuldu. Urdun?e de 400 milyon dolar gonderildi.
Riyad icin, Arap devrimleri monarsilerin tebaalari icin tehlikeli bir ornek teskil etti. Bu nedenle de ne pahasina olursa olsun onlenmeli. Suudi Arabistan, Urdun ve Fas?i Korfez Isbirligi Konseyi?ne bu zeminde davet etti. Konsey adini artik Arap Despot Monarsileri Kulubu olarak degistirmeli. Guclu guvenlik mekanizmasiyla taninan Urdun, Levanten Suriye?den gelecek devrimci etkiye karsi faydali bir tampon olabilir. Uyelik daveti bircoklarini afallatan ve Arap yarikuresinin en ucundaki Fas?in asli degerini, Riyad?in eski agir siklet muttefiki Misir?in kaybini telafi edebilecek 35 milyonluk nufusu olusturuyor.
Monarsi, Urdun ve Fas?in paylastigi ortak ozelliklerden biri; ekonomik ihtiyac ise digeri. Borc ve yozlasmayla parcalanmis kirilgan ekonomileri, Suudi stratejicilerin gozunde bir avantaj teskil ediyor, onlari rusvete ve gudumlenmeye daha uysal hale getiriyor.
Riyad, tedirgin sekilde reform taleplerinin artisini izliyor. Urdun?de gosteriler, bolgenin geleneksel destek alani guneydeki asiretlere dahi sicradi. Iki bakanin rusvet nedeniyle istifasinin ardindan Islamcilar ve solcularin genis ittifaki kuruldu. Ittifakin lideri Ahmet Obeydat?in sozleriyle, ?Tiranlik ve yozlasma Urdun?un asli sorunlaridir. Yozlasmayla savas, rejimin reformuyla baslar?.
Ayni siyasi hareketlenme, Kuzey Afrika?nin yeg
