Türkçe
English
العربية
Español
Murat MENTES'in roportajiAsimetrik Savas-Politik Psikoloji adli yeni kitabiyla gundeme gelen Prof. Dr. Nevzat Tarhan?a gore Deniz Baykal psikiyatra gitmeli mi? Kilicdaroglu gercekte nasil biri? Siyasetcilerin ozel hayati onemli mi? Kac cesit lider var? Cok partili hayat demokratik miydi? Dindar kalan toplum modernlesebilir mi? Prof. Dr. Nevzat Tarhan, carpici aciklamalarda bulundu
Deniz Baykal?la ilgili teshisiniz nedir?
Deniz Baykal?a, hekim olarak uzaktan klinik tani koyamam.
Deniz Baykal?i muayenehaneye davet ediyor musunuz?
Baykal?in, Nesrin Baytok?un ve her ikisinin de eslerinin psikiyatrik yardim almalari gerek. Eger yardim almazlarsa, ileride bunun acisini yasarlar. Cunku bu, yakinlarina , cocuklarina , torunlarina yansiyacak bir travmadir.
Baykal?in olayla ilgili tutum ve tepkilerini nasil degerlendiriyorsunuz?
Bu tip olaylarda , kisiler genellikle pismanlik duyar ve esinin gonlunu almaya, durumu onarmaya calisir. Bir kismi ?Ben degisemem? tavri takinir. Ucuncu bir tutum ise dogru olmayan sozler soyleyerek olayi saklamaya calismak ve bunun bir komplo oldugunu iddia etmektir.
Olay tumuyle iftira olabilir mi?
Masum bir insan , komploya maruz kaldiginda, acik davranir, olayin uzerine kendisi gider ve bunun bir tuzak oldugunun anlasilmasi icin caba gosterir. Boyle bir sey yapilmamasi, olayin gercek oldugu fakat komplonun oraya gizli kamera yerlestirmekle sinirli oldugu izlenimini doguruyor.
GERCEGI GORME OLGUNLUGU
Baykal, Kilicdaroglu?nun adayligi icin ?Seytan ittifaki? dedi. Neden?
Aci bir gercekle yuzlesmemek icin, kimi insanlar , olayi baska sureclerle baglantili gibi gostermeye calisir. Gundeme baska suclar, ihanetler getirirler. Buna carpitma denir. Kisi bunu bilerek ya da bilmeyerek yapar. Gercegi gorme ve kabul etme olgunluguna sahip olmamakla alakali.
CHP bu skandaldan sonra nasil bir doneme girecek?
Bence yukselise gececek. Kucaklayici bir lider cikarsa, CHP, memnuniyetsizlerin baslica alternatifi olur.
Memnuniyetsizler... Kim onlar?
Bir iktidar uzun surdugu takdirde ister istemez bazi memnuniyetsizler olusur. Fakat halkin ne istedigini gercekten anlamaya calismali. Bazi guc odaklarinin hizmetinde kalirsa marjinallesir.
Resmi ideoloji nedir?
Resmi ideoloji totaliter cunku tek tip insan istiyor. Sovenizm var cunku irk odakli , cogulculuga kapali. Osmanli?daki saltanatin yerini, Cumhuriyet?te ordu aldi. Butun sistemini ?Memleketin sahibi biziz? duygusuyla kurmus durumda . Ordu; egitim sisteminden tutun, sokaktaki vatandasa kadar her seye mudahale etme egiliminde. Simdi donusumun sancilarini yasiyoruz.
Resmi ideoloji ile demokrasi arasindaki zitlik...
Demokrasi, rizaya dayali yonetim demektir. Resmi ideoloji, halkin rizasini yonetim denkleminden cikariyor.
Peki biz komple rol mu yapiyoruz? Demokrasicilik mi oynuyoruz?
Evet. Turkiye, rizaya dayali yonetim oyunu oynuyor. Son donemde halk, demokratik haklarina sahip cikma iradesi gosteriyor. Gizli guc odaklari sorgulanmaya basladi . Siyasi erke mudahale edenlere insanlar sesini yukseltebiliyor. 1950?den 27 Mayis 1960?a kadar demokratik bir Turkiye vardi. 27 Mayis darbesiyle demokrasimiz 50 sene kesintiye ugradi, demokrasicilik oynadik.
Ergenekon nedir?
1800?lu yillarda Tanzimat ile baslayan bir hesaplasmanin geldigi asamadir Ergenekon. Kendini devletin gercek sahipleri sayan gizli gucler bunlar. Ittihat ve Terakki?deki ?Rical-i Gayb? yani gorunmez liderler hala var. Bir teskilat olarak calisan , manevi makamlari olan, halifeleri olan bir yapi. Kendini herkesten , MGK?dan da ustte goren bir yapi bu. Emekli diplomatlar, emekli askerler , isadamlari var bu isin icinde. Ozel bir politburo gibi calisiyor. Operasyonla birlikte bu yapi aciga cikti. Basini kontrol ediyor, hukumetleri deviriyor...
Ergenekon tasfiye ediliyor mu?
Hayir. Su andaki tutuklamalar Ergenekon?un iskeletini, catisini sarsmiyor. Mesela, 2003?te Balyoz plani yapilirken toplantiya katilanlar, aslinda kendilerine verilen emri yerine getirdi. Asil sorumlular I. Ordu Komutani ve onun kurmay baskani ve yardimci baskanlaridir. Yani uc-dort generaldir. Yoksa orada kendilerine emir verilmis kimselerin, bu emirleri sorgulamak gibi bir konforlari zaten yoktu. Yargi, TSK?yi tanimadigi icin herkesi suclu gibi goruyor. Yuzlerce subayi tutuklamanin bir manasi yok.
Anayasa degisikligi sureci hakkinda ne dusunuyorsunuz?
Mevcut anayasa militarist. Mukemmel anayasayi elde edemesek de ona giden yolda hic ilerlememek olmaz. Hukumet cok ciddi bir calisma yapti ve degisiklik paketini hazirladi. Turkiye?nin gelismesini isteyen bir kimse, iktidari begenmese de bu surece destek vermeli.
?Militarist anayasamiz genclerimizin guven duygusunu zedeliyor, genclerimiz korkak yetisti? diyorsunuz. Neden?
Bu, 1960?lardan bu yana yasanan bir problem. Biz itaat ve sadakati yucelten bir toplumuz. Orduya da kutsallik atfetmisiz. Bu kutsalliklari da sorgulamamisiz. Bundan oturu yeryuzu tanrilari olusturulmus. Demokratik isleyisin olusmasi icin insanlarda ozguven olmasi gerekir. Militarist anayasa bu ozguveni kiriyor. Yasakci anayasa, bu memleketin cocuklarinin yeteneklerinin gelismesini engelliyor.
ATATURK?UN YASI TUTULAMADI
Prof. Dr. Vamik Volkan ?Turkiye Osmanli?nin ve Ataturk?un yasini tutamamistir? diyor. Ne demek bu?
Insan, babasi oldugu zaman bir uzuntu yasar. Yas tutamazsa, surekli huzursuz olur. Babasiyla anlasamiyorsa ?Baba ben seni seviyorum ama baska bir hayat istiyorum, baska isler yapacagim? der. Yoksa babasini reddetmez. Biz Osmanli?yi reddettik. Mezar taslari bile parcalandi. Bu, siyasi tarihimizde buyuk bir huzursuzluk ve sikinti getirdi. Osmanli?yi yok saydik.
Ataturk?u de mi yok saydik?
Ataturkculer, onu dogmalastirip kutsallastirarak, dokunulmaz, elestirilemez hale getirerek yasinin tutulmasini engelledi. Boylece kendilerine de bir kutsallik avantaji sagladilar. Ataturk, kurucu liderimiz olarak buyuk bir degere sahip. Fakat kutsal degil. ?Ataturk olmedi? demek, kendinizi degisime kapamaya varmamali.
HEM DINDAR HEM MODERN
?Ataturk, yapmak istediklerini Turkiye?de degil de Suudi Arabistan?da ya da Iran?da yapmaya kalkissaydi basarili olamazdi? diyorsunuz. Nasil yani?
Turk toplumu yenilige aciktir. Burada Islam?in kulturel yorumu farklidir. Kendi kulturunu koruyarak modernlesmeyi talep ediyoruz. Iran ya da Suudi Arabistan?da selefi yorumlar fazla. Degisime degil, sureklilige yoneliyorlar. Toplum degisiklige acik olmazsa, lider bir sey yapamaz.
Basortusu sorunu neden hala var?
Basortusunu radikal bir sembol olarak kullanan cok az sayida insan olabilir. Fakat basortusu yeni ortaya cikmis bir sey degil. Milyonlarca insan icin, inancin bir geregi ve belirtisidir. Basortusu sorunu, basortusune siyasal anlam yuklenmesi sorunudur. Basortusu sosyolojik bir olgudur, siyasi degil. Alkol de tibbi bir konudur, siyasi sembol degildir.
Basortusuyle modernesilebilir mi?
Modernite denince, dinden uzak olmayi anliyorlar. Bir insan hem dindar hem modern olabilir. Bu anlasildigi anda, Turkiye cok daha modern bir ulke olacak.
Turkiye?de lider sorunu yok ?liderin cevresi? sorunu var
Turkiye?de bir lider sorunu var mi?
Lider sorunundan ziyade ?liderin cevresi? sorunumuz var. Cevre, lideri hemen bozuyor. Lider, cevresindekilerin asiri ovgulerinden etkilenerek kendisini elestiriye kapatiyor.
Basbakan Erdogan?i mi kastediyorsunuz?
Bir tek o degil fakat Kursad Tuzmen ?Basbakan kendini camdan at derse atarim? diyor. Kendisini elestirenleri cizecegi dusunulen lider, karizmatik liderdir, bilimsel lider degildir.
Uc lider cesidinden soz ediyorsunuz: Klasik, karizmatik ve bilimsel. Nedir bunlar?
Klasik lider, mevcut sistemi en iyi sekilde uygular, yapiyi korur. Soldaki liderlerin cogu, Ismet Inonu ve Deniz Baykal klasik liderlerdir.
Karizmatik liderin hitabeti iyidir, ikna gucu yuksektir, gol atmaya calisir; Ecevit ve Erdogan gibi... Karizmatik lider, kendisi is basinda yoksa sistem yuruyemez. Halbuki, sistemin onsuz da calismasini saglayabilmelidir. O zaman bilimsel lider olur.
Liderligin en temel sarti nedir?
Liderin sevgi ve guven olusturmasi sarttir. Aksi takdirde en fazla gecici lider olur.
Dersim?e, carsaf acilimina once sahip cikti, sonra donus yapti
Kemal Kilicdaroglu hakkinda ne dusunuyorsunuz?
Mahatma Gandhi?nin en onemli ozelligi durustlugu, tek basina da kalsa kendi dogrularinin arkasinda durabilmesiydi. ?Gandi? lakapli Kilicdaroglu, Dersim konusuna once sahip cikti, sonra donus yapti. Carsaf acilimina da oyle... Bu gibi durumlar Gandilige aykiri. Su asamada Gandi Kemal?e ?Solun Demireli? diyebiliriz. Herkesin hosuna gidecek seyler soyleyip kendi bildigini uygulayabilir.
Kilicdaroglu gibi yeni bir liderin bile nasil boyle celiskileri oluyor?
Siyasetciler politik dogrularla hareket ediyor. Kisa vadeli basarilari cok onemsiyorlar.
Siyasetciler ozel hayatlarinda cok duzenli olmak zorunda mi?
Bizim milletimiz secim sandigina, kutsal bir goreve gider gibi gider. ?Turkiye?yi en iyi kim yonetir?? sorusu olur zihinlerde. Dolayisiyla siyasi temsile aday olanlarin, kendilerini bir tur politik evliya, sosyolojik ermis gibi konumlamalari icap eder.
Silahli Kuvvetler icinde yasam tarzimi uygun bulmayan varmis
Sizin bir ordu mensubu olarak yasadiklarinizdan bahsedelim mi?
1995?te GATA?da docenttim. Aniden Corlu?ya veteriner klinigine tayin edildim. Ben mahkemeye verdim, kazandim ve GATA?ya dondum. Tekrar Corlu?ya tayin edildim, bu defa hastaneye. Gene mahkemeye basvurdum ve geri dondum. Hastane Komutani Cetin Harmankaya?ya ciktim. Bana ?Nevzat, mahkemeyi kazandin, tekrar olsa gene kazanirsin, fakat bu defa seni Sirnak?a gonderecekler? dedi. ?Kusurum neymis?? diye sordum. ?Silahli Kuvvetlerde emir komuta zinciri disinda bir odak var ve onlar senin yasam tarzini begenmiyorlar? dedi. O zaman Susurluk olmamisti, ?derin devlet? tabiri yoktu. Benimle birlikte 35 hekimin tayini cikmisti.
Bir bakima, bizzat ordu sizi askerlikten sogutmus, oyle mi?
Kuleli Askeri Lisesi mezunuyum. Orduya 13 yasinda girdim. 30 yil gorev yaptim. Ben ordunun evladi konumundayim yani. Komutan beni cagirsa, dovse gikimi cikarmam. Fakat ?Sen bu ulkenin iyi evladi degilsin, dusmanisin? gibi gormesi, tamamiyla paranoyak bir algidir, hazmedilemez bir yargidir. Hayir, askerlikten sogumadim. Orduyu seviyorum, iyiligini istiyorum. Kendi gercegiyle yuzlesmesi gerektigini dusunuyorum. Ordu benim ordum, onurunu kurtarmasini istiyorum. TSK?yi bu zihniyet temsil edemez.
Sizin yasam tarzinizda ne vardi ki begenilmiyordu?
Esim tesetturluydu. O da gecen sene rahmetli oldu... Basortusu, irtica etiketi yapistirmak icin yetiyor.
Son kitabi politik psikoloji uzerine
1996-1999 yillari arasinda Yuzuncu Yil Universitesi?nde ogretim uyeligi ve Adli Tip Kurumu?nda bilirkisilik yapan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Turkiye?nin ilk noropsikiyatri hastanesi NPISTANBUL?un Yonetim Kurulu Baskani. Insani Degerler ve Ruh Sagligi Vakfi?nin da (IDER) Baskani olan Prof. Tarhan?in kitaplarindan bazilari: Psikolojik Savas, Gri Propaganda (2002), Makul Cozum, Aile Ici Iletisim Rehberi (2004), Evlilik Psikolojisi (2006), Inanc Psikolojisi (2009) ve Turkiye?de yasanan asimetrik savasin psikolojik arka planini gozler onune seren Asimetrik Savas-Politik Psikoloji (2010).
Politik psikoloji calismalari ise 1970?lerde basladi. Misir Devlet Baskani Enver Sedat?in ?Israil?le olan problemlerimizin cogu psikolojik? demesi uzerine ABD?de bu konuyla ilgili olarak psikiyatrlara gorev verildi. Politik psikoloji de bilimsel disipline donustu. Ozellikle siyasi liderlerin hangi psikolojik surecler icinde karar aldiklarini inceleyen bir disiplin...
Star gazetesi-PazarMurat MENTES'in roportaji
Asimetrik Savas-Politik Psikoloji adli yeni kitabiyla gundeme gelen Prof. Dr. Nevzat Tarhan?a gore Deniz Baykal psikiyatra gitmeli mi? Kilicdaroglu gercekte nasil biri? Siyasetcilerin ozel hayati onemli mi? Kac cesit lider var? Cok partili hayat demokratik miydi? Dindar kalan toplum modernlesebilir mi? Prof. Dr. Nevzat Tarhan, carpici aciklamalarda bulundu
Deniz Baykal?la ilgili teshisiniz nedir?
Deniz Baykal?a, hekim olarak uzaktan klinik tani koyamam.
Deniz Baykal?i muayenehaneye davet ediyor musunuz?
Baykal?in, Nesrin Baytok?un ve her ikisinin de eslerinin psikiyatrik yardim almalari gerek. Eger yardim almazlarsa, ileride bunun acisini yasarlar. Cunku bu, yakinlarina , cocuklarina , torunlarina yansiyacak bir travmadir.
Baykal?in olayla ilgili tutum ve tepkilerini nasil degerlendiriyorsunuz?
Bu tip olaylarda , kisiler genellikle pismanlik duyar ve esinin gonlunu almaya, durumu onarmaya calisir. Bir kismi ?Ben degisemem? tavri takinir. Ucuncu bir tutum ise dogru olmayan sozler soyleyerek olayi saklamaya calismak ve bunun bir komplo oldugunu iddia etmektir.
Olay tumuyle iftira olabilir mi?
Masum bir insan , komploya maruz kaldiginda, acik davranir, olayin uzerine kendisi gider ve bunun bir tuzak oldugunun anlasilmasi icin caba gosterir. Boyle bir sey yapilmamasi, olayin gercek oldugu fakat komplonun oraya gizli kamera yerlestirmekle sinirli oldugu izlenimini doguruyor.
GERCEGI GORME OLGUNLUGU
Baykal, Kilicdaroglu?nun adayligi icin ?Seytan ittifaki? dedi. Neden?
Aci bir gercekle yuzlesmemek icin, kimi insanlar , olayi baska sureclerle baglantili gibi gostermeye calisir. Gundeme baska suclar, ihanetler getirirler. Buna carpitma denir. Kisi bunu bilerek ya da bilmeyerek yapar. Gercegi gorme ve kabul etme olgunluguna sahip olmamakla alakali.
CHP bu skandaldan sonra nasil bir doneme girecek?
Bence yukselise gececek. Kucaklayici bir lider cikarsa, CHP, memnuniyetsizlerin baslica alternatifi olur.
Memnuniyetsizler... Kim onlar?
Bir iktidar uzun surdugu takdirde ister istemez bazi memnuniyetsizler olusur. Fakat halkin ne istedigini gercekten anlamaya calismali. Bazi guc odaklarinin hizmetinde kalirsa marjinallesir.
Resmi ideoloji nedir?
Resmi ideoloji totaliter cunku tek tip insan istiyor. Sovenizm var cunku irk odakli , cogulculuga kapali. Osmanli?daki saltanatin yerini, Cumhuriyet?te ordu aldi. Butun sistemini ?Memleketin sahibi biziz? duygusuyla kurmus durumda . Ordu; egitim sisteminden tutun, sokaktaki vatandasa kadar her seye mudahale etme egiliminde. Simdi donusumun sancilarini yasiyoruz.
Resmi ideoloji ile demokrasi arasindaki zitlik...
Demokrasi, rizaya dayali yonetim demektir. Resmi ideoloji, halkin rizasini yonetim denkleminden cikariyor.
Peki biz komple rol mu yapiyoruz? Demokrasicilik mi oynuyoruz?
Evet. Turkiye, rizaya dayali yonetim oyunu oynuyor. Son donemde halk, demokratik haklarina sahip cikma iradesi gosteriyor. Gizli guc odaklari sorgulanmaya basladi . Siyasi erke mudahale edenlere insanlar sesini yukseltebiliyor. 1950?den 27 Mayis 1960?a kadar demokratik bir Turkiye vardi. 27 Mayis darbesiyle demokrasimiz 50 sene kesintiye ugradi, demokrasicilik oynadik.
Ergenekon nedir?
1800?lu yillarda Tanzimat ile baslayan bir hesaplasmanin geldigi asamadir Ergenekon. Kendini devletin gercek sahipleri sayan gizli gucler bunlar. Ittihat ve Terakki?deki ?Rical-i Gayb? yani gorunmez liderler hala var. Bir teskilat olarak calisan , manevi makamlari olan, halifeleri olan bir yapi. Kendini herkesten , MGK?dan da ustte goren bir yapi bu. Emekli diplomatlar, emekli askerler , isadamlari var bu isin icinde. Ozel bir politburo gibi calisiyor. Operasyonla birlikte bu yapi aciga cikti. Basini kontrol ediyor, hukumetleri deviriyor...
Ergenekon tasfiye ediliyor mu?
Hayir. Su andaki tutuklamalar Ergenekon?un iskeletini, catisini sarsmiyor. Mesela, 2003?te Balyoz plani yapilirken toplantiya katilanlar, aslinda kendilerine verilen emri yerine getirdi. Asil sorumlular I. Ordu Komutani ve onun kurmay baskani ve yardimci baskanlaridir. Yani uc-dort generaldir. Yoksa orada kendilerine emir verilmis kimselerin, bu emirleri sorgulamak gibi bir konforlari zaten yoktu. Yargi, TSK?yi tanimadigi icin herkesi suclu gibi goruyor. Yuzlerce subayi tutuklamanin bir manasi yok.
Anayasa degisikligi sureci hakkinda ne dusunuyorsunuz?
Mevcut anayasa militarist. Mukemmel anayasayi elde edemesek de ona giden yolda hic ilerlememek olmaz. Hukumet cok ciddi bir calisma yapti ve degisiklik paketini hazirladi. Turkiye?nin gelismesini isteyen bir kimse, iktidari begenmese de bu surece destek vermeli.
?Militarist anayasamiz genclerimizin guven duygusunu zedeliyor, genclerimiz korkak yetisti? diyorsunuz. Neden?
Bu, 1960?lardan bu yana yasanan bir problem. Biz itaat ve sadakati yucelten bir toplumuz. Orduya da kutsallik atfetmisiz. Bu kutsalliklari da sorgulamamisiz. Bundan oturu yeryuzu tanrilari olusturulmus. Demokratik isleyisin olusmasi icin insanlarda ozguven olmasi gerekir. Militarist anayasa bu ozguveni kiriyor. Yasakci anayasa, bu memleketin cocuklarinin yeteneklerinin gelismesini engelliyor.
ATATURK?UN YASI TUTULAMADI
Prof. Dr. Vamik Volkan ?Turkiye Osmanli?nin ve Ataturk?un yasini tutamamistir? diyor. Ne demek bu?
Insan, babasi oldugu zaman bir uzuntu yasar. Yas tutamazsa, surekli huzursuz olur. Babasiyla anlasamiyorsa ?Baba ben seni seviyorum ama baska bir hayat istiyorum, baska isler yapacagim? der. Yoksa babasini reddetmez. Biz Osmanli?yi reddettik. Mezar taslari bile parcalandi. Bu, siyasi tarihimizde buyuk bir huzursuzluk ve sikinti getirdi. Osmanli?yi yok saydik.
Ataturk?u de mi yok saydik?
Ataturkculer, onu dogmalastirip kutsallastirarak, dokunulmaz, elestirilemez hale getirerek yasinin tutulmasini engelledi. Boylece kendilerine de bir kutsallik avantaji sagladilar. Ataturk, kurucu liderimiz olarak buyuk bir degere sahip. Fakat kutsal degil. ?Ataturk olmedi? demek, kendinizi degisime kapamaya varmamali.
HEM DINDAR HEM MODERN
?Ataturk, yapmak istediklerini Turkiye?de degil de Suudi Arabistan?da ya da Iran?da yapmaya kalkissaydi basarili olamazdi? diyorsunuz. Nasil yani?
Turk toplumu yenilige aciktir. Burada Islam?in kulturel yorumu farklidir. Kendi kulturunu koruyarak modernlesmeyi talep ediyoruz. Iran ya da Suudi Arabistan?da selefi yorumlar fazla. Degisime degil, sureklilige yoneliyorlar. Toplum degisiklige acik olmazsa, lider bir sey yapamaz.
Basortusu sorunu neden hala var?
Basortusunu radikal bir sembol olarak kullanan cok az sayida insan olabilir. Fakat basortusu yeni ortaya cikmis bir sey degil. Milyonlarca insan icin, inancin bir geregi ve belirtisidir. Basortusu sorunu, basortusune siyasal anlam yuklenmesi sorunudur. Basortusu sosyolojik bir olgudur, siyasi degil. Alkol de tibbi bir konudur, siyasi sembol degildir.
Basortusuyle modernesilebilir mi?
Modernite denince, dinden uzak olmayi anliyorlar. Bir insan hem dindar hem modern olabilir. Bu anlasildigi anda, Turkiye cok daha modern bir ulke olacak.
Turkiye?de lider sorunu yok ?liderin cevresi? sorunu var
Turkiye?de bir lider sorunu var mi?
Lider sorunundan ziyade ?liderin cevresi? sorunumuz var. Cevre, lideri hemen bozuyor. Lider, cevresindekilerin asiri ovgulerinden etkilenerek kendisini elestiriye kapatiyor.
Basbakan Erdogan?i mi kastediyorsunuz?
Bir tek o degil fakat Kursad Tuzmen ?Basbakan kendini camdan at derse atarim? diyor. Kendisini elestirenleri cizecegi dusunulen lider, karizmatik liderdir, bilimsel lider degildir.
Uc lider cesidinden soz ediyorsunuz: Klasik, karizmatik ve bilimsel. Nedir bunlar?
Klasik lider, mevcut sistemi en iyi sekilde uygular, yapiyi korur. Soldaki liderlerin cogu, Ismet Inonu ve Deniz Baykal klasik liderlerdir.
Karizmatik liderin hitabeti iyidir, ikna gucu yuksektir, gol atmaya calisir; Ecevit ve Erdogan gibi... Karizmatik lider, kendisi is basinda yoksa sistem yuruyemez. Halbuki, sistemin onsuz da calismasini saglayabilmelidir. O zaman bilimsel lider olur.
Liderligin en temel sarti nedir?
Liderin sevgi ve guven olusturmasi sarttir. Aksi takdirde en fazla gecici lider olur.
Dersim?e, carsaf acilimina once sahip cikti, sonra donus yapti
Kemal Kilicdaroglu hakkinda ne dusunuyorsunuz?
Mahatma Gandhi?nin en onemli ozelligi durustlugu, tek basina da kalsa kendi dogrularinin arkasinda durabilmesiydi. ?Gandi? lakapli Kilicdaroglu, Dersim konusuna once sahip cikti, sonra donus yapti. Carsaf acilimina da oyle... Bu gibi durumlar Gandilige aykiri. Su asamada Gandi Kemal?e ?Solun Demireli? diyebiliriz. Herkesin hosuna gidecek seyler soyleyip kendi bildigini uygulayabilir.
Kilicdaroglu gibi yeni bir liderin bile nasil boyle celiskileri oluyor?
Siyasetciler politik dogrularla hareket ediyor. Kisa vadeli basarilari cok onemsiyorlar.
Siyasetciler ozel hayatlarinda cok duzenli olmak zorunda mi?
Bizim milletimiz secim sandigina, kutsal bir goreve gider gibi gider. ?Turkiye?yi en iyi kim yonetir?? sorusu olur zihinlerde. Dolayisiyla siyasi temsile aday olanlarin, kendilerini bir tur politik evliya, sosyolojik ermis gibi konumlamalari icap eder.
Silahli Kuvvetler icinde yasam tarzimi uygun bulmayan varmis
Sizin bir ordu mensubu olarak yasadiklarinizdan bahsedelim mi?
1995?te GATA?da docenttim. Aniden Corlu?ya veteriner klinigine tayin edildim. Ben mahkemeye verdim, kazandim ve GATA?ya dondum. Tekrar Corlu?ya tayin edildim, bu defa hastaneye. Gene mahkemeye basvurdum ve geri dondum. Hastane Komutani Cetin Harmankaya?ya ciktim. Bana ?Nevzat, mahkemeyi kazandin, tekrar olsa gene kazanirsin, fakat bu defa seni Sirnak?a gonderecekler? dedi. ?Kusurum neymis?? diye sordum. ?Silahli Kuvvetlerde emir komuta zinciri disinda bir odak var ve onlar senin yasam tarzini begenmiyorlar? dedi. O zaman Susurluk olmamisti, ?derin devlet? tabiri yoktu. Benimle birlikte 35 hekimin tayini cikmisti.
Bir bakima, bizzat ordu sizi askerlikten sogutmus, oyle mi?
Kuleli Askeri Lisesi mezunuyum. Orduya 13 yasinda girdim. 30 yil gorev yaptim. Ben ordunun evladi konumundayim yani. Komutan beni cagirsa, dovse gikimi cikarmam. Fakat ?Sen bu ulkenin iyi evladi degilsin, dusmanisin? gibi gormesi, tamamiyla paranoyak bir algidir, hazmedilemez bir yargidir. Hayir, askerlikten sogumadim. Orduyu seviyorum, iyiligini istiyorum. Kendi gercegiyle yuzlesmesi gerektigini dusunuyorum. Ordu benim ordum, onurunu kurtarmasini istiyorum. TSK?yi bu zihniyet temsil edemez.
Sizin yasam tarzinizda ne vardi ki begenilmiyordu?
Esim tesetturluydu. O da gecen sene rahmetli oldu... Basortusu, irtica etiketi yapistirmak icin yetiyor.
Son kitabi politik psikoloji uzerine
1996-1999 yillari arasinda Yuzuncu Yil Universitesi?nde ogretim uyeligi ve Adli Tip Kurumu?nda bilirkisilik yapan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Turkiye?nin ilk noropsikiyatri hastanesi NPISTANBUL?un Yonetim Kurulu Baskani. Insani Degerler ve Ruh Sagligi Vakfi?nin da (IDER) Baskani olan Prof. Tarhan?in kitaplarindan bazilari: Psikolojik Savas, Gri Propaganda (2002), Makul Cozum, Aile Ici Iletisim Rehberi (2004), Evlilik Psikolojisi (2006), Inanc Psikolojisi (2009) ve Turkiye?de yasanan asimetrik savasin psikolojik arka planini gozler onune seren Asimetrik Savas-Politik Psikoloji (2010).
Politik psikoloji calismalari ise 1970?lerde basladi. Misir Devlet Baskani Enver Sedat?in ?Israil?le olan problemlerimizin cogu psikolojik? demesi uzerine ABD?de bu konuyla ilgili olarak psikiyatrlara gorev verildi. Politik psikoloji de bilimsel disipline donustu. Ozellikle siyasi liderlerin hangi psikolojik surecler icinde karar aldiklarini inceleyen bir disiplin...
habervakti
