Türkçe
English
العربية
Español
Eski Fransiz somurgesi ulkede devrimle birlikte Fransa'nin siyasi etkisi onemli oranda azalirken, yeni Tunus'u insa etmek isteyen siyasetcilerin gozunu cevirdigi ulke Turkiye.
Arap dunyasindaki ozgurluk ve demokrasi isyaninin fitilini atesleyen Tunus, 23 yillik Zeynel Abidin bin Ali'nin baskici rejiminin ardindan gelecegini belirlemeye calisiyor.
Zorlu bir donem geciren Tunuslularin ilham kaynagi, Turk halkinin demokrasi mucadelesi.
Zaman gazetesinden Emre Demir'in haberine gore, Arap devriminin fitilini atesleyen Tunus, siyasi gelecegini cizmeye calisiyor. Misir, Libya ve Bahreyn gibi ulkelere de sicrayan ayaklanmalarin basladigi Tunus'un demokrasiye gecis surecindeki tecrubeleri de Arap dunyasi icin buyuk onem tasiyor. Ancak 24 Temmuz'da yapilacak secimler oncesinde siyasi bolunme ve ekonomik sikintilar nedeniyle zorlu bir donem geciriyor. Tunuslularin ilham kaynagiysa Turk halkinin demokrasi mucadelesi.
Tunus, 24 Temmuz'da yapilacak secimlerle kurucu meclisin temsilcilerini belirleyecek. Kurucu meclisin ulkenin yeni anayasasini yazmasi bekleniyor. Ancak son bir ayda uc kez hukumetin degistigi Tunus'ta gecici hukumet 4 ay sonra yapilacak secimlere hazirlanmakta zorluk cekiyor. Toplum, baskanlik sistemi ile parlamenter sistemi savunanlar arasinda bolundu.
Hafta icinde gecici basbakanlik gorevine gelen Beci Kaid Essebsi'yle birlikte sular durulsa da Tunuslular simdiden ikiye bolunmus durumda. Gecici hukumette yer alan Bin Ali rejimi bakanlarini protesto eden gostericiler haftalardir her gun devrimle birlikte meshur olan Kasbah Meydani'nda toplaniyor.
Daha cok universite ogrencilerinden ve diplomali issizlerden olusan Kasbah'taki gostericilerin talebi Bin Ali'nin partisine mensup bakanlarin istifa etmesi ve parlamenter rejime gecilmesiydi. Ancak Menzah Meydani'nda yeni bir grup daha olusmus durumda. Daha cok memur ve gelir duzeyi yuksek kesimden olusan orta yasli Menzah grubu da gencleri istikrari bozmakla sucluyor ve baskanlik sistemini savunuyor.
SAHILLER FRANSIZ LAIKLIGINI SAVUNUYORCuma gunu iki meydandaki gostericiler ilk kez sokaklardan cekilmis olsa da tansiyonun artmasi halinde bu kutuplasmanin eski ve yeni rejim yanlilari arasinda bir catismaya donusmesinden endise ediliyor. Kapitalis isimli haber sitesinin editoru Ridha Ketfi, Menzah'taki gostericilerin daha cok eski rejime yakin kisilerden olustugunu belirtiyor. Ketfi'ye gore, devrim esnasinda sessiz kalan Bin Ali taraftarlarinin ilk kez sokaga cikmasi acisindan buyuk onem tasiyor.23 yil Zeynel Abidin bin Ali'nin baskici rejimi altinda yasayan Tunus'ta 14 Ocak'tan bu yana parti enflasyonu yasaniyor. Bin Ali doneminde yasal ve yasa disi toplam 9 partinin bulundugu ulkede, carsamba gunu kurulan 8 partiyle birlikte 21 farkli siyasi parti mevcut. Daha cok sol partilerin bulundugu Tunus'ta ilk kez milliyetci, cevreci ve Islamci egilimlere sahip partiler resmiyet kazandi. Ancak adaylarin buyuk kismi halk tarafindan taninmiyor ve kurucu mecliste cok sayida kucuk partinin yer almasina kesin gozuyle bakiliyor.'ERDOGAN KIMI ISARET EDERSE O KAZANIR'Eski Fransiz somurgesi Tunus'ta devrimle birlikte Fransa'nin siyasi etkisi de onemli oranda azalmis durumda. Eski rejimi destekleyen ve Bin Ali'nin ulkeyi terk etmesine saatler kala bile destek aciklamasi yapan Paris'e tepki buyuk. Yeni bir Tunus insa etmek isteyen siyasetcilerin gozunu cevirdigi ulke ise Turkiye. 1956'ya kadar Osmanli doneminden kalma Turk beyleri tarafindan yonetilen Tunus, 55 yil sonra yeniden Turkiye modelini tartisiyor. Turistik kiyi sehirlerinde yasayan yuzde 10'luk bir kesim Fransiz modeli laikligi savunsa da, toplumun buyuk kismini muhafazakar secmenler olusturuyor.
Islami egilimli Ennahda hareketinin lideri Rasid Gannusi, AK Parti'yi model aldigini aciklarken, sol egilimli Ahmet Necip Cebbi, Tunus'un Turkiye'deki demokrasi modelini benimsemesi gerektigini savunuyor. Cebbi, "Bugun Turkiye'ye olan sempatimizi artiran yeni bir fenomen daha mevcut. Turkiye'de ilimli Islami siyasetciler tarafindan basariyla uygulanan katilimci demokrasi modeli. Musluman kulturle Bati kokenli demokrasi kulturunu birlestiren Erdogan'in politikalarini yakindan izliyoruz" sozleriyle Turkiye'deki demokrasi mucadelesini ornek aldiklarini acikliyor. Carsamba gunu kurulan Onur ve Esitlik Partisi'nin baskani Muhammed Salih Bedri, AK Parti'nin programini uygulayacaklarini duyuruyor.
Siyasi Reform Komisyonu Baskani Iyad bin Asur da, "Turkiye'de Erdogan Islami bir siyasi cenahtan gelip demokratik ve laik bir rejimle Muslumanlari baristirabilecegini gosterdi. Siyasetcilerin Turkiye'ye yogun ilgisinin arkasinda Erdogan'in son yillarda halk nezdinde yukselen popularitesi yatiyor. Baskent Tunus'un tarihi carsisi Medina'da rehberlik yapan Foued'in, "Erdogan, Tunus'ta hangi siyasetciye isaret ederse secimleri o kazanir" sozleri durumu ozetliyor.
BIZ ARAPLAR TURKIYE HAKKINDA YANILMISIZ
67 yasindaki Ahmet Necip Cebbi 23 yil iktidarda kalan Zeynel Abidin bin Ali'ye karsi mucadelenin en eski yasal muhalif ismi. 2004 ve 2009'daki cumhurbaskanligi secimlerinde Bin Ali'ye karsi adayligini koyan Cebbi'nin onu yasal degisikliklerle kesildi. 46 yillik siyasi hayatinin yarisini yasakli geciren Cebbi, 32 yil hapis cezasina carptirildi. 6 yil hapis yatti ve 11 yil surgunde yasadi. 2001'den bu yana sol egilimli yasal bir muhalefet partisi olan Ilerici Demokrasi Partisi'nin (PDP) liderligini yapan Cebbi, Tunus'ta en taninmis siyasetcilerden biri. Islami Ennahda hareketinin lideri Rasid Gannusi gibi cok sayida muhalif ulkeye geri donmus olsa da, Cebbi secim anketlerinde yuzde 8'lik destekle onde gorunuyor.
Ahmet Necip Cebbi, Tunuslularin tarihi olarak Turkiye'ye buyuk sempati duydugunu hatirlatarak, Turkiye'nin yakin zamanda yaptigi acilimi izlediklerini soyledi. Turkiye'de son yillarda yasanan demokratik acilimlarin iki onemli sonuc dogurdugunu belirten Cebbi, "Turkiye hem ekonomik olarak buyuk bir sicrama yasadi hem de bolgesinde buyuk bir prestij kazandi. Eskiden Arap ulkeleri, daha cok ABD ve Israil'in politikalarina yakin imajini veren Turkiye'ye supheyle yaklasiyordu. Bugun, Turkiye yerini buldu ve bolgesinde hak ettigi saygiyi goruyor. Araplar, Turkiye'nin geri donusunden cok memnun" ifadelerini kullandi.
Tunuslu lider, ozellikle Turkiye'nin Filistin halkina verdigi destegin Araplarin Turk toplumuna bakisini tamamen degistirdigini savundu. Cebbi, Arap siyasetcilerin 20. yuzyilda Osmanli'ya ve Turklere karsi bazi onyargilar besledigini hatirlatarak, "Turklerle Araplar arasinda Birinci Dunya Savasi'ndan bugune aramizda bazi yanlis anlasilmalar oldu. Bugun goruyoruz ki, biz Araplar, Turkiye hakkinda yanilmisiz. Artik birbirimizden ayri dustugumuz o donemin kapandigini soyleyebiliriz. Hem tarihiyle hem de yasadigi cagla barismis bir Turkiye bizim gozumuzde buyuk bir basari ornegidir. Umidimiz, Tunus'un da ayni evrimi gecirerek Turkiye gibi bir ulke olmasi"
YENI TUNUS'U TURK IS ADAMLARIYLA INSA EDECEGIZYasemin Devrimi'nin basariya ulasmasi icin ulkedeki gelir farkinin kapatilmasi ve ekonominin istihdam uretecek seviyeye ulasmasi gerektigini kaydeden Cebbi, Turk isadamlarina yatirim cagrisinda bulundu. Cebbi, "Tunus'un yeniden insa edilmesi gerekiyor. Benim arzum ve diger gecici hukumet uyelerinin de niyeti Tunus'un yeniden insasi icin Turk muteahhitleri cagirmak. Ozellikle altyapi ve otoyol calismalari icin. Turk isadamlarinin ne kadar basarili bir performans sergiledigini biliyoruz" dedi. Cebbi, ekonomisi turizme bagli Tunus'un Turkiye'deki uretim modelini izleyerek tekstil, insaat gibi bazi sektorlerde uzmanlasmasi gerektigini soyledi.ASKERI MUDAHALE RISKI VARHafta icinde gecici hukumetteki bakanlik gorevinden istifa eden Cebbi, askeri mudahale tehlikesine dikkat cekti. Farkli partilerin uyelerinden olusan gecici hukumetin siyasi cekismeler nedeniyle zayif dustugunu iddia eden Cebbi, ordunun gecici hukumete el koyma ihtimalinin bulundugunu ama kalici sekilde iktidarda kalmayacagini soyledi. Cebbi, Arap ulkelerinde yasanan devrimlerde ABD'nin rolu oldugu yonundeki iddialari su sozlerle cevapladi:"Bu isyanlar 50 yildir suren diktatorluk rejimlerinden bikmis halkin 'artik yeter' haykirisidir. Bu devrimler, toplumun derinliklerinde birikmis acilarin patlayarak gun yuzune cikmasidir. 50 yildir asagilanan, ezilen ve baski altinda tutulan halklar Muhammed Bouazizi'nin kendini yakmasiyla ayaga kalkmistir. Eger o genc kendini yakmayi goze aldiysa, o atesten daha yakici bir cehennemde yasadigi icindi." TURKIYE'DEN DESTEK BEKLIYORUZTunus, 4 ay sonra tarihinde ilk kez demokratik bir secim gerceklestirecek. Kurucu meclisi belirleyecek tarihi secim oncesinde Zaman'a konusan Siyasi Reform Ust Komisyonu Baskani Iyad bin Asur, secim surecinde Turkiye'nin destegine ve tecrubesine ihtiyac duyduklarini soyledi. Ulkenin en saygin anayasa hukukcusu Prof. Dr. Bin Asur, 14 Ocak'ta Bin Ali'nin devrilmesinin ardindan secim yasalari ve anayasanin yazilmasi icin kurulan komisyonun baskanligina getirildi. Anayasa taslagini hazirlarken Turkiye'nin donem baskanligini yaptigi Avrupa Konseyi'nin kriterlerini goz onunde bulundurduklarini kaydeden Bin Asur, secim surecinde Turkiye'nin destegine ve tecrubesine ihtiyac duyduklarini kaydetti.Eski rejimin antidemokratik uygulamalarini temizlemek icin gorevlendirildiklerini kaydeden Bin Asur, "Bin Ali, belki tarihin en acimasiz diktatorlerden birisiydi. Devlet yonetmenin ne anlama geldigini dahi bilmiyordu. 23 yil boyunca Tunus, bir mafya cetesi tarafindan yonetildi. Biz hukukcularin gorevi, bugun tum yasal metinlerden Bin Ali'nin izini silmek" ifadelerini kullandi.Komisyon Baskani, "Bu, Tunus icin bir ilk olacak. Bagimsizligindan bu yana hicbir demokratik secim yapilmadi. Burgiba tamamen mesru bir sekilde iktidara geldi. Ancak daha sonra Tunus kapali bir rejime donustu. Hicbir zaman seffaf ve gercek anlamda cok partili bir secim yapilmadi. Bin Ali iktidara gelince, muhalif partilerin secimlere girememesi icin bircok hukuk disi yasal tuzaklar olusturmus" dedi.AVRUPA STANDARDINDA ANAYASAMIZ OLACAKSecim yasasini ve anayasa taslagini bir ayda hazirladiklarini soyleyen Bin Asur, "Anayasa taslagini hazirlarken daha cok Ispanya ve Portekiz anayasalarini temel aldik. Turkiye'nin donem baskanligini yaptigi Avrupa Konseyi'nin kriterlerini de goz onunde bulundurduk. Uzmanlar tarafindan hazirlanan taslagimiz, 24 Temmuz'da kurulacak kurucu meclis tarafindan tartisilarak son halini alacak. Avrupa standartlarinda bir anayasa olacak" dedi. Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu, gecen ay Avrupa Konseyi Donem Baskani sifatiyla Tunus'u ziyaret etmisti.
Bin Asur, en buyuk zorlugu secim hazirliklarinda yasadiklarini kaydederek,"Secim operasyonu icin Turkiye'nin destegine acigiz. En az 15 bin secim memuruna ihtiyacimiz var. Bunlarin egitimi icin yeterli egitmenimiz ve suremiz yok" sozleriyle Turk yetkililere yardim cagrisinda bulundu. Tunus'un kurucu meclis secimlerinde ilk kez 21 parti ve bagimsiz siyasetciler aday olabilecek. Secime katilan adaylar, ilk kez kampanya icin devlet yardimi alacak. 24 Temmuz'da devlet butcesinden esit oranda pay alacak adaylar, bundan sonraki secimlerde oy oranina gore pay alacak.
Tunus gecici Cumhurbaskani Fuad Mebazza'nin "gecis surecinin en kritik ismi" olarak nitelendirdigi Iyad bin Asur, tum siyasi kesimlerin guvenini kazanmis tarafsiz bir isim olarak biliniyor. Asur, Tunus'un unlu din alimi Seyh Tahar bin Asur'un da torunuHabervakti
