Türkçe
English
العربية
Español
Amerikan PBS televizyonunda unlu sunucu Charlie Rose'un sorularini yanitlayan Nobel odullu yazar Orhan Pamuk, bir soru uzerine, Turkiye'de laikligin geriledigini dusunmedigini belirtti.
Turkiye'nin uygar ulkeler toplulugunun bir uyesi olma dogrultusunda ilerlemekte oldugu ana yolu degistirdigi ve Mustafa Kemal Ataturk'un cagdas medeniyetlere ulasma hedefine ihanet edildigi dusuncesinde olmadigini ifade eden Pamuk, "Ancak (Turkiye) bu sureci biraz yavas goturuyor. Umdugumuz olcude basarili gitmiyor" dedi.
Pamuk, iktidardaki AK Parti'nin, onceki yonetimlere gore daha dindar politikacilardan kurulu bir parti oldugunu, ancak ulkenin daha dindar bir yapiya dogru gittigini sanmadigini kaydetti.
Turkiye'deki yasam tarzi ve kulturel dokuda da radikal bir degisimin yasanmadigini soyleyen Pamuk, "Laikligin korunmasi konusunda kaygilar var, ama bence ulke daha dindar bir hale gelmiyor. Bundan 10-20 yil once sokakta icki icen insanlar goremezdiniz" diye konustu.
'Basortulu kadin sayisinin azligi yada fazlaligi kriter olmamali'
Pamuk, "Ama daha fazla basortulu kadin goruyorsunuz? Bu bir anlam ifade ediyor mu?" seklindeki bir soru uzerine, "basortulu kadin sayisinin az ya da fazla olmasinin bu konuda bir kriter olmamasi gerektigini" soyledi.
"Benim degerlerim acisimdan, herkes ne istiyorsa onu yapabilmeli" diyen Pamuk, "ordu bize, 'eger universiteye, hastaneye girmek istiyorsaniz basortunuzu cikarin' dememeli. Turk kadinlarina ikinci sinif vatandas muamelesi yapilmamali.
Benim degerlerim, ozgurlukleri, ifade ozgurlugunu, demokrasiyi, laikligi, kulturel ve siyasi degerleri temel aliyor. Bunlara sahip oldugumuz zaman, insanlar hissettikleri dogrultuda davranabilmeli" diye konustu.
Pamuk, Turkiye'de liberaller ile muhafazakarlar arasindaki cekismenin de yeni olmadigini, bu durumun yuzyildir devam ettigini kaydetti.
'Ordunun gucunun azaltilmasindan mutluyum'
Bir soru uzerine, AK Parti'nin ordunun gucunu azalttigini ve bunun Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in en basarili oldugu konu oldugunu ifade eden Pamuk, Turkiye'de ordunun gucunun azaltilmis olmasindan mutluluk duydugunu, ancak bu durumun bazi kesimlerde laiklik konusundaki kaygilari artirdigini belirtti.
Turkiye'de ifade ozgurlugu, hosgoru, geleneksel kultur ve modernlik arasinda her zaman "zigzaglar" oldugunu kaydeden Pamuk, "laiklik konusundaki kaygilar malesef ordunun demokrasiye mudahalesi icin zemin hazirliyor" dedi.
Pamuk, bununla birlikte, Turk halki olarak laikligi ordunun gucune ihtiyac duymadan koruyabilmeleri gerektigini kaydederek, "ordu lutfen gel, bizi kurtar" seklinde bir yaklasim icinde olunmasini dogru bulmadigini soyledi. Pamuk, laikligi korumak icin darbe yapmanin Ataturk'un modern ve acik toplum idealiyle de bagdasmadigini kaydetti.
'Ergenekon sorusturmasini ciddiye aliyorum'
"Ergenekon" sorusturmasina dair dusuncesinin sorulmasi uzerine de Pamuk, bu davalari ciddiye aldigini ve darbe girisimlerine dair gazetelerde okuduklarinin kendisini ikna ettigini, Turk halkinin da buna ikna oldugunu dusundugunu belirtti.
Pamuk, Turkiye'nin tarihinde cok sayida darbe ve darbe girisiminin olduguna isaret ederek, bu nedenle hakimlerin darbe iddialarini arastirmasini olumlu buldugunu kaydetti.
'Gazetecilerin tutuklanmasi kabul edilemez'
Bir soru uzerine Pamuk, Turkiye'de gazetecilerin tutuklanmasini kabul edilemez buldugunu kaydetti.
Hukumet yanlisi gazetelerin bile bu tutuklamalarini elestirdigini soyleyen Pamuk, "Malesef su anda Turkiye'de 50'den fazla gazeteci cezaevinde. Bu ulkenin en sevilen politikacilarindan Suleyman Demirel ve Bulent Ecevit de hapse girmisti, ama tekrar iktidara geldiklerinde ifade ozgurlugu konusunda reformlar yapmadilar, bunu yapmalilardi" diye konustu.
Pamuk, gecmiste yazilari ve sozleri nedeniyle kendisi hakkinda dava acilmasiyla ilgili soru uzerine, kendisinin durumunun gecmisteki yazarlarin yasadiklarina gore daha "hafif" kaldigini ama uluslararasi arenada tanirliligi nedeniyle daha gorunur hale geldigini ifade ederek, "Sikayet etmek, su ya da bu oldu demek istemiyorum. Gelecege bakiyorum" dedi.
'Partilerce kullanilan retorik beni endiselendiriyor'
Turkiye'de secimler oncesinde partiler arasindaki "siyasi kavgada" kullanilan retorigin kendisini endiselendirdigini de kaydeden Pamuk, bunun ifade ozgurlugunden cok fanatizmle alakali oldugunu belirtti.
Sokaklarda gordugu insanlarin bu kavgaya cok fazla girmedigini gozlemledigini ifade eden Pamuk, hosgoru ve uzlasi kulturu, dili ve soyleminin henuz Turkiye'de yerlesmedigini, ancak bunun olacagina dair umutlu oldugunu kaydetti.
'AB'ye karsi kizginligini anliyorum ama bu intikamciliga donusmemeli'
Pamuk, bir soru uzerine, AB'nin Turkiye'ye "ikinci sinif vatandas" muamelesi yapmasinin Turkiye'de kizginlik yaratmasini anladigini ama bunun "intikam" dusuncesiyle "madem bizi almiyorsunuz, Arap ulkelerine yonelelim" gibi bir tavra donusmemesi gerektigini dile getirdi. Pamuk, Turkiye'nin Avrupa'dan uzaklastigi yonunde cok fazla kaygisinin olmadigini da belirtti.
"Arap Baharinin Turkiye'ye de gelip gelmeyecegine" yonelik soru uzerine Pamuk, Turkiye'nin "Arap Bahari"na ihtiyaci olmadigini, Arap ulkelerinin bu halk hareketleriyle sadece siyasi degil, kulturel ve sosyal anlamda da daha acik bir yapiya dogru gidecegini dusundugunu soyledi.
Pamuk, "Turkiye, bir ulkenin Musluman ve ayni zamanda cogulcu, laik ve demokratik olabildigini kanitliyor mu?" seklindeki bir soru uzerine, Turkiye'nin bunu yapmaya calistigini ifade ederek, "Turkiye'nin yakinda tam demokrasi ve gelismis, guclu bir ekonomi olacagina kuvvetle inaniyorum. Henuz degil, ama o yolda ilerliyor. Bu yolda kendimize guvenimizi kaybetmemeliyiz" dedi.
'Bu ulkeyi seviyorum'
Bir soru uzerine, Turkiye'nin Israil de dahil olmak uzere tum Ortadogu ulkeleriyle dostca iliskiler gelistirmesi gerektigini soyleyen Pamuk, aralarinda bazi gerginlikler yasansa da Israil'in Turkiye'nin dusmani olmasi gibi bir durumun sozkonusu oldugunu dusunmedigini kaydetti.
Pamuk, bir baska soru uzerine, Fransa Cumhurbaskani Nicholas Sarkozy'nin Turkiye'nin AB uyeligine karsi cikmasinin gecici bir politika oldugu gorusunu dile getirdi.
Yazar Orhan Pamuk, "neden Istanbul yasiyorsunuz?" sorusunu da, "Burasi benim hayatim, butun hayatim bu kentte gecti. Evet, uzerimde baskilar var, evet korumayla dolasiyorum ama bu ulkeyi seviyorum" diye yanitladi.
Timeturk
