'Erdogan Somali'nin kaderini degistirdi...'

  Tam 20 senedir Somali insani dunyanin kendilerini yok saydigini, hatta devletsizlik, acimasiz diktatorler, vahsi terorist gruplar ve acgozlu yabanci aktorler ile lanetlendigini hissetti icten ice?   19 Agustos 2011' kadar?   Bu tarihi cuma gununde, Turkiye'nin karizmatik lideri Recep Tayyip Erdogan, Somali'nin 'basi kesilmis baskenti' Mogadisu'ya, ulke felaket bir aclikla bogusurken donum noktasi niteliginde bir ziyaret gerceklestirdi.   Yaninda kabineden bes bakan, esi ve cocuklari ile Erdogan, dunyanin en 'vahsi' sehrine basit ama guclu bir mesajla girme cesaretini gosterdi: 21. yuzyilda olumlere yol acan bu kitligin, uluslararasi bir utanc kaynagi oldugu?   Bu 'olaganustu' ziyaretin onemini anlayabilmek icin, 20 seneden sonra ilk kez yabanci bir liderin Mogadisu'yu ziyaret ettigini hatirlatmak gerek. Askerleri Somali'de konuslandigi icin Mogadisu havalimanina cok kisa sureligine gelen Uganda ve Etiyopya liderlerini ve birkac gun once ulkeyi ziyaret eden Cibuti Cumhurbaskani saymazsak?   Erdogan'in gezisi ise tamamiyle farkliydi. Komsu ulkelerin liderleri genel olarak sorunun bir parcasi olarak gorulurken Erdogan, 'Somali'yi kurtarabilecek' bir kahraman olarak goruluyor. Bunun sebebi ise basit: Sefkatli ziyaretiyle muhtac durumdaki aclik kurbanlarina 'babacan' yaklasiminin yaninda O, Somali'nin karmasik islerinde hicbir cikari olmayan biri olarak goruluyor.   Erdogan Somali ziyaretini 'insani gerekceler' ile yapmis olmayi tercih etse de, aslinda Somalililer icin kayda deger seyler de yapti. Bugune kadar hicbir yabanci lider O'nun kadar Somali halkinin 'yuregine dokunamadi'. Somalili liderlerin bile kayitsiz durdugu bir sirada, O'nun ve esinin acliktan kemikleri sayilan cocuklari bagirlarina basarken ve yasli anneleri kucaklarken cekilmis resimleri, Somali halkinin hafizasindan asla silinmeyecek.   Somali halki Erdogan ve Turk halkina sukranlarini asla tam olarak odeyemez. Yine de pek cogu, bunun icin elinden geleni yapti. Sosyal medyada Erdogan'a tesekkur etmek icin acilan facebook sayfasi iki gun icerisinde binlerce hayran topladi. Bircok kisi ise Ankara'ya mektuplar gonderiyor. Ulkelerinden uzakta yasayan, fakat aciyi derinden paylasan Somalililer ise aralarinda Londra, Kuveyt, Washigton ve Nairobi'nin bulundugu pek cok ulkede Turk elciliklerine akin etti.   Digerleriyse Turkiye'nin anisini 'olumsuz' kilmaya calisiyor. Somali'deki dogum kayitlari, yeni dogan kiz cocuklari icin en populer ismin 'Istanbul' oldugunu gosteriyor. Cogu insan bundan sonra sadece Turk urunleri satin almaya yemin etti.   Somali halki 'minnet borclarini' odemek icin birbiriyle yarisirken, Somali hukumeti hayal kirikligi yaratacak kadar yavas? Yaklasik bir sene boyunca Turkiye'deki Somali buyukelciliginde daimi bir diplomat yoktu; tek basina bir maslahatguzar ise minimum duzeyde calisiyor.   Girisimciligi bilmeyen ve kararsizliklari ile unlu Somali liderleri, ne yazik ki bu firsati da degerlendiremedi ve bir buyukelci tayin etmedi. Ote yandan Erdogan, yeni atanan Mogadisu buyukelcisini beraberinde getirdi ve yardim calismalarini denetlemek uzere baskentte kalmasini istedi.   Ziyareti Uygun Bir Zemine Yerlestirmek   Ulkesini yakindan takip eden bir Turk akademisyen arkadasim Erdogan'in Somali ziyaretinin, simdiye kadar yaptigi en onemli denizasiri gezi oldugunu iddia ediyor. Ona gore bunun nedeni, bu gezi ile Turk dis politikasinin 'askeri ve ekonomik nufuza' degil, 'ahlaki otorite'ye demirlenmis olmasi.   Kitlik kurbanlarina bir el uzatmak ve kuresel yardima onculuk etmek bu ideale bire bir uyuyor. Arkadasim ayrica 'Arap Baharina Erdogan'in tepkisinin -ya da tepkisizliginin- tutarsiz goruldugunu de soylemisti. Belki de bu nedenle basbakan, uluslararasi ununu tekrar kazanmak ve rakiplerine fark atmak icin 'tartismali olmayan' bir mesele ile ugrasmak istedi.   Nitekim Erdogan bunu buyuk bir ustalikla yapti. Turkiye'nin muhalefet lideri de onumuzdeki haftalarda Somali'ye gidiyor. Mogadisu simdi Turk politikacilar icin bir 'Mekke' gibi?   Somali ziyaretinin Turk ic siyasetine bakan tarafi ne olursa olsun Erdogan'in, neticede Somalililer'in duyarsiz 'Arap kardeslerini' utandirdigi bir gercek. Gida yardimi gonderen Kuveyt, Katar ve Birlesik Arap Emirlikleri haric, geri kalanlar ya ic muhalefetle ugrasiyor, ya da en basitiyle Somalililer'i 'kardesleri' olarak gormuyor?   Varmak istedigim asil nokta su: Erdogan'in ziyareti aslinda Somalililer'e aidiyet duygularini yeniden tanimlamalarinda yardimci oldu. Cogu Somalili koklerini ya Araplar'a, ya da bir dereceye kadar Afrikalilar'a dayandirmayi tercih eder. Bu ikisi arasindaki sikismislik onlara, daha uzaklardaki 'Musluman Kardesleri'ni hatirlamak icin yer birakmaz. Erdogan'in ziyaretinden sonra kaderin garip bir cilvesiyle Turkiye, mukemmel bir kardes oluverdi.   Somalililer bunca zaman kendilerine umutsuzca bir 'abi' aradi. Simdi Turkiye'den beklentileri olculemeyecek kadar yuksek?  Timeturk