Türkçe
English
العربية
Español
Sovyetler Birligi doneminde, Aral Golu'nu besleyen Emuderya ve Sirderya irmaklarinin sularinin pamuk tarlalarina akitilmasi sonucu 1960'li yillardan bu yana kurumaya baslayan Aral Golu, yuzde 90 oranda kuculerek ikiye bolunmus ve eski kiyilarindan 170 kilometreye kadar geri cekilmis durumda bulunuyor.
1960 yilinda 68 bin 900 kilometrekare yuzolcumu ve 1083 kilometrekup su hacmine sahip Aral Golu'nun uzunlugu 426 kilometreyi, eni 284 kilometreyi, en derin noktasi 68 metreyken, 2010'da golun yuzolcumu 12 bin 100 kilometrekareye, su hacmi 110 kilometrekube, en derin noktasi ise 24 metreye dustu. Eski Sovyetler Birligi'nin, 1960-1990 yillarinda Orta Asya'da pamuk uretimini artirmak amaciyla sulanan tarim arazilerini 4,5 milyon hektardan 7 milyon hektara cikarmasi ve boylece gole dokulen irmak sularinin azalmasi sonucu, 2010 yilina gelindiginde golun cekildigi 54 bin kilometrekarelik alanda, tuzlu kum tabakalariyla kapli "dunyanin en genc colu" Aralkum olustu. 
Uzmanlar, Aral Golu cevresinden her sene ruzgarla birlikte ucan yaklasik 100 milyon ton tuzlu kum tozlari da bolgeyi buyuk bir cevre felaketiyle karsi karsiya birakti.
Kazakistan ve Ozbekistan'da yaklasik 2 milyonluk nufusun yasadigi Aral Golu havzasindaki cevre felaketiyle, halk arasinda cesitli hastaliklar yayginlasti, bebek olumlerinde de artis oldu. 1960'li yillarda Aral Golu'unun kiyisindaki balikci kasabasi Moynak'ta, tarim arazilerinin buyuk oranda tuzlanmasi ve golun kiyilarinin yuzlerce kilometre geri cekilmesi yuzunden tarim ve balikcilik zarar gordu, halkin bir bolumu ulkenin diger bolgelerine goc etti. Aral Golu havzasinda 1960'li yillarda 300'den fazla bitki, 35 kus, 23 diger hayvan turu, Ozbekistan'da ender gorulen bitki ve hayvan turlerinin yer aldigi "Kirmizi Kitap"ta kayit altina alinmisti. 1960'ta 34 balik turunun bulundugu golde o donemde yilda ortalama 60 bin ton balik avlanirken, bugun baliklarin hemen hemen tamami yok oldu. Moynak'taki balik konservesi fabrikasi ise terk edildi ve harabeye dondu. Golun eski kiyisinda kalan balikci tekneleri buralari gemi hurdaligina cevirdi. Suyun geri cekildigi alanlarda olusan Aralkum Colu'nde artik develer geziyor. Golun ortasinda bulunan ve 1954-1990 yillarinda Sovyetler Birligi tarafindan 40'a yakin biyolojik silahin denendigi Vozrojdenie (Dirilis) Adasi, sularin cekilmesiyle karayla tamamen birlesti. Habervakti
