Türkçe
English
العربية
Español
TBMM Anayasa Komisyonunda gorusulen ''Cumhurbaskani Secimi Kanunu Tasarisi'', alt komisyona gonderildi.
Komisyonda, Tasarinin nasil goruSulecegi konusundaki usul tartismasinin ardindan alt komisyona gonderilmesi benimsendi.
TBMM Anayasa Komisyonunda ''Cumhurbaskani Secimi Kanunu Tasarisi''nin gorusmelerinde, Cumhurbaskani Abdullah Gul'un gorev suresi de tartisildi.
TBMM Anayasa Komisyonu Baskani Burhan Kuzu, toplantinin basinda yaptigi aciklamada, 23. Donemde kaduk (hukumsuz) kalan, Hukumetin yeni donem basinda yeniledigi tasari metninin Meclise ilk sevkedildigi ham halinin onlerinde oldugunu belirterek, daha sonra alt komisyon ve komisyonda yapilan degisikliklerin metinde yer almadigini soyledi.
Turkiye'de bazi kesimlerin ''boyle bir tasariya gerek olmadigi'' gorusunu savunduguna isaret eden Kuzu, Anayasada yapilan degisiklik nedeniyle bir uyum yasasinin cikarilmasi gerektigini, bu yapilirken Cumhurbaskani Gul'un gorev suresinin 5 yil mi oldugu, 7 yil mi oldugu tartismalarina da cozum bulunarak Genel Kurula gonderilebilecegini anlatti.
Tasarinin farkli yontemlerle gorusulebilecegini belirten Kuzu, ''Elimizdeki tasariyi gorusuruz, gecen donem alt komisyonda yapilan degisiklikler benimsenebilir. Ictuzuk uyarinca dogrudan Genel Kurala gonderebiliriz, eksiklikler orada tamamlanabilir. '5 yil, 7 yil' meselesi konusunda kamuoyunda ikiye bolunmus bir tablo var. Bunun cozumu bakimindan da tasariyi alt komisyona gondererek bu isi cozebiliriz'' dedi.
Kuzu, secenekleri tartismaya acmak istedigini soyledi.
-Adalet Bakani Ergin-
Adalet Bakani Sadulah Ergin, 1980 yilindan once Cumhurbaskani secimlerinin siyasi krizlere ve kilitlenmelere neden oldugunu hatirlatarak, 1980 oncesi yasanan sikintilarin aynisi olmamakla birlikte Turgut Ozal ve Suleyman Demirel'in secilmelerinde belirli siyasal partinin lideriyken Cumhurbaskani secilmelerinin, tarafsizliklari konusunda tartismalarin gundeme gelmesine sebep oldugunu anlatti.
''2007 yilinda Cumhurbaskani secim surecinde yasananlar hepimizin hafizasinda hala canlidir'' diyen Ergin, yasanan kilitlenmenin soz konusu soruna kalici ve koklu cozum getirilmesini zorunlu kildigini kaydetti. Anayasada yapilan degisiklikle Cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesinin kabul edildigini animsatan Ergin, soyle konustu:
''Bu surecte parlamenter sistemde Cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesine bazi elestiriler getirilmistir. Ilk elestiri olarak, bunun parlamenter sistemle uyusmayacagi dile getirilmistir. Ancak parlamenter sistemlerde cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesi bilinmedik yontem degildir. Parlamenter sistemle yonetildiklerinden kusku duyulmayacak olan Avusturya, Izlanda, Irlanda ve Finlandiya gibi bazi Avrupa ulkelerinde devlet baskaninin secimle isbasina geldigi bilinmektedir.''
Cumhurbaskaninin yetkilerinin cok fazla oldugu elestirilerinin 1982 anayasasina yonelik bir diger elestiri konusu oldugunu belirten Ergin, ''Bu elestiri, esas itibariyla TBMM tarafindan secilen cumhurbaskanlari icin dogru oldugu kabul edilebilir. Ama bu genis etkilerin halkin cogunlugunun oylariyla secilmis cumhurbaskaninca kullanilmasi, icraatlarinin mesruiyetini artiracaktir. Cumhurbaskanini halkin secmesi, yani secim tabaninin genisletilmesi, demokratik katilimin saglanmasi bakimindan cok olumlu ve yerinde bir adim olmustur'' diye konustu.
Ergin, cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesinin dogrudan demokrasinin yansimasi oldugunu, bu adimla milletin yonetenleri belirleme surecinde daha etkin katiliminin saglanmis oldugunu belirterek, soyle devam etti:
''Cumhurbaskanimizi halkimizin secmesi toplum tarafindan cumhurbaskanligi makaminin mesruiyetine olan inanci guclendirecek, herkesin temsiline imkan saglayacak, millet nezdinde psikolojik guven ve rahatlik temin edilecektir. Cumhurbaskani halktan aldigi guc ve yetkiyle sistemin isleyisinde gerektiginde inisiyatif alacak, kriz cozucu bir pozisyona sahip olabilecektir. Bunun sonucu olarak cumhurbaskani siyasal hayatimizda denge ve istikrar unsuru olabilecek, tarafsiz bir makam sahibi olarak yerini alacaktir. Bu noktada sistemdeki siyasal kriz ve kitlenmelerin yol acma potansiyelinin ortadan kaldirilmasi da cok onemlidir. Makamin genis katilim ve dogrudan temsil esasina dayanan serbest secimle belirlenecek bir kisi tarafindan doldurulmasi, sorunlarin buyuk kismini onleyecegi kanaatindeyiz.''
-''Sen 5, ben 7 yil derim, bir ortasini buluruz''-
MHP Konya Milletvekili Faruk Bal, izlenecek yontemle ilgili goruslerini dile getirirken, ''TBMM abesle istigal etmez. Varolan hukumleri tekrar tekrar kanuna koymak gereksiz. Boyle bir kanun cikarilmasi da gereksizdir. Burada Cumhurbaskani secimi ile ilgili kanun cikarmaktan ziyade, Sayin Gul'un gorev suresinin 5 yil mi 7 yil mi sorununa cozum bulmak oldugu goruluyor. Mesele buysa daha vahim...'' dedi.
Bal, ''AKP'nin 367 kararina tepki olarak Anayasa degisikligi yaptigini'' savunarak, Turkiye'de parlamenter demokratik sistemin tartisilir hala geldigini, cumhurbaskani secimi ile ortaya cikan tartismalarin, aslinda rejim tartismasi oldugunu ileri surdu.
Parlamenter demokratik sistemlerde cumhurbaskanligi makaminin icra makami olmadigini belirten Bal, ''Yargi, YOK, universiteler, burokrasi, siyaset bugun Cumhurbaskaninin vesayetindedir. Vesayet makami bu kadar agir yetkilerle donatilan Cumhurbaskani halk tarafindan secilirse, bu rejimin adi ne olacak? Bu rejimin adi parlamenter demokratik sistem olmayacak. Cunku bugun cumhurbaskanini yargilayabilecegimiz bir makam yok. Halka hesap vermeyen ve sinirsiz yetki kullananin adi diktatordur. Ucube bir sistemle karsi karsiyayiz. Buna cozum bulmamiz lazim'' dedi.
Bal'in Cumhurbaskani Gul'un gorev suresinin 5 yil oldugunu soylemesine Kuzu, ''Sen 5, ben 7 derim; bir ortasini buluruz' demesi, gulusmelere neden oldu.
-''Basbakan, bakanlar aday olursa...''-
CHP Konya Milletvekili Atilla Kart'in, gecmiste Anayasa degisiklikleri gorusmelerinde Kuzu ile CHP'li Oya Arasli arasindaki tartismayi hatirlatarak, ''Oya Hanim'in size mudahalesi, sizin onu bertaraf etmeniz...'' dedi. Komisyon Baskani Burhan Kuzu'nun bu sozlere, ''Hayir hayir, bertaraf deme'' demesine Kart'in ''etkisiz kilmaniz..'' demesi Komisyonda gulusmelere yol acti.
Cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesi konusunda anayasa degisikligi sirasinda yaptiklari uyarilarinin dikkate alinmadigini belirten Kart, ''Anayasa cumhurbaskani ile ilgili duzenlemelerde sureyi belirlemistir, sureyi kanun birakmamis. Bu tasariya sure konusunda onerge verilecek. Bu Anayasa ve Ictuzuk ihlali olacak'' dedi.
Cumhurbaskanligi icin gorevdeki basbakan ve bakanlarin da aday olabilecegini ifade eden Kart, Kuzu'nun kendisinin de aday olabilecegi, AK Parti Istanbul Milletvekili Belma Satir'in ''Bir bayan da olabilir'' demesi uzerine, ''Tasarida buna iliskin bir duzenleme yapilmamis. Elinde bu kadar kamu gucu varken ve onu kullanirken aday olmalari, haksizlik olmaz mi?'' diye sordu.
-Batum ile Kuzu arasindaki tartisma-
AK Parti Istanbul Milletvekili Mustafa Sentop, cumhurbaskaninin halk tarafindan secilmesi konusunda parlamenter sistemle yonetilen ulkelerde herhangi bir sorun yasanmadigini ifade ederek, bunun Turkiye'de parlamenter sistemi degistirecek bir mahiyeti olmadigini soyledi.
CHP Istanbul Milletvekili Ali Ozgunduz, AK Parti'li uyelere, ''Halktan simdi niye kaciyorsunuz? Cumhurbaskani Gul'un suresi 5 yildir. Halktan o niyetle oy aldiniz'' dedi.
Duzenlemenin sorunlu oldugunu savunan ozgunduz, ''Adaylar propaganda yapabilecek mi? Amerikan baskanlik sistemine ozeniyorsunuz ama adaylarin alacagi yardima mutlaka sinir getirilmesi lazim. Yardim kaynaklari secim oncesinde aciklansin ki halk bilsin'' gorusunu ifade etti.
CHP Eskisehir Milletvekili Suheyl Batum, cumhurbaskaninin yetkilerinde degisiklik yapilmasi gerektigini savunarak, ''Halk tarafindan secilecek basbakan ve cumhurbaskani arasinda ihtilaf olabilir, baska ulkelerde bu konuda duzenleme yapildi'' dedi.
Cumhurbaskani Gul'un gorev suresine de deginen Batum, ''Hukuktaki yorum yollarinin amaci, yasama organi ne istemis. TBMM tutanaklari sizin o gunku iradenizi acikliyor. O zaman cumhurbaskanini 5 yil icin secmeyi getirdiniz. Bugun 'irademiz degisti' diyebilir misiniz? Iradeniz degistiyse bunu yazacaktiniz'' diye konustu.
Kuzu'nun, ''Kargoya verilmis gitmis. O zaman kanun nerede? Sandik bekliyor'' demesine Batum, ''Boyle bir gerekce olabilir mi? Hicbir gerekce ve gecici madde koymamis olsaydiniz, Sayin Abdullah Gul'un gorev suresi 7 yildi. Bunda hic tartisma yok. Cunku bir statu biter digeri baslar. Ama siz iradenizi o zaman 5 yil olarak ortaya koymussunuz'' karsiligini verdi.
-''2010'da 7 yildir demissin, simdi tam tersini soyluyorsun''-
Batum, sure konusunda Anayasaya bir gecici madde konmasini isteyerek, duzenlemenin kanunla olamayacagini ifade etti. Kuzu, Batum'un 13 Subat 2010'da bir gunluk gazetede cikan haberde, ''Gul'un gorev suresi 7 yildir'' dedigini belirterek, ''Simdi tam tersini soyluyorsun'' dedi.
Batum, 2010 yilinda boyle bir demeci olmadigini ifade ederek, ''Gumruk kapilarinda oy verme islemi basladiktan sonra siz metni degistirdiniz'' diye konustu.
CHP'li Ozgunduz, toplanti biterken soz alarak, halen 8 milletvekilinin tutuklu oldugunu belirterek, ''Biz Balbay ya da Haberal'i Cumhurbaskani adayi gostersek, bu anlayis buna yol vermeyecek mi? Bu kisilerden biri halk tarafindan cumhurbaskani secilirse, ozel yetkili savcilar secilmis cumhurbaskanini da serbest birakmayacak mi?'' dedi.
Konusmalarin ardindan tasari, alt komisyona sevkedildi. Alt Komisyonunun calismalarini bir hafta icinde tamamlamasi ve tasarinin gelecek hafta Persembe gunu komisyonda ele alinmasi bekleniyor.
zaman
