Türkçe
English
العربية
Español
Merkezi New York'ta bulunan "Dis Iliskiler Konseyi" uzmanlarindan Steven Cook tarafindan, Foreign Policy dergisinin dunku sayisinda kaleme alinan yazida, son gelismeler isiginda Turkiye ile ABD iliskileri masaya yatirildi.
"Frenemy'nin ('arkadasimsidusman') Turkcesi nedir" baslikli yazida "Turk ic ve dis politikalariyla degisen uluslararasi sistemde beliren yon degisikliginin mantikli sonucu olarak" Turkiye ile ABD arasinda suren "60 yillik stratejik isbirliginin ardindan iki ulke stratejik rakipler haline geldigine" dikkat cekildi.
Israil'in Turkiye'ye ait gemileri 9 eylemciyi oldurdukten sonra enterne etmesine Turkiye'nin verdigi sert karsiligin bu realiteyi acikca ortaya cikardigi ifade edilen yazida, Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu'nun Israil'in eylemlerini "bir ulke tarafindan islenen cinayet olarak nitelendirmesinin ve Turkiye'nin BM Guvenlik Konseyinde Israil'e yonelik sert bir aciklama yapilmasi yolundaki cabalara onculuk etmesinin, Turk dis politikasinda gorulen yon degisikliginin en buyuk delili oldugu onu suruldu.
Yazida, Israil'in Turk gemilerine enterne etmesine Turkiye'nin verdigi sert tepkinin, ABD'nin dis politika yonetimi icindeki, "Sovyetler tehdidi nedeniyle Turkiye ile ABD'nin guvenlik cikarlarinin birlestigi donemleri ozleyen" bazi cevreleri uyandirmak icin yapilmis bir cagri olmasi gerektigi savunuldu.
Obama yonetiminin "diplomatik iliskilere, cok tarafliliga ve bolgesel istikrara onem veren uluslararasi yaklasimin", Turkiye'deki iktidarda bulunan AK Parti ile guzel bir birliktelik olusturacagina yonelik umutlarin belirmesine neden oldugu belirtilen yazida, yeni Washington yonetiminden gelen, Turkiye ile ABD icin "model ortaklik" kavramini ortaya atan Obama'nin ilk onceliginin Turkiye olacagi yonundeki aciklamalara karsin, zaman ilerledikce durumun farkli bir boyut kazandiginin goruldugu ileri suruldu.
Teorik olarak Turkiye'nin sahip oldugu nitelikler ve degerlerin, ABD'nin Orta Dogu, Orta Asya ve Kafkasya'daki amaclarini yerine getirmesinde yardimci olacagi yonunde yapilan degerlendirmelere karsin, "Sovyetlerle oynanan satranc oyununda", "kavgaci kucuk ortak" konumundaki Turkiye'nin bugun buyuyerek dunyadaki 16. buyuk ekonomi haline gelmesinin ardindan ortaya farkli bir durumun ciktigi yorumunda bulunuldu.-"BOLGEDEKI NUFUZLU OYUNCU"-Yazida, Turkiye'nin diplomatik acidan kendini bulmaya basladigi ve son 8 yil icinde "Orta Dogu'daki ilimli gozlemci" konumundan cikarak, "bolgedeki nufuzlu oyuncu" konumuna geldigine dikkat cekildi.
Washington ile Ankara yonetiminin genel kapsamda, "Israil ile Filistinliler arasinda baris saglanmasi", "istikrarli ve toprak butunlugu korunmus bir Irak", "nukleer silahlardan arinmis bir Iran", "Afganistan'da istikrar" ve "Batiya yonelmis bir Suriye" olarak siralanabilecek ayni hedefleri paylasmasina karsin, detaylara bakildiginda ABD ile Turkiye'nin tamamen ayri uclarda oldugunun goruldugu one suruldu.
Yazida, "Islamci bir gecmisi bulunan Basbakan Tayyip Erdogan'in partisinin yonetimindeki Turkiye'nin", Israil'den Gazze'ye uyguladigi ambargoyu kaldirmak icin adimlar atmasini talep ederek ve aksi takdirde bunun (acikca ifade edilmeyen) 'sonuclarina' katlanmak zorunda kalacagini" kaydederek, Israil-Filistin ihtilafinda ilk kez taraflardan birini sectigine dikkat cekildi.
Bu baglamda Turkiye'nin Hamas'a verdigi destegin, Israil'in yani sira aralarinda Misir, Filistin Yonetimi ve Suudi Arabistan'in da bulundugu, ABD'nin diger bolgesel muttefiklerini de kizdirdigi savunulan yazida, Turkiye'nin Suriye rejimiyle kurdugu iyi iliskilerin de baslangicta George W. Bush yonetimince tepkiyle karsilandigi ifade edildi.
Turkiye'nin Iran ile yaptigi uranyum takasi anlasmasina da deginilen yazida bunun, Iran'a nukleer programi nedeniyle sert BM yaptirimlari uygulanmasi yonunde caba gosteren ABD'nin dis politika hedefleriyle celisen diger bir onemli konu oldugunun alti cizildi.
"Turkiye'de yavas yavas yol almaya baslayan Islamlasmayi", Turk dis politikasinda gorulen yon degistirmenin nedeni olarak gormenin isin kolayina kacmak oldugu ifade edilen yazida, Erdogan'in, ozellikle Israil'e iliskin soylemlerinin buyuk bir kisminini ideolojik bir boyutunun bulunmasina karsin, simdiki Turk dis politikasinin mimarinin Erdogan degil, Disisleri Bakani Davutoglu oldugu belirtildi.
Yazida, Turkiye'nin uluslararasi alanda aktiflesmesini savunan Davutoglu'nun, "okumaya duskun, yumusak sozlu ve fazlasiyla zeki" bir kisi olduguna ve Islamcilikla ilgisi bulunmadigina isaret edildi.
Turkiye ile ABD'nin, Orta Dogu'da dusman olmamakla birlikte, birbirlerinin hizla rakibi olmaya basladiklari yorumunda bulunulan yazida, Turkiye'nin, Orta Dogu'daki tek hakim guc olmayi isteyen ve hedeflerine daha kolay ulasmasini saglayacagi icin siyasi bir duzeni muhafaza etme arzusundaki ABD'den farkli degerlendirmeleri bulunduguna dikkat cekildi.
Timeturk
