Türkçe
English
العربية
Español
ABD'nin AFRICOM disinda bu yeni hamlesinin arkasinda, cok uzun sureli bolgesel niyetlerinin oldugu goruluyor. Kenya'nin Sebab'a karsi Somali'de isgale baslamasi, Cin ve Uganda arasinda petrole dayali anlasmalarin yenilenmesi, Uganda Devlet Baskani Yoweri Museveni'nin hizaya getirilmesi, Guney Sudan ile gozle gorunur bir Israil ittifakinin baslamasi arasinda iliskinin de payi oldugu acik.Obama gecen hafta kongrede yaptigi konusmada Uganda'ya 100 asker gonderecegini acikladi. Iyi donanimli ve yuksek teknik potansiyele sahip bu ozel kuvvetlerin Uganda'ya konuslandirilmasinin amaci Orta Afrika, Kongo, Sudan ve Uganda'da yaptiklari vahset ve saldirilarla taninmis Uluslar arasi Ceza Mahkemesi'nin hakkinda tutuklama cikarttigi Joseph Kony liderligindeki Tanrinin Direnisi ile mucadelede Uganda hukumetine destek vermek oldugu belirtildi.
Fakat Obama'nin Afrika'da ki bu hamlesinin salt baris amacli oldugunu soylemek oldukca iyimserlik olur. Cunku sayilari 1000-1500 arasinda degisen bir isyanci harekete karsi, destek vermek amaciyla Uganda'nin tercih edilmesinin ozel bir anlami oldugu kuskusuz. ABD'nin AFRICOM disinda bu yeni hamlesinin arkasinda, cok uzun sureli bolgesel niyetlerinin oldugu goruluyor. Kenya'nin Sebab'a karsi Somali'de isgale baslamasi, Cin ve Uganda arasinda petrole dayali anlasmalarin yenilenmesi, Uganda Devlet Baskani Yoweri Museveni'nin hizaya getirilmesi, Guney Sudan ile gozle gorunur bir Israil ittifakinin baslamasi arasinda iliskinin de payi oldugu acik.
Sicak savasa girmeyecek deneyimli asker ve CIA gorevlilerden olusan bu ozel birlik, danismanlik, istihbarat bilgilerinin paylasilmasi ve ordunun egitilmesi icin uzun bir donem gorev yurutecek. Gecen Carsamba Amerika'dan yola cikan askerler iki ay icerisinde Guney Sudan, Kongo ve Orta Afrika Cumhuriyeti'nde de konuslanacak. "Sinirli mudahale" gucune sahip olacak Amerikan askerlerinin sivilleri koruma, catismalara mudahil olma gibi gorevleri olmayacak Uganda, Guney Sudan, Kongo ve Orta Afrika Cumhuriyetinin operasyonel askerlerine egitim ve lojistik destek saglayacak.
Bu dort devletin ortak ozelligi Sudan'la siniri olan devletler olmasiydi. Bu baglamda Sudan'in cevrelendigini soylemek mumkun. Tanrinin Direnis Ordusu'nun sinirlarda etkili oldugu dusunulurse asil hedefin, 4 milyon kilometrekarelik bir bolgenin ABD'nin kontrolune girmesi, istikrar ve guvenlik adina Sudan'in istikrarsizlastirilmasi ve Somali'de Kenya operasyonlarinda goruldugu gibi bu bolgenin uluslararasi mudahaleye acik olmasi anlamina geliyor. Guney Sudan bagimsizligini elde ettikten sonra ABD ve Israil bu cicegi burnunda ulke ile iliskilerini gelistirmeye basladilar. Sudan ve Cin arasinda petrole dayali partnerlige karsi ABD, Israil ve Guney Sudan arasinda yeni bir ortaklik kuruldu. Uganda, bu eksene dahil edilerek Cin ve Sudan'a karsi guc ortakligi gerceklestirilmekte ve Guney Sudan sinirindaki istikrarsizlik Darfur bolgesine kaydirilmak istenmektedir.
Tanrinin Direnis Ordusu'nun gecmisine baktigimizda, hareketin etnik temelli bir hareket oldugunu gorebiliriz. Cunku hareketin destekcileri, kuzey Ugandali Akholi kabilesine mensup olanlardan olusuyor. Uganda'daki yonetim ve ekonomik guc ise guneyli Ganda kabilesine ait. Uganda bagimsizligina kavustugu 1962'den beri bu etnik ve siyasi kavganin icinde. Fakat son iki yilda hukumet petrolden elde etigi gelirlerle, Kuzey Uganda'nin kalkinmasina yonelik onemli projeler baslatmisken, ic savasi tetikleyecek bir guc dalasi, Museveni yonetimi guclendirebilecegi gibi Uganda halkini zayiflatacaktir.
2008'den beri bu orgutun Uganda'da hicbir eylemi yok. Orgut eylemlerini Kongo ve Orta Afrika Cumhuriyeti'ne kaydirdi, ustelik gecen agustos ayinda Guney Sudan'in baskenti Cuba'da koni'nin adamlari ile Guney sudan hukumeti arasinda saldirmazlik anlasmasi imzalandi. Kony'in Guney Sudan'daki askerlerini guney bati Sudan'a kaydirdigi bilinmesine ragmen Obama'nin Guney Sudan'a bu orgutle mucadele etmek icin asker gondermesi pek inandirici gozukmemekte.ABD Uganda'yi Somali isgale mi zorlayacak?Aslinda ABD'nin Uganda'daki Tanrinin Direnis Ordusu ile ciddi bir sorununun oldugunu goremiyoruz. Bu gerilla orgutunun ABD ve batililara karsi hicbir eylemi yok. Eylemlerini daha cok Musluman gruplara karsi gerceklestirmekte ve yerli sivil halka yonelik oldurme, cocuk kacirma, tecavuz gibi suclar islemektedir. ABD'nin, Tanrinin Direnis Ordusu'nu bahane gostererek Uganda'ya askerlerinin konuslandirilmasinin oncelikli hedefinin Somali oldugunu soyleyebiliriz. Bilindigi gibi ABD'nin 1993'ten beri Somali'de askeri bir operasyonu bulunmuyor. Yalniz, Islami Mahkemeler Birliginin Somali'de iktidari devralmasi ile Etiyopya'nin isgalinin arkasinda ABD'nin oldugu biliniyordu. Cunku Etiyopya Basbakani Males Zenavi, Bush yonetiminin isteklerini gerceklestirmek icin Somali'yi isgal ettiklerini birkac kez Etiyopya devlet televizyonunda belirtmisti.
Kenya'nin Somali'nin Kismuyu ve dier guney kentlerinde Sebab'a karsi bir operasyon baslatmasi ile Obama'nin kongrede yaptigi konusmanin ayni tarihlerde olmasi bu ittifak iliskisini dogrulamaktadir. ABD, Kenya'nin Sebab'a karsi zayif bir guc oldugunun farkinda ve uzun soluklu olarak Uganda askerlerini olasi Somali isgaline hazirlamaktadir. Cunku ABD'nin konuslandirilacak askerler icin 2 milyar dolarlik bir paket hazirladigi sizan haberler arasinda. Uganda, ABD icin Kenya'dan daha iyi bir tercih. Gectigimiz yil Uganda'nin Somali'deki Afrika Birligi Baris gucu AMISOM'a asker takviyesi bulunmasina tepki olarak Sebab tarafindan yapildigi iddia edilen baskent Kampala'da sehrinde es zamanli iki restoranda yapilan saldirida 100'e yakin insan mac izlerken oldurulmustu. Basta Saroz destekli Open Society olmak uzere bazi think tank kuruluslarin uzmanlari, Tanrinin Direnis ordusunun Sebab'a destek verdigini iddia ettiler. Bu iddia sacma ve gulunc gozukse de ekonomik cokuntu yasayan ABD'nin Uganda'ya safari icin gitmedigi orta ve dogu Afrika'nin yeniden tanzimine yonelik isgal dalgasinin ilk hamlesini baslatmak icin mesruiyet aradigi soylenebilir.ABD neden bunu Cibuti'deki ussunden gerceklestirmiyor da, Uganda'yi devreye sokuyor?Oncelikle Cibuti'deki ABD ussunu, bu projenin disinda tutmak yanlis olur. Yalniz Cibuti'deki Amerikan ussunun ozellikle Kizildeniz'e yonelik bir misyonu var ve sicak savasa gore konuslandirilmis ordu birliklerinden olusmuyor. Gonderilecek ozel kuvvetlerin ise gorev alani dort ulkeyi kapsiyor ve istihbarat, bilgi paylasimi danismanlik savunma gibi bir dizi gorevi blunuyor. Boylelikle Uganda'nin, ABD'nin Afrika'da ozellikle Musluman ulkeler ve Islamci hareketlerle savasinda anahtar rolu ustlenecegi, yeni emperyalizm dalgasinin bu partnerlikle yurutulecegi anlasiliyor.
ABD'nin Afrika'da oncelikli amacinin demokrasi ya da baris getirmek oldugunu soylemek oldukca yanilticidir. Museveni'de iktidari ele gecirdigi 1990'li yillardan beri diger Afrika diktatorleri gibi otorite ve baskisini seffaf ve adil olmayan secimlerle mesrulastirarak etnik ve oligarsik nitelikli soguk savas doneminden kalma siyasetini devam ettirmektedir. NATO'nun Libya'daki mudahalesine en buyuk tepki Guney Afrika ve Uganda'dan gelmisti. Simdi, kendi diktatorlunu devam ettirmek icin her yolu deneyen Museveni'nin, Uganda'yi, Amerikan ozel ordusuna acmasi, bolgesel baris ve istikrari saglamak adina bu ortakliga razi oldugunu soylemek, ironi yapmak olmaz mi?Ibrahim Tigli/ Dunya Bulteni
