Türkiye Lideri Erdoğan: Gazze'nin Yönetimi Filistinlilerin Kontrolünde Olmalı
Mısır'ın ev sahipliğinde düzenlenen Şarm eş-Şeyh Zirvesi, Gazze'deki savaşın sona ermesi ve 'sonraki gün' planlarının belirlenmesi amacıyla dün gerçekleştirildi. Zirveye, ABD Başkanı Donald Trump, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Ürdün Kralı II. Abdullah, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan katıldı.
Mısır’ın ev sahipliğinde düzenlenen Şarm eş-Şeyh Zirvesi, Gazze’deki savaşın sona ermesi ve “sonraki gün” planlarının belirlenmesi amacıyla dün gerçekleştirildi. Zirveye, ABD Başkanı Donald Trump, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Ürdün Kralı II. Abdullah, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan katıldı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun “dini bayram gerekçesiyle” zirveye katılmaması dikkat çekerken, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması toplantının en güçlü ve en çok yankı uyandıran çıkışlarından biri oldu.
Erdoğan: “Gazze’yi yeniden inşa etmek değil, Filistin’i özgürleştirmek gerekiyor”
Zirvede söz alan Erdoğan, konuşmasına Gazze’de yaşanan insani felakete vurgu yaparak başladı:
“Bugün burada konuşmamız gereken mesele yalnızca ateşkesin şartları değil; işgalin, kuşatmanın ve zulmün tamamen sona erdirilmesidir. Gazze’yi yeniden inşa etmek, Filistin halkının iradesi tanınmadan bir anlam ifade etmez.”
Cumhurbaşkanı, uluslararası toplumun iki devletli çözümden uzaklaşmasının “bölgeyi yeni bir kaosa sürüklediğini” söyledi ve ekledi:
“Barış, Filistin devleti kurulmadan gerçekleşemez. Kudüs’ün başkent olduğu bağımsız bir Filistin devleti kurulmadıkça hiçbir plan kalıcı olamaz.”
“Gazze’nin geleceği Filistinlilerin elinde olmalı”
Erdoğan, Filistin yönetiminin Gazze’deki geleceğe dahil edilmesi gerektiğini vurguladı ve dolaylı olarak ABD’nin sunduğu planı eleştirdi:
“Gazze’nin yönetimi, yabancı güçlerin veya geçici misyonların elinde değil, Filistinlilerin elinde olmalıdır. Biz Türkiye olarak, Filistin halkının birliğini destekliyoruz. Hiç kimse Filistin davasını masa başında küçültemez.”
Mahmud Abbas’tan destek, Trump’tan temkinli yanıt
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Erdoğan’ın sözlerini “Filistin halkının sesi” olarak nitelendirirken, ABD Başkanı Donald Trump’ın zirvede daha temkinli bir ton kullandığı gözlendi. Trump, “İsrail’in güvenliği kadar Filistin’in geleceği de önemlidir” ifadelerini kullandı.
Ancak Amerikan planının hâlâ Gazze’nin “uluslararası gözetim” altında yönetilmesini öngörmesi, Arap ve İslam dünyasında ciddi rahatsızlık yarattı.
Sisi: “Mısır, barış için garantör rolü üstlenmeye hazır”
Ev sahibi Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, zirvede yaptığı konuşmada, kalıcı ateşkesin ardından “uluslararası garantilerle” Gazze’nin yeniden inşasına başlanması gerektiğini söyledi. Ancak Sisi de, “Filistin’in meşru temsilcisi olan Ramallah yönetiminin sürecin merkezinde bulunması gerektiğini” vurguladı.
Zirveden çıkan sonuç: Filistin Yönetimi sürece dahil edilecek
Zirve sonunda yayımlanan ortak bildiride, Filistin Yönetimi’nin Gazze’nin yeniden yapılanma sürecine dâhil edilmesi kararlaştırıldı. Ayrıca, Türkiye, Mısır ve Katar’ın başını çekeceği “bölgesel koordinasyon komitesi”nin kurulmasına yönelik ilk adımlar atıldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin kapanışında yaptığı açıklamada, “Eğer bu süreç Filistin halkının haklarını temel almazsa, Türkiye buna ortak olmaz. Bizim önceliğimiz barış değil, adaletle kurulan barıştır,” dedi.
Diplomatik yankılar
Zirve sonrası Avrupa ve Arap başkentlerinden farklı açıklamalar gelirken, Türk diplomatik kaynakları “Erdoğan’ın müdahalesiyle zirve bildirisinin dili yumuşatıldı ancak Filistin vurgusu güçlendirildi” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre Şarm eş-Şeyh Zirvesi, Gazze savaşının sonrasında yeni bir diplomatik denge kurmanın ilk ciddi adımı olarak görülüyor; ancak Erdoğan’ın sert çıkışı, bölgedeki güç dengelerini yeniden şekillendirebilir.