☰
✕

Türkiye'deki BM İklim Zirvesi Fosil Yakıt Anlaşmazlığı Nedeniyle Sonuçsuz Kaldı

Türkiye'nin Antalya kentinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler 31. İklim Değişikliği Konferansı (COP31), fosil yakıtların geleceğine ilişkin ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının giderilememesi üzerine kapsamlı bir anlaşma olmadan sona erdi. İki haftalık müzakerelerin ardından hazırlanan ortak karar taslağı, özellikle petrol, kömür ve doğal gaz kullanımının azaltılmasına yönelik ifadeler konusunda uzlaşma sağlanamaması nedeniyle kabul edilmedi.

Türkiye'nin Antalya kentinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler 31. İklim Değişikliği Konferansı (COP31), fosil yakıtların geleceğine ilişkin ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının giderilememesi üzerine kapsamlı bir anlaşma olmadan sona erdi. İki haftalık müzakerelerin ardından hazırlanan ortak karar taslağı, özellikle petrol, kömür ve doğal gaz kullanımının azaltılmasına yönelik ifadeler konusunda uzlaşma sağlanamaması nedeniyle kabul edilmedi.

Zirvenin başlangıcından itibaren ülkeler arasında önemli görüş farklılıkları yaşanırken, iklim finansmanı ve küresel ısınmayla mücadelede izlenecek yöntemler de müzakerelerin en tartışmalı başlıkları arasında yer aldı. Ancak sürecin çıkmaza girmesinde en belirleyici unsur, fosil yakıtların anlaşma metninde açıkça tanımlanıp tanımlanmayacağı oldu.

Avrupa Birliği'nin 27 üyesiyle birlikte bazı ülkeler, Türkiye ve Avustralya'nın ortaklaşa hazırladığı son metne karşı çıktı. Söz konusu ülkeler, iklim krizinin temel nedenleri arasında bulunan fosil yakıtlara değinmeyen bir kararın yeterli olmayacağını savundu. Buna karşılık çok sayıda devlet, eksiklerine rağmen ortak bir karar alınmasının tamamen başarısızlıkla sonuçlanmasından daha doğru olacağını düşündü.

Rusya ve Suudi Arabistan ise fosil yakıtların anlaşma metnine dahil edilmesine sıcak bakmayan ülkeler arasında yer aldı. Bu tutum, müzakerelerdeki uzlaşma ihtimalini daha da zorlaştırdı.

Avrupa Birliği adına açıklama yapan İrlanda İklim Bakanı Darragh O'Brien, fosil yakıtlardan hiç söz etmeyen bir iklim anlaşmasının kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirtti. Antalya'da devam eden görüşmeler, belirlenen takvimi yaklaşık iki gün aşmasına rağmen ortak bir sonuç ortaya çıkaramadı.

Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde fosil yakıtların doğrudan gündeme alınması uzun yıllar boyunca mümkün olmamıştı. Bu konuda önemli bir değişim, üç yıl önce Birleşik Arap Emirlikleri'nde düzenlenen iklim zirvesinde yaşandı. Dubai'de kabul edilen anlaşmayla ülkeler, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımından aşamalı olarak uzaklaşma konusunda ilk kez ortak bir taahhütte bulunmuştu.

Ancak sonraki süreçte bu yaklaşımın yeni anlaşmalara taşınamaması tartışmaları beraberinde getirdi. Antalya'da sunulan taslakta da Dubai'de kabul edilen kararın açık biçimde yeniden ifade edilmemesi, çevre kuruluşları ve iklim politikalarında daha güçlü adımlar atılmasını isteyen ülkelerin tepkisine neden oldu.

Endişeli Bilim İnsanları Birliği temsilcisi Rachel Cleetus, zirveden güçlü ve bilimsel temellere dayanan bir sonuç çıkmamasından dolayı zengin ülkeleri, petrol üreticisi devletleri ve konferansın Türk-Avustralyalı yönetimini eleştirdi. Cleetus, müzakerelerin iklim kriziyle mücadele açısından beklenen ilerlemeyi sağlayamadığını dile getirdi.

Ortak karar taslağının genel kurulda kabul edilemeyeceğinin ortaya çıkmasıyla toplantıda hayal kırıklığı yaşandı. COP31 Başkanı ve Türkiye Çevre Bakanı Murat Kurum'un kritik oturumda salonda bulunmaması üzerine, anlaşmaya ulaşılamadığına ilişkin açıklamayı Azerbaycanlı Elçin Allahverdiyev yaptı.

Avustralya'nın müzakere başkanı Chris Bowen da ortak bir karar üzerinde uzlaşma sağlanamamasını üzücü olarak değerlendirdi. Bununla birlikte Bowen, üç yıl önce Dubai'de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefinin geçerliliğini koruduğunu vurguladı.

Bowen, dünya genelinde enerji sistemlerinin dönüşmeye devam ettiğini, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımını azaltmaya yönelik sürecin hızlandığını ve bu değişimin artık geri çevrilmesinin mümkün olmadığını savundu.

Antalya'daki zirvenin kapsamlı bir anlaşmayla sonuçlanamaması, küresel iklim politikalarında fosil yakıtların geleceği konusunda ülkeler arasındaki derin ayrılıkların devam ettiğini bir kez daha ortaya koydu.