Israil'in kinanmasi ABD ile iliskileri gerdi

Israil?in Gazze yardim konvoyuna yaptigi olumcul saldirinin tum dunyada kinanmasi, Obama yonetiminin Kudus?le olan gergin iliskileri iyilestirme cabalarini karmasik hale getiriyor.

Israil?in Gazze yardim konvoyuna yaptigi olumcul saldirinin tum dunyada kinanmasi, Obama yonetiminin Kudus?le olan gergin iliskileri iyilestirme cabalarini karmasik hale getirecek ve onu muhtemelen Iran?in nukleer programi uzerinde yaptirim uygulamaktan alikoyacaktir. Olayin zamanlamasi Israil ve ABD icin gercekten cok kotu oldu. Basbakan Benyamin Netanyahu ve Baskan Obama?nin Sali gunu Washington?da ?op de barisalim? oturumunun bir parcasi olarak bulusmasi planlanmisti. Bununla birlikte Birlesmis Milletler ilerleyen haftalarda Iran?la ilgili son muzakereleri baslatmak uzereydi. Su anda Beyaz Saray muzakereleri durdu, Israil?in eylemleri Pazartesi gunu acil bir BM Guvenlik Konseyi toplantisinin konusu oldu. Yonetim Israil?in diplomatik yalnizligi derinlestikce artan zorlukta bir dengeleme sureciyle karsi karsiya. Avrupali, Arap ve BM?den yetkililerin etkili soylemlerinin ?ve Atina?dan Bagdat?a bir anda duzenlenen gosterilerin- aksine Pazartesi gunku saldiriya Beyaz Saray, yalnizca Netanyahu?yu telefonla arayarak cevap verdi; bu konusmada Israil basbakani Obama?ya ?can kaybindan dolayi buyuk uzuntu duydugunu? ve ?bu sabahki trajik olaylar cercevesinde gercekleri ogrenmenin onemi?ni ifade etti. Saatler sonra Disisleri Bakanligi bir bildiri yayinlayarak ABD?nin ?Gazze?de aci ceken sivillerle derinden alakadar oldugunu? ve ?Gazze?ye gunluk olarak girisine izin verilen malzemelerin cesidini ve miktarini arttirmaya yonelik Israillilerle temas kurmaya devam edecegi? belirtildi. Pazartesi gunku olaydan once de Israil diplomasisi sallantidaydi. Hukumetin, Filistinli bir militanin Dubai?de oldurulmesinde sahte pasaport kullanmakla suclanmasindan sonra Mart ayinda Ingiltere bir Israilli diplomati sinirdisi etti. Gectigimiz hafta aynisini Avustralya yapti. Son taskinlik -Israil?le uzun suredir yakin baglara sahip Musluman bir devlet olan- Turkiye ile Israil iliskilerinde tamiri mumkun olmayacak zarara neden olmus olabilir; cunku gemidekilerin cogu Turk?tu. Turkiye Disisleri Bakani BM Guvenlik Konseyi?nin acilen Israil?in saldirisini kinamasini ve onun sorumlu tutularak resmi bir sorusturma baslatilmasini istedi. ABD Turk Buyukelcisi Namik Tan, bir roportajda ?Bu, Israil-Turkiye iliskilerine buyuk zarar vermistir; bundan son derece uzuntu duydum? dedi. 2007-2009 yillari arasinda Israil Buyukelciligi yapan Tan, yardim filosu olayi uluslar arasi sularda gerceklestigi ve insani amaclarla hareket eden sivilleri kapsadigi icin Israil?in eylemlerinin tum dunya tarafindan kinanmasi gerektigini soyledi. Tan, Obama yonetiminin ilk aciklamasinin yetersiz oldugunu soyledi ve ekledi; ?Bundan daha guclu bir tepki bekliyorduk?. Turk Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu, Disisleri Bakani Hillary Rodham Clinton ile Iran?i konusmak uzere Sali gunu Washington?da olacak, ancak Turkiye?nin Gazze konusunda gosterdigi kizginlik gundemin basini cekecek. Su anda Washington?da New America Foundation?da bulunan eski bir Israil arabulucusu olan Daniel Levy, bunun Israil?in kendisine verdigi ilk zarar olmadigini belirtti ve; ?Israil, surekli, dunyanin gozunun Iran?in uzerinde olmasini istiyor fakat sonra herkesin gozunu kendisine ceviren bir harekette bulunuyor?, ifadelerine yer verdi. Baskinin yani sira daha cok, Hamas grubunun uc yil once iktidari ele gecirmesinden bu yana Israil engeliyle karsi karsiya kalan Gazze Seridi?ndeki insani duruma dikkat cekildi. Obama yonetimi buyuk bir sessizlikle, daha az yukumluluk gerektiren ticari sinirlamalar noktasinda baski yapmis olsa da Israil politikalarini sorgulamadi. Ozel elci George J. Mitchell, Israil ve Filistin topraklarina onlarca ziyarette bulunmasina karsin Gazze?ye hic gitmedi. 1,5 milyonluk dar bir sahil seridi olan Gazze?deki duruma ancak ozel ilgi gosterildiginde durum gozlerden kacmayacakken, simdi bu durum degisiyor. International Crisis Group Ortadogu direktoru Robert Malley, Pazartesi gunku olumlerin ?iyilesmeyen Gazze yarasi?ni ihmal etmenin bir sonucu oldugunu kaydetti. AB dis politika sefi Catherine Ashton?a gore, AB?nin Israil?in eylemlerini kinamasi politikasindaki yeni bir degisiklige isaret ediyor. Ashton, bir aciklmasinda ?AB suregelen kapalilik politikasini kabul etmiyor?, dedi: ?Bu, kabul edilemez ve siyaseten ters teper. Gazze?deki durum icin acilen kalici bir cozum bulmaliyiz.? Malley, ABD?li yetkililerin kendisine Gazze?deki durumun ?Obama?nin gundeminde en ustlerde bulundugunu? soylediklerini aktardi. ?Filistinli aileleri mahveden, Gazze?de devam eden insani kriz, Israil?in guvenligine hizmet etmemektedir? diyen Obama, bir yil once Kahire?de yaptigi konusmada Gazze?ye vurgu yapmisti. Bu konusmada Obama, Filistinlilere seslenerek siddetten ziyade sivil itaatsizligi ele almalarini ve ?Afro-Amerikalilarin siddet yoluyla degil, ancak bariscil ve kararli bir direnisle tam ve esit haklar kazanmis olduklarini? soyledi. Yardim filosunun bir sivil itaatsizlik hareketi olup olmadigi ise hala tartisma konusu. Organizatorler oyle oldugunu soylese de Israilli yetkililer Israil Savunma Gucleri mensuplarinin gemiye ciktiklarinda siddetle karsilastigini ifade etti. Bu olay Islamci Hamas?i guclendirmekle kalmayip, muhtemelen Bati Seria?daki sekuler Filistin liderligini zayiflatmistir. Filistin Baskani Mahmud Abbas saldiriyi ivedilikle bir ?katliam? olarak kinadi, ancak buyuk olasilikla Israil?le dolayli muzakereleri kaldirmasi icin yeni bir baskiyla karsi karsiya kalacak. Nukleer emelleri Israilli liderleri derinden ilgilendiren Iran, bu isten karli cikiyor. BM Guvenlik Konseyi?nde donusumlu koltuklardan birine sahip olan Turkiye konseyde Iran?a yeni yaptirimlar dayatan ABD gudumlu baski konusunda tereddutluydu. Fakat simdi, konseyin dikkati Israil saldirisiyla yon degistirecek gibi gozukuyor. (The Washington Post, 1 Haziran 2010, Analysis: Condemnation of Israeli assault complicates relations with U.S.) Timeturk