Israil'in daha da guclenecegini sanmiyorum

Urdun Krali Abdullah Israil'in Kanal 1 televizyonuna konustu. Abdullah, "Israil'in onumuzdeki yillarda daha guclenecegini sanmiyorum" dedi

Urdun Krali Abdullah, Israil?in Kanal 1 televizyonuna verdigi, Cumartesi gunu yayinlanan roportajda iki devlet arasinda, butun Ortadogu?yu selamete, guvenlige ve istikrara kavusturacak bir baris saglanmadikca Israil?in karsilasacagi tehlikelerin artacagini soyledi. Kral Abdullah: Israil?in onumuzdeki senelerde daha guclu olacagini sanmiyorum. Kral Abdullah Israil-Filistin catismasinin,iki devletin de bolgesel ve uluslar arasi stratejik menfaatler dogrultusunda hareket etmeleri halinde cozulecegini vurguladi.Her iki tarafin, onumuzdeki hafta Washington?da yapilacak olan muzakereleri garantilemek icin omuz omuza vermesinin, sorunun cozumunde dikkate deger ve hizli bir gelisme olacagini soyledi. Kral Abdullah, Israil?in Kanal 1 televizyonuna verdigi , Cumartesi gunu yayinlanan roportajda iki devlet arasinda, butun Ortadogu?yu selamete, guvenlige ve istikrara kavusturacak bir baris saglanmadikca Israil?in karsilasacagi tehlikelerin artacagini soyledi. Kral, sorulan bir soru uzerine ?Urdun secenegi? ile alakali hicbir soylemin muhatap alinmaya deger olmadigini, boyle bir teklifin hem Urdunluler hem Filistinliler tarafindan reddedilecegini, uygulamanin imkansiz oldugunu soyledi. Kral,muzakerelerin basarili bir sekilde yapilmasini ve Arap Baris Girisimi?ne uyumlu bir sekilde bolgede kurulacak olan Israil devletinin yaninda bagimsiz bir Filistin devleti sonucuna varilmasinin onemli oldugunu soyledi.Bu sayede Israil Girisim?e uye 57 musluman ve Arap devletle iliski kurabilecek. Israil TV: Hayirli Ramazanlar, Majesteleri.Onumuzdeki 2 gun icerisinde Washington zirvesine gideceksiniz.Bildiginiz gibi baris girisimleri kutlamalarla karsilanmisti fakat sonu hic de beklendigi gibi olmamisti.Sizce, bunu da ayni son mi bekliyor? Kral Abdullah: Tum halklarimizin selameti icin oyle olmamasini umuyorum.Acikca goruluyor ki senelerdir herkes bir hayal kirikligi icerisinde, zira halklarimiz beraber yasayamiyor.Filistinli ve Israilli otoritelerle gorusmelerim, Baskan Obama ve Diger Amerikalilarla irtibatim sonucunda sunu soyleyebilirim ki; bolgede baris saglanmasinin onemi idrak edilmis durumda.Hazir vaziyet bu iken, iki tarafin da nihai olarak bu meseleyi halletmek uzere masaya oturmalarini umuyoruz. Israil TV: Siz Baskan Obama ile temas halinde oldugunuzu soylemisken sorayim; muzakerelerin bir sonraki oturumunda Amerika yonetiminin daha etken olacagini dusunuyor musunuz? Kral Abdullah: Asil onemli olanin, hepimizin su anda Washington?a gidisi oldugunu dusunuyorum.Obama?nin muzakerelere ev sahipligi yapiyor olmasi cozumde bir ilerleme istedigine dair acik bir isaret.Sadece fotograflarimiz cekilsin diye toplanmiyoruz, bu yuzden ilk gun bir bulusma olacak, ikinci gun Filistin, Israil ve Amerika muzakerelerin baslamasi icin masaya oturacak.Onumuzdeki 10 yilin Ortadogu?sunu sekillendirecek olan bu karar otoritelerin iradesine ait olacak. Israil TV: Amerikan yonetimi muzakerelerin devami icin onerilerini sunacak mi? Kral Abdullah: Sanirim hepimiz asil davanin ne oldugunu biliyoruz, zaten isin aci tarafi da bu.Sifirdan baslamiyoruz.Herkes bir gelisme olmasi icin ne yapilmasi gerektigini cok iyi biliyor. Sorun; iki tarafin da daha onceden ciddi bir sekilde boyle bir muzakere icin bir araya gelmemesi.Oysa bu gun cok daha ileri bir noktada olunabilirdi.Zannimca bu gecikme, guvenlik ve istikrar bazinda sadece Israil ve Filistin?e degil tum bolge halklarina pahaliya patladi.Umuyorum ki onlar da bu tehlikenin farkindadirlar.Bundan da onemlisi, acaba halklar da tehlikenin farkinda mi, nihai olarak bu meseleyi cozume kavusturacak olan yoneticilerini bu konuda destekleyecekler mi? Israil TV:Amerika yonetiminin gercekten bir ilerleme istedigini dusunuyor musunuz? Kral Abdullah: Insallah oyledir, Israil-Filistin meselesinin cozumu Amerika?nin milli guvenliginin bir parcasi! Israil TV:Bu hep boyle idi, degil mi? Kral Abdullah: Evet.Fakat Bush yonetiminin gidip,Obama yonetiminin gelisinden beri ilk defa, genel bir tartisma alaninda, bu gerginligin Amerika Birlesik Devletlerinin yararina olmadigi acik acik soylendi. Dolayisiyla, halk ve siyasetciler nezdinde ABD?nin milli maslahatlarinin, meselenin en kisa zamanda cozulmesine bagli oldugu kanaati olustu. Israil TV:Bir yil icinde baris anlasmasina giden bir yol hayal etmek cok buyuk bir hedef degil mi? Kral Abdullah: Belli bir muhlet vermenin dogru olmadigini dusunuyorum.Sanirim bu Amerika tarafindan bicilmis bir sure.Nicin o kadar bekleyelim ki?Ne kadar uzun beklersek, siddet olaylarina o kadar firsat vermis oluruz. Daha onceden boyle oldugunu cok gorduk.Ne zaman baris taraftarlari toplansa, iki taraftan da bozguncular cikiyordu.Sirf bu sebeple, gecen yillarda bir suru cana kiyildi, zorluklar yasandi. Barisin onemine dair kanaatlerimizle hareket etmeli,onumuzdeki iki haftanin bizi barisa goturmesi icin zorlu kararlar almaliyiz.Bu sadece Israil-Filistin barisi degil, Washington?da olacaklari dusundugumuz de Arap Baris Girisiminin ?genis kapsamli baris? planini da goz ardi etmemeliyiz. Burada yapmaya calistigimiz sey; Israil- Filistin barisina giden surecin ilerlemesini saglamak, ki Arap Baris Girisiminin uygulamalari kolaylassin, gerek baris gerek Arap ve Musluman dunyanin tam entegrasyonu hususunda.Boylece Israil?in gelecegi sadece Urdun, Lubnan, Sina ve Golan tepeleri arasina sikismis olmaz.En buyuk odul de bu olur!Fakat Washington?da bir an once ise koyulmaliyiz. Israil TV: Bir sonraki muzakerelerde Urdun?un rolu ne olacak? Kral Abdullah: Urdun?un rolu, Kral Abdullah zamanindan beri halklari bir araya toplamak ve bolgenin kaderi olan sorunlari, husumetleri cozmek olmustur.Bu atalarimizdan bize kalan, gurur duydugumuz bir miras.Urdun her firsatta insanlari bir araya getirmek icin mucadele ettigini kanitlamistir.Sanirim bu yuzden Washington?dayiz, zira her iki tarafin da guvendigi konumdayiz.Herkes, bizim sloganimizin ?tum halklar icin baris? oldugunu biliyor.Bu rolu ustlenmekten elimizden geldigince kacinmayacagiz. Israil TV: Majesteleri, eger bu sefer de bir gelisme olmazsa ucuncu intifada olacagina dair soylemler var, ne diyorsunuz? Kral Abdullah: Israil ve bolge arasinda her on yilda bir, catismalar olurdu.Fakat Kral Huseyin?in vefatindan beri, her iki senede bir taraflardan birinin Israil oldugu catismalardan bahsediyoruz.Eger gelisme gosteremezsek , kotu seyler olacagi kesin!Ya sinirlarda, ya Israil icinde olacak orasini bilemiyorum.Cok uzucu! Siyasiler sorumluluk almaya yetecek kadar cesaretlerini toplamadiklarinda, bunun bedelini insanlar canlariyla,gelecek guvenceleriyle oduyor. Israil TV: Kesin bir bilginiz yok yani? Kral Abdullah: Elbette boyle bir bilgim yok,fakat her iki taraftada baris istemeyenler oldugunu biliyoruz.O yuzden Israil-Arap ulkeleri-Islam ulkeleri (57 devlet) arasindaki barisin onemini vurgulayip duruyoruz.Durumu kabullendigimiz anda o gruplardan biri harekete gececek, dugmelere basilacak, catismalar baslayacaktir. Son senelerde durumlar degisti.Gecmiste savas hususunda Israil?i ilgilendiren, kime karsi olursa olsun galip olmakti.Artik herhangi bir askeri mudahalede direnc yeterli.Bu da,Israil?in guvenligini tehdit eden gucun degistigine dair verilerin tamamiyla degistigini gosterir.eger siyasi anlamda bir hareketlenme baslamazsa Israil halki sonsuza kadar tehdit altinda yasayacaktir. O yuzden karar alinmali; Israil hala kalesinde yasayip Ortadogu?yu duvarlar arkasindan mi seyredecek, biz ona ekonomik ve bolgesel yardimlasma cubugunu uzattigimiz halde, yoksa ardina saklandigi duvarlari yikip, diger halklarla birleserek Israil halkina tam guvenlik mi saglayacak? Israil TV:Iki taraftan birinin dugmeye basacagini soylediniz.Mesela Hamas Eilat?i bombalasa, Akabe?de bir suru insan can verse, Urdun?un tepkisi nasil olur? Kral Abdullah: Dedigim gibi, biz baristan yana oldukca, bazi unsurlar da barisi sarsmaya calisiyor.Olayi daha kapsamli bir sekilde ele almaliyiz.Barisa giden yolda elbette kurbanlar olacak.Biz kendi ulkemizde de yuce insanlar kaybettik bu ugurda; Kral Huseyin, Ishak Rabin? Asil ilgilenmemiz gereken; baris icin ettigimiz mucadele gelecegimizi garantileyecek.Demek istedigim, icinde bulundugumuz durumu kabullenirsek,siddet ve terorden kurtulamayiz.Filistin-Israil mutabakati saglanirsa kim Israil?e dusmanlik besleyecek? Israil TV: Fakat Hamas?tan, Iran?in masasi olan, Israil?i asla kabul etmemis, Israil?i yerle bir etmeyi siar edinmis, fanatik Islami bir orgutten bahsediyoruz? Kral Abdullah: Israil halki icinde bulunduklari durumla yasabileceklerini zannediyorlar, fakat gelecek pek de aydinlik gozukmuyor.Sana sunu soylemek istiyorum: Israil onumuzdeki senelerde daha guclu olmayacak!Zira bu gidisle, guvenligine tehdit olusturan guclukler artacak, azalmayacak.Fakat Israil ve Filistin muzakereler icin masaya oturur, problemlerinin cozumu icin calismalara baslarsa ne yakin ne de uzak guclerin Israil?i parcalamaya bahaneleri kalmayacak!Soruyorum size Israil-Filistin anlasir, baris icinde yasarlarsa neden Israil tehditlere maruz kalsin?Velev ki oldu, Filistinliler sizi onlara karsi savunup, yaninizda duracaklardir. Israil TV: Kisa bir sure once cok bir muhim bir aciklamada bulundunuz, dediniz ki: Israillilerle konustugumda onlara onumuzdeki 10 yili Israil nasil goruyor diye sordum ama kimseden cevap alamadim.Demografik faktoru mu kastediyordunuz? Kral Abdullah:Eger soruyu senin tarzinla ele alirsak oncelikle sunu belirtmelim; Filistinlilerin ve Israillilerin buyuk cogunlugu baris istiyor, yine buyuk cogunluk baris cozumlerinde umudunu kesmis durumda.Bu da onlari duruma ayak uydurmaya itiyor.Onumuzdeki senelerde ?hali hazirdaki durum? ne olacak?Bazilari Urdun Filistin?dir, diyor.Nasil olacak o is? Filistinliler oyle istemiyor,biz de kesinlikle Urdun?un Filistin olmasini istemiyoruz. Filistinlileri o topraklardan cikarmanin tek yolu siddet ve guc kullanimidir. Uluslar arasi Konsey ve Israil?in karari bu mu olacak?Sihirli bir degnek olsa, Filistinliler Bati Seria?dan cikarilsalar bile, uzun vadede bir cozum mudur bu? Arap nufus gelecekte Israil icin tehdit olusturacaktir.Israil?in gelecegi , benim gordugum kadariyla, sorunlarini bu gun cozmedigi takdirde, seceneklerinin cok sikintili gunler gecirecektir.O yuzden cozumu erteleyip, ?birkac sene icinde cozeriz? demek Israil icin buyuk tehlike olusturuyor. Israil TV: Urdun-Filistin mevzusu acilmisken, Likud partisinin ?Urdun, bagimsiz Filistin olsun? onerisi sizi endiselendiriyor mu? Kral Abdullah: Bu konu tartisma goturmez, cok acik konusacagim.Boyle bir fikir dikkate alinip cevap bile verilmeyecek kadar basit bir fikirdir.Delilik deyip geciyorum.Tatbiki mumkun degil! Uluslar arasi konsey bile kabul etmez.Kaldi ki etse bile, gerceklesecek bir sey degil. Israil?in uzun vadede sorunlarini cozecek mi?Hayir. Israil TV: Son zamanlarda, ?Kral Huseyin?in vefatindan beri Urdun-Israil iliskileri en asgari duzeye indi? dediniz.Her sey barisa mi bagli? Kral Abdullah: Cogu barisa bagli.Baris ve bolgesel entegrasyonu hala gerceklestiremedik.Siz baris icinde olabilirsiniz.Ama halklar iletisime gecemiyor, Filistin davasi sebebiyle hareket ozgurlugu saglayamiyorsak, o baris sadece insanlarin sinirlar ardindan birbirlerine bakmalari ile sinirli bir baristir.Daha once de dedigim gibi, sirf ekonomik boyutuna bile baksak, gectigimiz 10 sene icinde Israil?i asan iktisadi projeler goruruz.Yeni su projeleri, demiryolu projeleri? Hukumetiniz demiryoluna yatirim yapmaya basladi.Eger Israil sinirlarini asamayacaksa yapilan yollarin gelecekteki faaliyeti ne olacak?Isin siyasi boyutu cozulmezse gercek anlamda bir baris soz konusu olmayacak. Israil TV: Hala daha nicin Israil-Urdun iliskisi bu duzeye indi anlayabilmis degilim? Kral Abdullah: Cunku yan yana gelip guzel fotograflar cektirerek ekonomik butunluk saglanmiyor. Siyasi durum duzeltilmedigi muddetce de mumkun gozukmuyor. Israil TV: Eger yanilmiyorsam Netanyahu ile sahsi munasebetleriniz de iyi degil.Alinti yaptigim kaynak dogru ise, bir sene once, Netanyahu ile beraber oldugunuz donemden pek memnun olmadiginizi soylemissiniz. Kral Abdullah: Gecen ay bir toplantida karsilastik,net bir sekilde goruslerimizi paylastik. Su anda pesin bir hukum vermemek daha iyi olacak.Sunu da vurgulamak istiyorum; Washington?daki gorusmeler Israil ve Urdun?un beraber hareket edip edemeyecegini de belirleyecek.Lafla peynir gemisi yurumuyor, fiiliyata gecmemiz lazim.Eger bunu basarirsak, iliskiler duzelir. Israil TV: Siz Ebu Mazin ve Filistinliler ile temas halindesiniz.Kimseyi suclamak istemiyorum fakat kendi kendime soruyorum, Israil en az 2 kere baris teklifi goturmesine ragmen, ki bence bu Filistinlilere yapilan buyuk bir jestti, 2000 yilinda Olmert hukumetinin teklif ettigi Camp David?i kastediyorum, Filistin tarafi kabul etmedi.Hala muteredditler! Kral Abdullah: Bunun sebebinin halkin siyasilere tam vesayet vermemesi oldugunu dusunuyorum.Bu halk baris istemediklerinden degil, umutsuz olduklarindan.Baris olmayacagindan o kadar eminler ki!Washington?da ne olursa olsun, her iki halkin da barisin gerceklesecegine inanmalari gerekiyor. Israil TV: Washington zirvesi yaklasiyor.Israil halkina vermek istediginiz bir mesajiniz var mi? Kral Abdullah: Mesajim umut! Zannimca bu muzakere evlatlarimiza iyi bir gelecek sunmak icin son firsatimiz. Washington?a Filistin-Israil muzakerelerinde bir durak olarak bakmayin, bilakis Filistin?in Israil?in yaninda bagimsiz bir devlet olarak var olabilmesi gibi adimlarin atilacagi bir firsat olarak bakin. Israil TV: Size ve orada olan herkese basarilar dilemeden once, Suriye ile ilisilerinizin iyilesmesi hasebiyle bir soru sormak istiyorum.Esad?in bize karsi tutumu cok sert.Birakin yumusak birkac kelimeyi, imayi, Israil?in en azili dusmanlariyla el ele; Hizbullah, Iran. Baskan Besar Esad?i anlamamda bana yardimci olur musunuz? Kral Abdullah: Besar Esad?la gorusmelerimden cikarimim, Suriye?nin baris projesine uyumlu oldugu.Israil halkina baktigimda, Washington?da olanlarin sadece Israillileri ve Filistinlileri ilgilendirmedigini, Israil?in Araplarla ve Islam alemiyle gelecegini ilgilendirdigini goruyorum. Birbirimize karsi durust oldugumuz muddetce Suriyelilerin de bizimle beraber oldugunu gorecegiz. Israil TV:Majesteleri, bu hos sohbet icin cok tesekkur ederim.Washington?da gorusmek uzere. Kral Abdullah: Rica ederim. Timeturk