Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu, Israil-Filistin meselesine iliskink, ''Artik yeter. Israil-Filistin meselesinin uzamasinin bedelini, Turkiye de dahil olmak uzere bolgemiz halki oduyor
Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu, Israil-Filistin meselesine iliskink, ''Artik yeter. Israil-Filistin meselesinin uzamasinin bedelini, Turkiye de dahil olmak uzere bolgemiz halki oduyor. Israilliler artik ne istediklerine bir karar vermeli'' dedi.
Davutoglu, Washington'daki dusunce kurulusu Stratejik ve Uluslararasi Calismalar Merkezi'nde (CSIS) konusma yapti.
Burada Israil-Filistin baris surecine yonelik soru uzerine Davutoglu, Ortadogu'daki hicbir konunun Filistin ve Kudus'e atif yapilamadan anlasilayamacagini soyledi.
Davutoglu, Arap ayaklanmalariyla bolgede ''Yeni bir Ortadogu'nun ortaya ciktigini'' belirterek, tum bunlarin cekirdeginde Filistin sorununun bulundugunu, dolayisiyla bu yeni donemde sorunun cozumu icin yeni bir girisim, yeni bir yaklasim olmasi gerektigini vurguladi.
Misir ile Filistinli gruplar arasinda uzlasi saglamak icin son 5-6 aydir siki calisma gosterdiklerini hatirlatan Davutoglu, Hamas ile El Fetih arasindaki anlasmayi animsatarak, simdi bu konuda olumlu gelismeler oldugunu hatirlatti.
Filistin'de tek yonetimin olmamasi halinde, taraflardan biri baris anlasmasina varsa bile bunu uygulamanin zorluguna dikkati ceken Davutoglu, ''Bu (Hamas ile El Fetih arasindaki) ulusal uzlasi sonucunu desteklemeliyiz, boyle bir uzlasi olmadan anlamli bir baris sureci olamaz. Bunun kritik noktasi iki taraf da bariscil direnisi kabul etti. Bu, Hamas'in artik bariscil politik yontemleri benimsediginin bir isareti, ayni zamanda da (Filistin Devlet Baskani) Mahmut Abbas, eger bir ulke halki yillardir isgal altindaysa, direnmenin onlarin hakki oldugunu ama bunu bariscil sekilde yapmalari gerektigini anladi. Bu, Filistinliler icin iyi bir haber'' dedi.
Davutoglu, ancak Israil'in bugune kadar ne bolgeye ne ABD'ye ne de uluslararasi topluma bu konuda olumlu mesajlar verdigine, yeni yerlesim yerleri insasina devam ettigine ve Filistin konusundaki provokatif aciklamalarini surdurdugune dikkati cekerek, sunlari kaydetti:
''Iki devletli cozum, Israil'deki hukumetin tum uyeleri tarafindan acikca savunulmuyor. Artik karar verme zamani. Filistin'in gelecegi ne olacak? Kimse artik mevcut statukonun devamini bekleyemez. Filistinliler kendi devletlerini hak ediyor. Cok acik konusmak istiyorum; Suriye konusunda Rusya'nin vetosu yanlisti, Filistin'in taninmasi konusunda da ABD'nin vetosu yanlisti.
Bugun nereye giderseniz gidin tum insanlik Filistin devletinin taninmasinin arkasinda. Bazi dogmatik kisiler haric herkes Suriye halkinin taleplerinin yaninda. Turkiye olarak Filistin'in devlet olarak taninmasini destekleyecegiz. Eger hatta mumkunse yarin, bugun mumkunse bu saatte... Cunku bu millet kendi devletlerini kurmayi hak ediyor. Eger bunun icin bir muzakere gerekiyorsa, Israil, yerlesim konusu gibi herhangi bir pesin hukum sergilemeden masaya gelmeli. Artik yeter. Israil-Filistin meselesinin uzamasinin bedelini, Turkiye de dahil olmak uzere bolgemiz halki oduyor. Israilliler artik ne istediklerine bir karar vermeli. Yani Filistinlilerin demografik haklarindan korkuyorlar ve 'bir devlet' mi istiyorlar veya 1967 sinirlarina dayanan, Dogu Kudus'un Filistin'in baskenti oldugu bir 'iki devletli' cozum mu istiyorlar. Eger iki devletli cozum istiyorlarsa, o zaman, Filistin bolgelerine yeni yerlesim yerleri insa etmek yerine masaya gelmeliler. Eger 'bir devlet olmasin' diyorlarsa da bunu acikca soylesinler. Boylece kimin baris istedigini, kimin istemedigini biliriz.''
Bu yeni bolgesel atmosferin yeni bir umut yarattigini belirten Davutoglu, ''Umarim herkes bu tarihin akisinin yeni mantigini anlayacak ve iki devletli cozum icin buna gore davranacaktir'' dedi.
Iran'a olasi askeri operasyon felaket olur.
Disisleri Bakani Ahmet Davutoglu, Iran'a olasi bir askeri operasyonun ''felaket'' olacagini belirterek, ''Bu bir secenek olmamali, akla yatkin ve uygulanabilir degil. Turkiye olarak biz buna karsi olacagiz ve hicbir zaman bolgemizde yeni bir askeri gerginligi, yeni bir operasyonu onaylamayacagiz'' dedi.
Davutoglu, P5 1 ile Iran arasindaki muzakerelerin ''Papa secimi'' gibi olmasi gerektigini belirterek, ''Tek bir oturum yapin, tam yetkiyle herseyi ortaya dokun, size garanti veririm birkac gunde bu sorunu cozerler'' diye konustu.
Davutoglu, Washington'daki dusunce kurulusu Stratejik ve Uluslararasi Calismalar Merkezi'nde (CSIS) konustu. Bir soru uzerine, Iran'in nukleer dosyasiyla ilgili mesele hakkinda son yillarda, ozellikle de 2010 yilinda cok yogun bir calisma gosterdiklerini belirten Davutoglu, ''Tum bu muzakerelerin basariya ulasamamasindan uzgunum. Cunku teknik detaylari biliyorum. Tum bu muzakereler boyunca artik bir nukleer uzmani oldum'' dedi.
Tahran Bildirisi'nin imzalanmasindan bir gun once bile hic durmadan 18 saat boyunca calistiklarini anlatan Davutoglu, gecen yil Istanbul'da Iran ile P5 1 ulkeleri arasindaki son toplantiya ev sahipligi yaptiklarini hatirlatti.
Gecen ay da Tahran'a gittigini ve yeni tur gorusmeler icin cagrida bulundugunu ve Iranlilarin bunu kabul ettigini soylediklerini belirten Davutoglu, AB Dis Politika Yuksek Temsilcisi Catherine Ashton'in da bunu kabul ettigini ve bugunlerde yeni tur gorusmelerin zamani ve yeri uzerinde calistiklarini kaydetti.
Davutoglu, sozlerini soyle surdurdu:
''Tum detaylari bilen biri olarak size sunu soyleyebilirim; sorun teknik bir sorun degil. Nukleer meselenin teknik boyutlari birkac gunde cozulebilir. Iran'in istedigi, bariscil nukleer teknoloji hakki. Onlara, 'diger ulkeler gibi bu hakka sahip olacaksiniz ama NPT ve IEAE duzenlemelerine uyacaksaniz' diyecegiz.
Bizim ve P5 1'in istedigi, nukleer bir askeri teknolojinin olmamasi gerektigi. Dolayisiyla iki tarafin da birbirine vermesi gereken guvenceler var. Turkiye acisindan bizim pozisyonumuz net; bolgemizde ve dunyada nukleer bir askeri guc istemiyoruz. Ama ayni zamanda da bariscil nukleer teknolojinin gelisimine hicbir sinirlama istemiyoruz. Teknik ayrintilarin cozumu kolay. Sorun, guclu siyasi iradenin olmamasi ve karsilikli saygi ve guvenin eksikligi.''
-Iran ile P5 1 muzakerelerini Papa secimine benzetti...-
Iran'in kendi icerisinde de bu konuda buyuk tartisma oldugunu, dolasiyla olasi bir anlasmanin Iran ic kamuoyunu tatmin etmesi gerektigini belirten Davutoglu, ayni sekilde anlasmanin P5 1 ulkelerini de tatmin etmesi gerektigini ama bu ulkeler arasinda da bazi pozisyon farkliliklari bulunabildigini anlatti.
Davutoglu, sunlari kaydetti:
''Eger iki muzakereci tam yetkiyle biraraya gelse bu sorun cozulur. Tahran Bildirisi yoluyla karsilikli guven insasi olusturmayi amacliyorduk ve eger bu bildiri uygulamaya konulabilseydi, Iran'in gelistirebilecegi bir askeri teknoloji olamazdi. Bu konular tartisilabilir. Eger guclu siyasi irade ve karsilikli guven olursa...
Muzakereler sonuc getirebilecek tek anlamli secenek, ama bu muzakereler samimi olmali ve buna odaklanilmali. Simdi bir muzakere, 6 ay sonra tekrar gelin seklinde degil. Iki tarafa da soyledim, Istanbul'da kalin, Papa secimi gibi, herseyi tartisin sonra gidebilirsiniz. Obur turlu, o 6 ay icerisinde diger bazi bolgesel parametreler devreye giriyor, yeni gerginlikler oluyor, yeni suclamalar ortaya cikiyor. Tek bir oturum yapin, tam yetkiyle herseyi ortaya dokun, size garanti veririm birkac gunde bu sorunu cozerler.''
Davutoglu, Iran'a olasi askeri operasyonun ise bir ''felaket'' olacagini belirterek, ''Bu bir secenek olmamali, ozellikle de bolgemizdeki bu tarihi donum noktasinda yeni bir dev gerilim istemiyoruz. Cunku bu sadece bolgesel bir gerilim olmaz. Askeri operasyon akla yatkin degil, uygulanabilir degil ve Turkiye olarak biz buna karsi olacagiz ve hicbir zaman bolgemizde yeni bir askeri gerginligi, yeni bir operasyonu onaylamayacagiz'' dedi.
zaman