Yunan basini WikiLeaks'i Turkiye'ye yordu

Yunan basini: Turkiye ile ilgili binlerce belgeyi bakin nasil yorumladi.

ABD diplomatlarinin gonderdigi gizli yazisma ve telgraflarin WikiLeaks'e sizdirilmasiyla birlikte yayinlanmaya baslayan bilgiler, dunyada oldugu gibi Yunanistan'da da ilgiyle takip ediliyor. "Dunya'da deprem etkisi yapti." yorumuyla daha ilk gunden WikiLeaks'in yayinlandigi telgraflara ilgi gosteren Yunan yazili ve gorsel medyasi ile internet siteleri, basta Yunanistan olmak uzere Turkiye ve diger ulke ve liderleriyle ilgili degerlendirme ve yorumlarin 'gercek' oldugu yaklasimiyla kamuoyuna duyurdu. Ulkenin buyuk gazeteleri Ta Nea, Elefterotipiya, Ethnos ve Kathimeri gibi gazeteler, her gun yaklasik 3 sayfa tutan telgraf ve belgelerle ilgili gelismeleri okurlariyla paylasiyor. Yunanistan'da yapilan haber ve yayinlarda telgraflarda yer alan bilgilerin tamami icin 'dogrudur' anlayisinin kabul gordugu dikkat cekiyor. Bu arada gazetelerde cikan kose yazilari ise WikiLeaks sizmalarini daha kapsamli yorumlarla ele aliyor. Degerlendirmelerde bundan sonra dunya diplomasisinde meydana gelecek degisiklikler, Amerika ile diger ulkelerin iliskileri ve gazeteciler icin buyuk ve ham verilerin nasil yorumlanmasi gibi konular one cikiyor. Ta Nea gazetesi, WikiLeaks bilgi notlarinin yayinlanmaya baslamasindan bu yana her gun 3 sayfa "Kirli camasirlar ifsa edildi" basligiyla veriyor. Yunanistan'da sizdirilan gizli bilgi ve raporlarla ilgili ortak kanaat, "ABD hukumeti tarafindan ayarlanmis-kurgulanmis bir olay degil. En azindan simdilik oyle gorunuyor." biciminde. Bu baglamda Elefterotipiya gazetesinde cikan yorumda, telgraflarin sizdirilmasinin "tek basina tarihi bir an olmadigi" ancak "super gucun gorevlileri ile diplomatlarinin dunyayi nasil gordukleri" ve "muhataplarina karsi zaman icinde nasil tutum degisikligine gittiklerinin degerlendirilmesi adina onemli" olduklari ifade ediliyor. Bu arada yayinlanan belgelerde "tum gercegin soylenmedigi" zira WikiLeaks ve onun isbirligi yaptigi medya organlarinin kendi yaptiklari sansur sonucu bircok ismin silindigi, dahasi da ABD hukumeti ile medyanin anlasmasi sonucu Iran'a iliskin bilgilerin de kamuoyuyla paylasilmadigi hatirlatmasi yapiliyor. Bu arada ABD'li diplomatlarin bilgi toplama yontemlerine dair Yunan gazetelerinde elestirel degerlendirmeler de yer almaya basladi. ABD'li diplomatlarin "casus" olmadigi ancak BM orneginde oldugu gibi Amerika'nin gercek casusluk yapilmasina iliskin emirlerinin masum gosterilemeyecegi vurgulaniyor. Katimerini gazetesinde cikan WikiLeaks yayinlarina iliskin kayda deger bir diger analiz ise soyle: "Ilk defa WikiLeaks araciligiyla Amerikan diplomatlarinin binlerce gizli belgesinin sizmasi, super gucun diger dunya ulkeleriyle son 10 yildaki iliskilerini degerlendirme icin bulunmaz bir firsat sunuyor. Eger diplomatik belgeler nehrinin tamami yayinlanirsa, Amerikan dis politikasi neredeyse seffaf olacak. Tabii ki ulkeler, Amerikan diplomatlarinin lider isimler konusunda yaptiklari yorumlar yuzunden politikalarini degistirecek degiller. Ancak bundan boyle politikalar, Washington'un gercek niyeti karsisinda etkilenecektir. Disisleri Bakanligi ve istihbarat orgutleri, Amerikan diplomasinin dusunce bicimi ve yontemi konusunda cok onemli cikarimlarda bulunacaklardir. Ayrica, ilk defa tarihte perde arkasinda yapilan planlar ve kritikler konusunda degerlendirme yapma firsati elde edecekler. Bundan sonra sizmalar konusunda bir korunma dalgasi meydana gelecek ve dis diplomasinin yapilma sekli degisecektir." Yunanistan'i dogrudan ilgilendiren telgraflarin bin 750'den fazla oldugu belirtilirken, bunlardan bazilari yayinlandi. Ancak simdiye kadar Yunan siyasileri rahatsiz eden bir bilgi gun yuzune cikmadigi icin yorum da yapilmadi. Bu arada kendi ulkeleri calkalanirken, Guardian ve New York Times'in Yunanistan'la ilgilenmedikleri belirtildi. Yayinlanmasi beklenen 657 telgrafin Yunan hukumetinin icislerine dair oldugu ifade ediliyor. Yunanistan'da yapilan bir diger analiz ise WikiLeaks'e sizdirilan bilgilerle basin-yayin organlarinin rolunun degisecegi seklinde. WikiLeaks'tan gelen ham bilgi zamanin tarihi, telgraflarda gecen kisiler ve olayin gelistigi yerin degerlendirilmesi ve butun bunlarin birbiriyle iliskilendirilmesi gerekiyor. Bu baglamda bundan boyle gazetecilik ozelliklerine bir seyin daha ilave edilmesi gerekecegi ifade ediliyor: "Islenmemis buyuk veri madenciligini arastirma ve degerlendirme". WikiLeaks ise sadece bir ornek. Gazetecilik acisindan bakildiginda, diplomasinin cogu sirri aslinda o kadar sir degil. Basinda zaten bazilari yayinlanmisti. Simdiye kadar sir olan, Amerikanin bakis acisinin diplomatik belgelerde yayinlanmasi. Yunanistan'da simdiye kadar WikiLeaks yayinlari arasinda en cok Turkiye ilgi cekti. Diger ulke ve liderlerine iliskin yayinlar onu izledi. Yunan yorumcular, "Turkiye ile ilgili binlerce belge bile tek basina Amerikalilarin komsuya olan ilgisi ile Turkiye'nin yukselen performansini gosteriyor." gorusunde birlesti. Habervakti