Tunus'un ardindan Misir'da yasananlarin Turkiye'nin Ortadogu'daki konumuna oldukca buyuk etkileri olacagi konusuluyor.
ABD'deki dusunce kurulusu uzmanlari, Tunus ve Misir gibi ulkelerde son donemde meydana gelen olaylarin, Ortadogu'da "demokratik ve istikrarli bir ulke olarak Turkiye'nin onemini daha da artirdigini" soyledi.
Uzmanlara gore, Ortadogu'da "bolgesel guc" olma yarisinda, zayiflayan Misir, Turkiye'nin elini guclendirebilir, ama bolgesel istikrarsizlik Turkiye'nin ticaretine zarar verir.
Tunus ile baslayan, ardindan Misir'a sicrayan olaylar, Ortadogu'nun gelecegi ve guc dengelerine dair sorulari akillara getirirken, etkin hale geldigi bolgesinde istikrar ile baris isteyen Turkiye'nin konumunun da bu durumdan nasil etkilenecegi merakini uyandirdi.
Brandeis Universitesine bagli Crown Ortadogu Calismalari Merkezi ve German Marshall Fund uzmani Joshua Walker, AA muhabirinin sorularini yanitlarken, bolgedeki dengelerin, hem Washington hem Ankara'daki tartismalarda gozlerden kacan onemli bir konu oldugunu soyledi.
Turkiye'nin "bolgede, Osmanli Imparatorlugu gecmisinden de gelen, en guclu devlet gelenegine ve en gelismis demokrasiye sahip, en yanit verici ve temsil edici ulkesi olarak, su anki gelismelerden en fazla kazanacak ya da kaybedecek ulke oldugunu" belirten Walker, sozlerini soyle surdurdu:
"Bu devrimlerin yeni demokrasilere yol acmasi halinde, dogal olarak Misir'dakiler, Husnu Mubarek'in yonettigi Misir'da hic gorulmedigi kadar Turkiye'ye yonlerini cevirecek.
Aslinda AK Parti ve Mubarek, birbirlerini hicbir zaman sevmedi ve hep birbirlerine engel oldu. Dolayisiyla bu durum, AK Parti'nin bolgesel istikrar saglayici ve ustun bolgesel guc olma seklindeki yeni rolu acisindan mukemmel bir test."
"TURKIYE, BOLGE HALKI ICIN ORNEK VE MODEL"
Walker, hem Turkiye'nin hem de ABD'nin olaylara bakarak "kazanan veya kaybedenleri tahmin oyunu icine girmek istemedigini" soyledi.
Ancak Turkiye'nin, "kendi tarihi evrimine uygun olarak, daha az otoriter bir yonetim yapisi anlamina gelen ifade ozgurlugu ve insan haklarinin yaninda olmak istedigini" belirten Walker, yine de Turkiye'nin konuya cok fazla dahil olmamasi gerektigini ifade etti.
Turkiye'nin bolge halki icin "buyuk bir ornek ve model" olduguna isaret eden Walker, "Misir'in zayiflamasinin Arap dunyasinda liderlik boslugu yaratacagini, ancak bu boslugu da halihazirda Turkiye'nin, Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in populerligi ve Israil'e karsi Arap duyarliliginin savunuculugunu yapmasiyla doldurdugunu" kaydetti.
"BOLGEDE, MISIR ICIN TEK ARABULUCU TURKIYE"
Diger buyuk bolgesel gucler olan Iran ve Israil'in de Misir'la alakali olarak cok farkli gorusleri bulundugunu soyleyen Walker, "Turkiye bu noktada, Mubarek, (Mubarek'e karsi muhalefet sergileyen) Muhammed El Baradei ile Musluman Kardesler arasinda bir uzlasmaya varilmasina yardim edebilecek olan gercek anlamdaki tek tarafsiz oyuncu gibi gorunuyor. Gercekten de, ABD ile birlikte bolgede guvenilir arabulucu olabilecek ulke olarak bir tek Turkiye kaldi" diye konustu.
"TURKIYE'NIN KONUMUNUN ONEMI ARTTI"
Dusunce kurulusu Carnegie Endowment uzmani Henri Barkey de bolgedeki durumun henuz muglak oldugunu, ama Turkiye'nin "cok istikrarli bir ulke olarak bolgedeki konumunun oneminin artigini" soyledi.
Barkey, "Turkiye'de demokrasinin darbelere ragmen iyi-kotu calismis olmasi, Turkiye'ye muazzam avantajlar taniyor" dedi.
Ote yandan Turkiye'nin ticaret yapip mal satabilmek icin istikrarli bir Ortadogu istedigini ifade eden Barkey, "Turkiye, Ortadogu'ya pazar olarak bakiyor. Bu acidan bolgedeki istikrarsizlik, Turkiye'ye iktisadi acidan cok zarar verecek" ifadesini kullandi.
Turkiye ile Misir'in Ortadogu ile ilgili bazi konularda farkli bakis acilarina sahip oldugunu hatirlatan Barkey, "Dolayisiyla burada Misir'daki rejimin zayiflamis olmasi Turkiye'yi bir sekilde kuvvetlendirecek, o suphesiz" dedi.
Yine de "Turkiye'nin demokrasiyle ilgili konularda bazen tutarsiz dis politika izledigini" iddia eden Walker, soyle devam etti:
"Ornegin Turkiye, Hamas'in sandiktan ciktigini belirterek, ona arka ciktigini soyluyor. Ama Hamas, Suriye'deki rejimin de en onemli yardimcisi olarak ortaya cikti. Suriye'deki rejim tamamiyla diktatorluk. Turkiye, karisik secimlerden sonra Iran Cumhurbaskani Mahmud Ahmedinejad'i kutlayan ulkelerin basinda geldi. Turkiye, demokrasi meselesine gelince tutarsiz bir dis politika izliyor. Dolayisiyla ne kadar kazanir ne kadar kazanmaz, bilmiyorum."
"MISIR'IN REKABETCILIGI AZALACAK"
German Marshall Fund uzmani Ian Lesser, Turkiye'nin nispeten potansiyel gucu baglaminda dusunuldugunde, kaos icindeki bir Misir'in bu noktada Turkiye'ye karsi bolgesel rekabetciliginin azalacagini soyledi.
Turkiye'nin de Dogu Akdeniz'de bir guc olduguna ve Misir'in uzun vadeli istikrarinda ABD ile ayni cikarlari paylastigina isaret eden Lesser, Misir yonetiminin gelecekte nasil olacagini henuz bilmediklerini, ancak bu ulkedeki gelismelerin sonucunun Turkiye'yi yakindan ilgilendirdigini kaydetti.