Kuzey Kibris Turk Cumhuriyeti'nde psiko-sosyal ve dini hayat uzerine yapilan bir arastirmada dikkat cekici sonuclar ortaya cikti.
Ataturk Universitesi Ilahiyat Fakultesi Din Psikolojisi Anabilim Dali Baskani Prof. Dr. Faruk Karaca, Lefkose, Girne, Magosa, Guzelyurt ve Lefke basta olmak uzere adanin kuzeyinin bircok yerinde, anket ve yuz yuze gorusme yontemiyle psiko-sosyal ve dini hayatla ilgili yaptigi arastirmada ilginc bulgular elde etti.
Dini hayatin bilgi ve davranis boyutu, dinin orjinalinde olmayan bazi inanis ve davranislar (bidat ve hurafeler), bireysel ve sosyal yabancilasma konularinda olceklerin kullanilarak yurutulen arastirma icin yapilan ankete, yaslari 12-75 arasinda degisen, yas ortalamasi 29 olan toplam bin 350 kisi katildi.
Karaca, arastirma sonuclariyla ilgili AA muhabirine yaptigi aciklamada, yaklasik 4 bin kisiye anket formu dagittiklarini, bin 350 kisinin kendilerine geri donus yaptigini soyledi.
Kimlik referansi olarak ankete katilanlarin, yuzde 48.9'unun Turk, yuzde 15'inin Kibrisli Turk, yuzde 16.8'inin Musluman, yuzde 11'inin Osmanli ve yuzde 7'sinin ise kendisini dunya vatandasi olarak tanimladigina dikkati ceken Karaca, kendisini Osmanli olarak tanimlayanlarda dini inanc boyutunda yuksek sayilabilecek skorlar ortaya ciktigini belirtti.
''KIBRIS HALKININ DINI BILGISI TURKIYE'YE GORE ZAYIF''
''Cuma namazini tek basina kilmak mumkundur'', ''Oruclu kimse yalan soylerse orucu bozulur'' gibi seceneklerin yer aldigi ve dogru olup olmadiginin isaretlenmesinin istendigi sorulara verilen cevaplari degerlendirdiklerinde, ortalama puanin 10 uzerinden 5.73 olarak belirlendigini kaydeden Karaca, Turkiye'deki bir arastirmada ise bu puanin 7.71 olarak tespit edildigine dikkati cekti.
''Halkinin dini bilgisi, Turkiye halkina gore yuzde 20 daha zayif cikti'' diyen Prof. Dr. Karaca, dini bilgi boyutunun, kimlik referansina gore incelendiginde ise cok daha dikkat cekici bulgulara ulastiklarini kaydetti.
Dini bilgi skoru acisindan en dusuk grubu, 20-30 yildan beri Kuzey Kibris'ta yasayanlarin olusturduguna isaret eden Karaca, ''30 yildan beri Kibris'ta yasayan, Kibris yerlisi ya da Turkiye'den 30 yil once gidip orada yasayanlarin dini bilgi duzeyleri digerlerine oranla dusuk. Bu gurubun dini bilgi skoru 10 uzerinden 4 olarak tespit edildi'' dedi.
Karaca, dini davranis boyutuyla ilgili yapilan olcumlerde de yine kendini Kibris Turku olarak gorenlerin 24 puan uzerinden 11.12 puan alarak skoru en dusuk olan kesim oldugunu tespit ettiklerini bildirdi.
Genclerin ahlaki durumuyla ilgili bir soruya da 40 yasinin uzerinde olanlarin yuzde 83'unun, kendi genclik donemlerine gore, Kibrisli genclerin ahlaki bakimindan daha kotu durumda oldugu yonunde gorus bildirdigini belirten Karaca, evlilik oncesindeki cinsel iliskiyi, ankete katilanlarin yuzde 33'unun normal olarak algiladigini, yuzde 50'sinin ise evlilik oncesi cinsel iliskiye karsi oldugunu tespit ettigini ifade etti.
KIBRIS SORUNU
Ankette, Kibris sorununun cozumune iliskin kanaatleri de sorduklarini dile getiren Karaca, ankete katilanlarin yuzde 54'unun cozum icin umutsuz oldugunun ortaya ciktigini, yuzde 17.6'sinin ise umutlu oldugu yonunde gorus bildirdigini belirterek, yuzde 17.1'inin cekimser, geri kalan yuzde 8.9'nun ise bu soruna ilgisiz oldugunun anlasildigini belirtti.
Kibris sorununu cozumu icin ankete katilanlarin yuzde 57'sinin katkida bulunabilecegini, yuzde 25'inin ise kararsiz oldugunu ve yuzde 7.6'sinin ise katki vermeyecegi yonunde gorus belirttigini anlatan Karaca, ''Kibris sorununda oldugu gibi bircok konuda Kibris halkinda bir ayrisma var. Orada, Kibris yerlisi, Turkiye Turkleri ve nufus mubadelesi ile Guney Kibris'tan gelen gocmenler olmak uzere bir ayrisma soz konusu. Bu kesimler arasinda bir turlu kaynasma saglanamamis'' diye konustu.
''INGILIZLER BIRINCI SINIF VATANDAS OLARAK GORULUYOR''
Karaca, Kuzey Kibris Turk Cumhuriyeti'ne giderek yuz yuze gorusmelerde bulundugunu belirterek, sunlari kaydetti:
''Ingilizler hala orada birinci sinif vatandas olarak kabul ediliyor. Ingiliz oraya geldiginde butun kapilar ona aciktir. Tatil yapmaya gelen cok fazla Ingiliz var ve Turklerden kimsenin giremedigi Ingiliz koyleri var, orada. Ikinci sinif vatandas ise Kuzey Kibrislilardir. Mubadeleden sonra adanin guneyinden gelen Kibrisli Turkler ise ucuncu sinif olarak gorulurken, dorduncu sinif ise Turkiye'den 1974 sonrasi gidenler. Oradakilerin algisi bu. Ozellikle bizim Turkiye'den gidenlerin algisi bu. Insanlar arasinda guclu sosyal iliskiler yok. Eski kusak yerli Kibrislilar buradan gidenlere daha sicak bakiyor. Savas yillarini yasamis olanlarin Turkiye'nin ne oneme sahip oldugunu daha iyi algilayabiliyorlar ama o yillari yasamamis, yeni yetisen genclik var orada. Onlar farkli dusunuyor, daha sekuler, daha faydaci bakiyorlar olaya ve buradan giden Turklerin orada kendi ekmeklerine ortak oldugunu dusunuyor. Kibris'i bekleyen en buyuk tehlike bence bu. Kibris halki arasinda kaynasma yok. Bu boyle giderse orada uzun vadede daha buyuk cozulmeler olur.''
''DIN EGITIMI ISI KIBRIS'TA IHMAL EDILMIS''
Karaca, Kibris halki arasinda oldugu gibi Kibris'in Turkiye'ye olan algisinda da bir yabancilasma soz konusu oldugunu ifade ederek, sozlerini soyle surdurdu:
''Kibris'ta dini hayatta buyuk bir bosluk ve ihmalkarlik var. Bugun Turkiye ile Kibris toplumlari arasinda gecmisteki guclu baglarin giderek zayifliyor olmasinin en onemli nedenlerinden biri Kibris halkinin dini hassasiyetinin giderek zayiflamasidir. Cunku dogru duzgun dini egitim yok. Liselerde din dersleri var ancak, pedagojik formasyon almamis imamlar derse giriyor. Turkiye oraya her branstan ogretmen gondermis ama din kulturu ogretmeni gondermemis. Insanlara din egitimi verilmemis. Kibris'taki Turkiye'ye olan yabancilasma hissinin onemli belirleyicilerinden biri dinin sosyal hayatta etkin olmamasidir. Kibris'ta ilahiyat fakultesi yok. Okullarda benim bu arastirmayi yaptigim doneme kadar, din kulturu ve ahlak bilgisi ogretmenligi icin kadro ihdasi yoktu. Din egitimi isi Kibris'ta ihmal edilmis.''
Kibris'ta butunlestirici iki faktorun bulundugunu, birisinin milliyet otekisinin de din olabilecegini vurgulayan Karaca, sozlerini soyle tamamladi:
''Milliyet su anda yeterince is gormuyor. Onemli bir kesim, kendini Kibris Turku olarak goruyor. Turkiye'ye 'defol' diye pankart acanlar oluyor. Bu olaylarda siyasi bir takim mulahazalar olabilir. Netice itibariyle boyle 'defol git' diyebiliyorlar. Turkiye Turkleri'nin onlari kendinden gormesine karsilik kesinlikle onlar Turkiye Turklerini kendilerinden gormuyorlar. Bu ozellikle genc jenerasyon arasinda daha yaygindir. Ne yapilabilir, neler ihmal edilmisse o ihmal edilen seylerde duzeltme yapmak lazim. Kibris halki dinden uzaklasinca, ayni zamanda kulturunden ve Turkiye ile olan ortak degerlerinden de uzaklasarak kendine yabancilasiyor. Kendileri Turk, kendine yabancilastigi zaman Turkiye'ye de yabancilasiyor. Bu insanlara dini ve tarihlerinin, kulturlerinin ogretilmesi lazim, degerlerinin ogretilmesi lazim. Din burada onemli cimento vazifesi gorebilir ama dogru bir sekilde ogretilmesi sartiyla.''