Turkiye'ye Akdeniz'de buyuk oyun

Rumlar ve Yunanistan tarafindan hazirlanan sinsi plan nedeniyle Turkiye hakki olan muthis zenginlikleri kaybetme riskiyle karsi karsiya.

    Turkiye, Dogu Akdeniz?deki yeralti hazinesini kaybetmek uzere. Rum Yonetimi, 2003?ten bu yana kiyidas oldugu tum ulkelerle anlasma imzaladi. Uzmanlara gore Turkiye?nin denizleri baskalarinin tapusuna geciriliyor. Acilen somut adim atilmali. Guney Kibris Rum Yonetimi?nin Israil?le yaptigi anlasma Dogu Akdeniz?de ihmal edilmis petrol ve dogalgaz yataklarini gundeme tasidi. Tartismalar Mavi Marmara baskiniyla 1,5 yildir Turkiye ile iliskileri krize donmus Israil ve RumYonetimi uzerinde yogunlasirken gercekler perde arkasinda kaldi. Rum yonetiminin 2003?ten bu yana Akdeniz?de kiyidas oldugu ulkelerle tek tek Munhasir Ekonomik Bolge (MEB) anlasmalari yaparken Disisleri burokratlarinin 17 Aralik 2010?daki Rum-Israil anlasmasina kadar bu konuda somut bir adim atmadigi ortaya cikti. Uzmanlar, ?Turkiye?nin denizleri baskalarinin tapusuna geciriliyor? uyarisi yapti. USTUNKORU DILE GETIRILDI Turkiye?nin mevcut konjonkturde henuz Dogu Akdeniz?de munhasir ekonomik bolgesini ilan etmemesi ve kiyidas devletlerle yetki alanlarinin sinirlandirilmasina yonelik bir anlasma yapmamasinin siyasi ve ekonomik acidan risk oldugu belirtiliyor. Turkiye?nin sadece 32,1618 boylaminin batisi ile 33,40 enleminin kuzeyini kapsayan deniz alanlarinda uluslararasi hukuktan kaynaklanan mesru hak ve menfaatleri oldugunu ustun koru bir sekilde dile getirdigi isaret ediliyor. Turkiye icin Prof. Dr. Sertac Hami Baseren tarafindan cizilen ve toplam 145 bin kilometrekarelik bir alani kapsayan munhasir ekonomik bolgenin de Yunanistan?in son girisimleriyle tehlikeye girdigi belirtildi. Ozellikle Yunanistan?in GuneyKibris veDogu Akdeniz?e diger kiyidas devletlerle yatay hat esasina gore sinirlandirma anlasmasi yapmasi durumunda Turkiye?nin munhasir ekonomik bolgesinin 41 bin kilometrekarelik AntalyaKorfezi?yle sinirlanacagina dikkat cekildi. Uzmanlar, Turkiye?nin asgari 104 bin kilometrekarelik deniz yetki alaninin Yunanistan ve diger devletler tarafindan ic edilecegi tehlikesiyle karsi karsiya olduguna isaret etti. 50 BIN KM ARTABILIR Prof. Baseren tarafindan minimalist bir yaklasimla cizilen haritanin, yatay hat yerine dusey hatla cizildigi ve Suriye,KKTC ileMisir?in kiyidas ulke esas alinarak hazirlandigi ifade ediliyor. Uzmanlar yeni bir haritanin cizilmesini isterken bu haritanin dusey hatlarla degil tipki GuneyKibris RumYonetimi?nin yaptigi gibi yatayhatlarla cizilmesi gerektigine isaret ediyor. Bu durumda Turkiye- ?nin munhasir ekonomik bolge alani 50 bin kilometrekare artiyor. Turkiye?nin 572 yillik ihtiyacini karsiliyor ABD Jeoloji Arastirmalar Merkezi basta olmak uzere bir cok ulke ve kurulusun yaptigi calismalar Dogu Akdeniz?de toplam degeri 1.5 trilyon dolari bulan 30 milyar varil petrole esdeger hidrokarbon yataklarinin oldugunu ortaya koyuyor. 2010 yili tuketim miktarlari dikkate alindiginda bolgedeki hidrokarbon rezervinin Turkiye?nin572 yillik,Avrupa?nin ise 30 yillik dogalgaz ihtiyacini karsilayabilecek seviyede olduguna dikkat cekiliyor. Bu veriler eylul ayinda KKTC?deki ODTU kampusunde yapilan Dogu Akdeniz Enerji Sempozyumu?nda gundeme getirildi. Turkiye bu asamadan sonra ne yapmali Rum Yonetimi tarafindan ilan edilen 13 bolgeden 5?i Turkiye?nin hakki. Kiyidas ulkelerle MEB anlasmalari imzalanmali. Uluslararasi deniz hukukuna atif yapilmali Turkiye?nin vakit gecirmeden Dogu Akdeniz?e kiyidas ulkelerle MEB anlasmalari yapmasi gerekiyor. Uzmanlar, Rum Yonetimi tarafindan ilan edilen 13 bolgeden 5?inde Turkiye?nin hakki olduguna da isaret ediyor. Ayrica Kibris Rum Yonetimi?nin basta Lubnan olmak uzere sinirlandirma antlasmasi imzaladigi ulkelerin deniz alanlarini bu ulkelerin uluslararasi hukuktan kaynaklanan hak vemenfaatlerine aykiri bir sekilde elde ettigi belirtiliyor. DENIZ HUKUKU HAK VERIYOR Imzalanan bu anlasmalarla Israil, Lubnan ve Misir?in binlerce kilometrekarelik deniz yetki alanlarinin Guney Kibris tarafindan sahiplenildigi ifade ediliyor. Uzmanlar bu gerceklerin uluslararasi kamuoyu ve ilgili kiyidas ulkeler nezdinde gundeme getirilmesinin Turkiye?nin pazarlik gucunu artiracagina isaret ediyor. Arnavutluk ve Yunanistan arasinda 2009?da imzalanan deniz yetki alanlari anlasmasinin bu nedenle Arnavutluk Anayasa Mahkemesi tarafindan 2010 yilinda iptal edildigi hatirlatiliyor. Uzmanlar, uluslararasi deniz hukukuna atif yapiyor. Buna gore deniz yetki alanlari sinirlandirmasinin, devletlerin ilgili kiyi uzunluklarinin orantisina gore adalarin ana kitalarin onunu kapatmayacak sekilde ve ters yonde olup olmamalari dikkate alinarak yapilmasi gerekiyor. Bu durum Turkiye?nin Kibris Adasi?nin guneyinde hak vemenfaatlerinin bulundugunu ortaya koyarken, Turkiye?ninMisir, Suriye ve KKTC?nin yani sira Libya, Israil hatta Lubnan ile de kiyidas devlet olarak anlasma imzalayabilecegini gosteriyor. Turkiye?nin soz konusu kiyidas ulkelerin Guney Kibris ile imzaladiklari anlasmalarda kaybettiklerini tekrar alabilecegi vurgulaniyor. Sessiz sedasiz asama kaydetti Dogu Akdeniz?deki yeralti zenginliginin farkina varan Guney Kibris Rum Yonetimi, Israil, Lubnan, Misir ve hatta Suriye?nin hidrokarbon yataklarinin oldugu bolgeleri aralarinda imzaladiklari MEB anlasmalariyla paylasmak uzere olduklarina dikkat cekiliyor. Dogu Akdeniz?deki muthis servet Turkiye?nin gundemine Kibris adasinin tek sorumlusu gibi hareket eden Rum Yonetimi?nin Israil?le imzaladigi MEB anlasmasiyla geldi. Turk diplomatlarinin konuyla yeterince ilgilenmedigi donemde Rumlar ilk olarak 17 Subat 2003?te Misir?la, ardindan 17 Ocak 2007?de Lubnan ile son olarak da 17 Aralik 2010?da Israil?le MEB sinirlandirma anlasmasi imzaladi. AB?NIN DESTEGINI ALDI Ayrica Avrupa Birligi?nin de destegini alan Rum Yonetimi 2 Nisan 2004?te Kibris Cumhuriyeti adina 21 Mart 2003?ten gecerli olmak uzere Munhasir Ekonomik Bolge ilaninda bulundu. Yine Guney Kibris Rum Yonetimi?nin Suriye ile de MEB anlasmasi icin muzakereler yuruttugu belirtiliyor. Turk diplomasisinin etkisizliginden cesaret alan Rum Yonetimi, 26 Ocak 2007?de Kibris?in guneyinde 13 adet petrol arama ruhsat sahasi ilan ederek bu sahalari ihaleye acti. Ihale edilen sahalardan 12 Numarali sahaya ait haklar ABD?nin Noble Energy sirketi tarafindan alindi. Diger ulkelerin izledigi strateji Rum Yonetimi?nin disinda Dogu Akdeniz?e kiyisi bulunan Yunanistan, Suriye, Lubnan ve Israil de konuyla ilgili olarak cok onemli adimlar atti. Yunanistan?in uluslararasi hukuk normlariyla bagdasmasa da Girit, Kasot, Kerpe, Rodos veMeis hattini esas alarak MEB calismalarini tamamlamak uzere oldugu belirtiliyor. Konuyla ilgili olarak Atina yonetiminin, Misir ve Libya ile gorusmelere basladigi, Rum yonetimi ile sinirlandirma anlasmasini yapmasina ramak kaldigina dikkat cekiliyor. Suriye de 19 Kasim 2003?te ?karasularinin esas hatlarindan itibaren 12 deniz mili, bitisik bolgesinin ise 200 denizmilini asmayacak sekildemunhasir ekonomik bolge olusturarak? BM?ye deklare etti. Konuyu yakindan takip eden uzmanlar Suriye tarafindan ilan edilen petrol arama sahalarinin kuzey sinirinin Turkiye- ?nin karasularini bile kapsadigi uyarisinda bulunuyor. iSRAiL HIZLI DAVRANDI Bu surecte en hizli hareket ulke yarisa son virajda giren Israil oldu. Israil de Rum yonetimi ile imzaladigi anlasmadan yaklasik 7 ay sonra 12 Temmuz 2011'de munhasir ekonomik bolgesini ilan etti. Ayrica iki sahadan hidrokarbon kaynaklarini cikarmaya basladi. Bu kaynaklari Rum Yonetimi ve Yunanistan araciligi ile Avrupa'ya iletmek icin gorusmeler yaptigi ifade ediliyor. Rum yonetimi, Lubnan ile de 19 Ekim 2010'da MEB anlasmasi yapti. Turk diplomatlarin girisimiyle anlasma Lubnan Meclisi'nde onaylanmadi. Ancak uluslar arasi iliskiler uzmanlari Dogu Akdeniz'deki son gelismelerin ardindan Lubnan Meclisi'nin onaylayip onaylamamasini onemsiz hale getirdigine vurgu yapti. KKTC'NIN HAKKINI DA GASP ETTILER Rum yonetimi her ne kadar Ada'nin tamami icin calismalar yuruttugunu belirtse de uzmanlar Rum yonetiminin hicbir anlasmasindan haberi olmayan KKTC'nin mustakil ve bagimsiz bir devlet olarak kendi yetki alanlarina sahip oldugunun uluslar arasi kamuoyu ve ilgili kiyidas ulkeler nezdinde somut olarak ifade edilmesi gerektigini vurguluyor. KKTC'nin Turkiye, Suriye, Lubnan, Israil ve Misir'la deniz yetki alani sinirlandirmasina esas olan karsilikli kiyilarinin bulundugunu belirten uzmanlar, Rum Yonetimi'nin ilan ettigi 3 ve 13 numarali parsellerin tumu ile 2, 9 ve suanda sondaj faaliyetlerini surdurdugu 12 numarali parsellerin bir kisminda KKTC'nin dogrudan haklari bulundugu kaydederek, KKCT'nin deniz yetki alanlarinin Rumlar tarafindan hukuka aykiri olarak gasp edildigini dile getiriyor. Rumlar bildigini okudu Uzmanlar Turkiye?nin yetki alanlarinin tum kiyi devletlerin bir araya gelerek yapacagi anlasmalarla belirlenmesi tezinin islerliginin olmadigi gorusunde. Disisleri burokratlarinin ?Askeri mudahale olmayacak? diye ABD?ye garanti verdigi iddia edilirken, Turkiye?nin caydiriciliginin kalmadigina dikkat cekiliyor. Turkiye?nin tepkisine ragmen Rum Yonetimi, ABD?nin Noble Energy sirketiyle sondaj calismalarina basladi. 8 Kasim?da da dogalgazi buldu. Dunyabulteni