Turkiye'nin Iran rolu ovguye deger
Guney Afrika Cumhuriyeti Baskan Yardimcisi Kgalema Motlanthe Turkiye'nin Iran'in son nukleer takas anlasmasinda rolunun "ovguye deger" oldugunu ve desteklenmesi gerektigini soyledi.
Ulkesi ile Turkiye'nin kendi bolgelerinde oynadiklari "kopru" rolunun daha derin bir isbirligi icin firsatlar sunduguna inanan Guney Afrika Cumhuriyeti Baskan Yardimcisi Kgalema Motlanthe Turkiye'nin Iran'in son nukleer takas anlasmasinda rolunun "ovguye deger" oldugunu ve desteklenmesi gerektigini soyledi. Bu hafta Basbakan Recep Tayyip Erdogan'in davetiyle Turkiye'ye iki gunluk resmi bir ziyaret gerceklestiren Motlanthe, Guney Afrika ve Turkiye'nin gelismis ve gelismekte olan ulkeler arasinda da kopru rolu oynayarak ve isbirligi yaparak uluslararasi platformlara verimli ve etkin katkilar sunabilecegine inaniyor. Motlanthe'nin Turkiye ziyareti tam da Iran'in Brezilya ve Turkiye araciligiyla kabul ettigi uranyum takas anlasmasi uzerinde hararetli tartismalarin yasandigi bir doneme denk geldi. Guney Afrika, nukleer silah programindan gonullu olarak vazgecen ilk ulke. Dolayisiyla, Motlanthe'nin Todays Zaman'a verdigi ozel roportaj sirasinda Iran'in uranyum takas anlasmasi ve suregiden tartismalar uzerinde soyledikleri ozellikle kayda deger. "Oncelikle, Turkiye'ye Iran'in Uluslararasi Atom Enerjisi Kurumu [UAEK] ile isbirligini ongoren anlasmadaki rolunden oturu takdirlerimi belirtmek isterim. Bu caba ovguye deger ve desteklenmeli, zira Iran'in bariscil amaclarla nukleer enerji uretmesi hakki tartisilamaz. Ancak tabii ki diger ulkelerden, ozellikle de ABD'den gelen itirazlar Iran'in nukleer silah yapabilecegi endisesinden kaynaklaniyor." diyen Motlanthe, Iran'in da uluslararasi toplumla olan diyalog eksikliginin giderilmesi adina Guney Afrika ve Turkiye gibi nukleer meselede tutumlari seffaf olan ve nukleer silah arayisinda olmadiklari acikca bilinen ulkelerin yardimina acik olmasi gerektigini belirtti. Motlanthe, "Tabii burada ironik olan su ki dunyada bir baska ulkeye saldirmak icin nukleer silah kullanan tek ulke ABD. Ayni zamanda belli bazi ulkelerin nukleer kapasite gelistirmemesi gerektigini soyleyen de yine onlar. Bir anlamda, cifte standart uyguluyorlar." vurgusunu yapti. BM Guvenlik Konseyi daimi uyesi bazi ulkelerin Iran'in uranyum zenginlestirme programindan tamamiyla vazgecmesi yonundeki israrli talepleri hatirlatildiginda ise Motlanthe soyle konustu: "Bu talep Nukleer Silahlarin Yayilmasinin Onlenmesi Anlasmasi'na [NPT] aykiri cunku herhangi bir ulke bariscil amaclarla nukleer enerji gelistirebilir ve bunda yanlis bir sey yok. O ulkeler itiraz ederlerken, bu itirazlarini suphe ve guvensizlige dayandiriyorlar. Fakat bir yanda Iran meselesine, diger yanda da [nukleer silah sahibi olan] Pakistan veya Israil'e yaklasimlarini karsilastirdiginizda, ulkelerin onaylanma veya onaylanmamasinin -Iran orneginde oldugu gibi- arkasindaki mantigi anlamak cok zor." Turkiye'nin 2009-2010 donemi BM Guvenlik Konseyi gecici uyeligi halen surerken, Guney Afrika da ikinci defa kitasini bu konseyde temsil etmek istiyor. Ilk gecici uyeligini 2007-2008 doneminde yuruten Guney Afrika onumuzdeki sonbaharda, BM'nin 65. Genel Kurul toplantilari sirasindaki secimler icin destek arama calismalarini yogun olarak surduruyor. Guney Afrika, Afrika'nin sorunlarina Afrikali cozumler bulunmasi gerektigi ilkesine siki sikiya bagli. Turkiye ise, ozellikle BM Guvenlik Konseyi'ndeki calismalari sirasinda, catismali bolgelerde kendi formulunu dayatmak yerine butun taraflari dinleyerek ve kooperatif bir sekilde cozum bulunmasi anlayisiyla hareket ediyor. Bu iki anlayisin ortustugunu dusunen Motlanthe, hem Guney Afrika hem da Turkiye'nin BM Guvenlik Konseyi'nin temsil kabiliyetinin bir reform araciligiyla yukseltilmesi gerektigini savunduguna isaret ediyor. Ulkesinin bu ziyarete atfettigi onemin gostergesi olarak, Motlanthe'ye Turkiye ziyareti sirasinda Savunma ve Askeri Yetkiler Bakani Lindiwe Sisulu, Yuksek Ogrenim Bakani Blade Nzimande, Mineral Kaynaklar Bakani Susan Shabangu, Uluslararasi Iliskiler ve Isbirligi Bakan Yardimcisi Ibrahim Ibrahim, Turizm Bakan Yardimcisi Thokozile Xasa ve is dunyasinin farkli sektorlerinden 50 kisilik bir heyet eslik etti. ZAMAN