Turkiye 'kara kita'daki agirligini artiriyor
Son Osmanli askerinin cekildigi gunden beri Afrika'daki gucunu kaybeden Turkiye son yillarda kitada yeniden varlik gosteriyor. Ankara once buradaki ticari gucunu artirdi, simdi de siyasi nufuzunu genisletmeye calisiyor
Osmanli Imparatorlugu?nun son askerinin Kuzey Afrika topraklarindan cekilmesinin uzerinden yaklasik 100 yil gecti. Bu cekilis sonrasi tarih, imparatorlugun parcalamasina ve cokusune tanik oldu. Anadolu topraklarinda kurulan yeni cumhuriyetin ideolojisinde ve izledigi politikalarda, Afrika?nin ve hatta Ortadogu?nun bile yeri yoktu. Zira Turkiye artik yuzunu Bati?ya cevirmisti. Bir yandan da, ic sorunlar ve ekonomik sikintilar ulkenin uluslararasi anlamda eski konumundan uzaklasmasina neden olmustu ve Turkler isteseler bile Ortadogu ve kuzey Afrika?daki eski etkinliklerini koruyamazdi. Bu aradra geri kalmislikla mucadele eden Turkiye giderek her acidan Bati?ya bagimli hale geldi. Dolayisiyla Turkiye?nin Ortadogu ve Afrika?daki etkinligi sadece elciliklerin bulunmasiyla sinirli kaldi. Diger yandan, Sovyetler Birligi?nin dagilmasiyla, Turkiye?nin ekonomik acidan gelismekte olan ulkeler arasina girmesiyle ve ozellikle de Islamci hareketlerin iktidara gelmeleriyle birlikte, bir yandan da 1995?ten itibaren donemin basbakani Mesut Yilmaz?in acik kapilar politikasi dogrultusunda, Ankara Afrika ulkeleriyle iliskilerini yeniden ciddiye almaya basladi. Bu surec aslinda Turkiye?nin gelecekte kuzey Afrika?daki muhtemel etkinliginin zeminini olusturdu. Bu surec, Islamci hareketin yeni bir olusumu olan ve 2001?den beri iktidarda bulunan AKP doneminde hizlanmaya baslandi. Oyle ki, Turkiye?nin 2001 oncesi Afrika?ya ihracati 1,5 milyar dolarken bu miktar sonraki yillarda 10 milyar dolara kadar yukseldi. Bir yandan Afrika ulkeleri uzerindeki ekonomik etkinligini cogaltan Turkiye, diger taraftan siyasi etkinligini de artirmaya calisiyordu. AKP doneminde gerceklesen Turkiye-Afrika Birligi Isbirligi Zirvesi?nin sonucunda alinan bazi kararlar da bu dogrultudaydi. Zira Turkiye-Afrika Birligi Isbirligi Zirvesi?nin bes yilda bir tekrarlanmasi, 2013?de gerceklesecek bir sonraki zirvenin Afrika?da toplanmasi ve Turkiye?nin 2009 sonuna kadar Afrika?da 15 yeni elcilik acmasi yonunde kararlar alindi. Turkiye-Afrika iliskilerinde bir ilk olan bu zirve, Ankara?nin bu kitayla isbirliginin artirilmasi ve kurumsallasmasi baglamindaki hedeflerinde somut bir adim olarak degerlendirilebilir. Nitekim 2010?a kadar Turkiye, Afrika?daki elciliklerin sayisini 30?a cikardi. Turkiye ektiklerini bicmeye de basladi Dahasi, Batili ulkelerin buyuk ivme kazanan Afrika-Turkiye iliskilerini kendilerine karsi bir tehlike olarak gormemesi, hatta gelisen iliskilere olumlu bakmasi, Turk siyasetcilerinin ikna politikalarinin goz alici bir ornegidir. Turkiye?nin BM Guvenlik Konseyi?nde gecici uye secildigi oylamada destek oyu veren tum Afrika ulkelerinin katkilari, aslinda Turkiye?nin bu kitada ektiklerini bicmeye basladiginin gostergesiydi. Diger taraftan, Turkiye Afrika?daki siyasi etkinligi artirdikca hic kuskusuz kara kitanin hem Islam dunyasiyla hem de Bati dunyasiyla iliski kurmasinda buyuk bir rol ustlenebilir. Bu da Turkiye?nin bolgedeki stratejik gucunu ve uluslararasi etkinligini ink