Tarihteki buyuk tribun facialari

'Futbol sadece futbol degildir' diyordu Simon Kuper yillar once kaleme aldigi kitabinda. Futbolun gercegini oldukca basit ama bir o kadar da etkili bir cumleyle gozumuzun icine sokuyordu yazar

  'Futbol sadece futbol degildir' diyordu Simon Kuper yillar once kaleme aldigi kitabinda. Futbolun gercegini oldukca basit ama bir o kadar da etkili bir cumleyle gozumuzun icine sokuyordu yazar. Misir'da son yasananlar bir kez daha onu hakli cikartti. Hafta icinde Al Ahly ile Masry takimlari, Masry'e ait Port Said Stadi'nda karsi karsiya geldi. Mac Masry takiminin 3-1'lik galibiyeti ile sona erdi. Ne olduysa hakemin macin bitis dudugunu calmasi ile oldu. Birden 13 bin Masry takimi taraftarlari sahaya akin etti. Bin 200 kisi civarindaki Al Ahly taraftarlarini ve oyuncularini kovalamaya basladi. Cikan olaylarda 76 kisi hayatini kaybetti. Olaylari devrik lider Mubarek yanlilarinin baslattigi gelen haberler arasinda. Futbol sahalarinda siyasi icerikli gosteriler, olaylar sik sik yasaniyor. Bu olaylar bazen tipki Misir'da oldugu gibi buyuk facialari da beraberinde getiriyor. Iste gecmisten gunumuze stadyumlarda yasanan buyuk facialar: 11 Nisan 2001-Guney Afrika-43 olu Baskent Johannesburg'un Ellis Park Stadi'nda meydana gelen ve 43 kisinin hayatini kaybettigi macta Muhsin Ertugral yonetimindeki Kaizer Chiefs, ulkenin koklu ve en fazla taraftara sahip takimlarindan Orlando Pirates'la karsilasiyordu. Guney Afrika Cumhuriyeti'nde sampiyonluga oynayan iki takimin maci, Federasyon tarafindan hafta icine alininca bir anda olaylarin seyri istenmeyen bicimde gelisti. Karsilasma sirasinda tribunlerde izdiham yasandi, 43 kisinin hayatini kaybettigi olaylarda 250'ye yakin taraftar yaralandi. 17 Eylul 1967-Turkiye: 43 olu Kayserispor-Sivasspor macinda cikan olaylarda 43 kisi oldu ve yuzlerce kisi yaralandi. Macin 20. dakikasinda Kayserispor'un 1-0 one gectigi macta taraftarlar arasinda gerginlik yasanmis ve Kayserispor taraftarlarinin Sivasspor taraflarinin uzerine yurumeye baslamasiyla cikan panikte 43 kisi ezilme ve havasizlik nedeniyle hayatini kaybetmisti. Haberin Sivas'ta yayilmasiyla da Sivas'ta yasayan Kayserililerin isyerleri saldiriya ugramisti. 15 Nisan 1989-Ingiltere-96 olu Hillsborough Stadi'nda oynanan Liverpool-Nottingham Forest macinda cikan facia Britanya Tarihi'nin en buyuk stat izdihamiydi. Polis kontrolunun az oldugu statta tribunleri asiri dolduran kalabalik her gecen saat arttikca taraftarlarin parmakliklar arasinda ezilmelerine sebebiyet vermisti. 96 kisi yasamini feci sekilde kaybetmis ve 766 kisi yaralanmisti. 29 Mayis 1985- Belcika: 39 olu Belcika'nin Bruksel sehrindeki Heysel Stadi'nda oynanan Avrupa Kupasi Finali'nde Juventus-Liverpool karsi karsiya geldi. Macin baslamasina bir saat kala kalabalik bir Liverpool taraftari Juventus taraftariyla aralarindaki parmakligi yikti ve Juventuslularin uzerine yurudu. Bu tehditten kacmak isteyen Juventus taraftarlari tribunlerinin uzak kosesindeki duvara dogru kacmak istedi. Baskiya dayanamayan duvar yikildi ve 39 kisi yasamini yitirirken 600 kisi yaralandi. 5 Nisan 1902-Iskocya: 25 olu, 517 yarali Ingiltere ile Iskocya arasinda oynanan uluslararasi mac esnasinda Ibrox Park stadinin bati tarafi coktu. Duvar altinda kalan onlarca taraftar hayatini kaybetti. 9 Mart 1946-Ingiltere: 33 olu, 400 yarali Ingiltere FA kupasi maci icin bir araya gelen Bolton Wanderers ile Stoke City takimlari mucadele baslamadan once Burden Park Stadi'nin duvarlarinin cokmesi uzerine panik olan taraflar birbirlerini ezdiler. 30 Mart 1955 - Sili : 6 olu Guney Amerika Kupasi Finali'nde Sili'nin Santiago sehrinde biraraya gelen Arjantin ile Sili arasindaki macini izlemek icin stada dolduran 70 bin seyirci, birbirlerini sikistirdi. 6 kisi oldu. Macta Arjantin, Sili'yi 1-0 yendi. 24 Mayis 1964 - Peru : 318 olu, 500 yarali Olimpiyat eleme macinda Arjantin'in Peru'yu yenmesi uzerine taraftarlar ayaklandi. Baskent Lima'daki olaylar, hakemin macin 2. dakikasinda Peru'nun attigi golu kabul etmemesi uzerine patlak verdi. 23 Haziran 1968 - Buenos Aires, Arjantin : 74 olu, 150 yarali River Plate ile Boca Juniors arasinda oynanan macin birinci bolumunun tamamlanmasinin ardindan, stadi terketmek isteyen taraftarlar yanlis kapidan cikmak istediler ancak kapilarin kapali olmasi uzerine diger taraftarlarin bulundugu kapilari kirmalari sonucunda karsi karsiya gelen bu iki grup arasinda izdiham cikti. 2 Ocak 1971 - Glasgow, Iskocya : 66 olu, 140 yarali Celtic ile Rangers takimlari arasinda oynanan macta, Ibrox Stadi'nin korkuluklarinin cokmesi uzerine Celtic ve Rangers taraftarlari meydana gelen izdiham sonucu ezildiler. Olay, stadi terkeden Rangrers taraftarlarinin, Rangers takiminin gol atmasi ve skoru esitlemesi uzerine geri donmeye calismasi sonucunda ortaya cikti. 17 Subat 1974 - Misir : 49 olu. Misir'in baskenti Kahire'nin sahit oldugu en kanli futbol olaylarindan biri de 17 Subat 1974'te binlerce taraftarin Zemalek Stadyumu'na girisi sirasinda yasanmisti. Panik sirasinda 49 kisi hayatini kaybetmis, 50 kisi de yaralanmisti. 31 Ekim 1976 - Kamerun : 2 olu Dunya kupasi eleme macinda Kamerun'un Kongo'yu bir penalti atisi sonrasi yenmesi uzerine Kongolular Gambiali hakeme saldirdilar. Bu olayi evinde televizyondan izleyen Kamerun basbakani, helikopter ile olay yerine parasutculeri gonderdi. Cikan olaylarda 2 seyirci oldu. 6 Aralik 1976 - Port au Prince, Haiti : 5 olu Haiti ve Kuba arasinda oynanan Dunya Kupasi eleme maci sirasinda, Kuba'nin gol atmasi uzerine, Haitili taraftarlar catapat patlatti. Ancak bu patlamalari silah sesi sanan taraftarlar panige kapildi. Panik sirasinda bir asker yanlislikla ufak bir erkek ve kiz cocugunu vurdu. Bu olay uzerine daha da panik olan taraftarlar birbirlerini cignediler. 2 kisi ezilerek oldu, bir kisi de duvardan atlamak isterken oldu. Asker ise bu olay sonrasinda kendini oldurmek istedi. 20 Ekim 1982 - Moskova, Rusya : Yaklasik 340 olu (kesin rakam bilinmiyor) Sovyet kulubu Spartak Moskova ile Hollanda kulubu Haarlem, Avrupa kupasi maci icin bir araya geldi. Polis, taraftarlari macin bitimine yakin tribunlerin asagi kismina dogru surukledi. Ancak macin sonlarinda gelen bir son dakika golu ile taraftarlarin tekrar stada donmek istemesi uzerine insan kiyimina baslandigi soyleniliyor. Bu konuda Sovyet polisi ciddi olarak suclandi. Ancak Sovyet Spor Komitesi suclamalari reddetti ve olu sayisininda 61 oldugunu iddia etti. 11 Mayis 1985 - Bradford, Ingiltere : 56 olu. Ingiltere'de 3.lig macinda Bradford City FC ? Lincoln City sampiyonluk macinda karsilasiyor. Bir anda karsi tribunde yangin basliyor. Alevler kisa surede her yani sariyor. Bu faciada 56 kisi oldu, 265 kisi yaralandi... 10 Mart 1987 - Tripoli, Libya : 20 olu Stad icinde, ellerinde bicak olan kisiler tarafindan panige suruklenen taraftarlar, duvarlarin cokmesi sonucunda, duvarlarin altinda kalarak can verdi. Libya resmi ajansi devlet baskisi nedeniyle gercek rakamlari saklayarak 2 kisinin oldugunu 16 kisinin ise hastaneye kaldirildigi haberini verdi. 12 Mart 1988 - Katmandu, Nepal : 93 olu, 100 yarali Dolu firtinasindan kacan taraftarlar, kilitli olan stad cikisinda sikisarak can verdi. 13 Ocak 1991 - Guney Afrika : 40 olu (en az) Tribunde cikan ayaklanma sonucunda stadin disina kacmak isteyen taraftarlar sikisarak can verdiler. 5 Mayis 1992 - Bastia, Korsika : 17 olu, bin 900 yarali Fransa kupasi icin karsilasan lig sampiyonu Olimpik Marsilya ile lig ikincisi Bastia macini izlemek isteyen seyirciler, 8.500 kisilik stadi 18,000 kisilik bir kapasiteye getirmek amaciyla yapilan gecici tribunun cokmesi sonucunda feci sekilde can verdi. 16 Haziran 1996 - Lusaka, Zambiya : 9 olu, 78 yarali Dunya Kupasi elemelerinde Zambiya'nin Sudan'i yenmesi uzerine tribunde cikan panikten dolayi 9 taraftar oldu. 14 Temmuz 1996 - Tripoli, Libya : Yaklasik 50 olu (kesin rakam bilinmiyor) Libya eski lideri Muammer Kaddafi'nin oglunun kontrolundeki takimin maci sirasinda tribunlerde cikan ayaklanma sonucunda 50 kisi olduruldu ve yaralandi. 16 Ekim 1996 - Guatemala City : 78 olu, 180 yarali Guetamala ile Kosta Rika arasinda oynanacak Dunya Kupasi eleme maci oncesinde tribunde cikan panik nedeniyle cok sayida insan can verdi. 23 Nisan 2000 - Monrovia, Liberya : 3 olu Dunya Kupasi eleme maci icin karsilasan Liberya ve Cad takimlarini izlemek isteyen taraftarlarin stadi asiri doldurmalarindan cikan panikte 3 kisi oldu cok sayida taraftar yaralandi. 9 Temmuz 2000 - Harare, Zimbabve : 12 olu Guney Afrika ve Zimbabve arasinda oynanan Dunya Kupasi eleme macinda tribunde panik cikmis ve 12 kisi olmustu. 29 Mart 2009 ?Fildisi Sahili: 22 olu Fildisi Sahili ve Malavi arasinda oynana Dunya Kupasi eleme macinda cikan kargasada en az 22 kisi hayatini kaybederken 132 kisi de yaralandi. Fildisi Sahili'nin en buyuk kenti Abidjan'daki Felix Houphouet-Boigny Stadi'ndaki mac baslamasina yaklasik 40 dakika kala iceri girmeye calisan futbolseverler arasinda arbede cikti. Cikan kargasada ezilenler olurken, stat icinde de taraftarlarin agirligi nedeniyle bir duvar sahanin icine dogru coktu. Ezilen taraftarlar sahanin icine alinip sedyelerle ambulanslara tasindi. Mac planlandigi gibi oynanirken Fildisi Sahili 5-0 galip geldi.   zaman