TBMM 90 yillik arsivi ilk kez acacak
TBMM Baskanligi, Istiklal Mahkemeleri arsivini acmaya hazirlaniyor.
TBMM Baskanligi, yakin donem tarihini aydinlatacak olan Istiklal Mahkemeleri arsivini acma karari aldi. Oncelikli olarak elektronik ortama aktarilan zabit ve belgeler Meclis?in resmi internet sitesi araciligiyla herkesin bilgisine sunulacak. Cumhuriyet?in ilanindan once 1920?de kurulan ve 1927 yilina kadar gorev yapan Istiklal Mahkemeleri?ne ait dosyalar, halen TBMM arsivinde sir olarak saklaniyor. Bu dosyalarla ilgili TBMM Iletisim Daire Baskanligi?na bagli Genel Evrak ve Arsiv Mudurlugu bunyesinde 13 kisilik bir calisma grubu olusturuldu. Calisma grubu, Istiklal Mahkemeleri?nin envanterlerini cikardi. TBMM arsivinde, 874 kutu icerisinde toplam 1471 adet dosyanin bulundugu tespit edildi. Bu dosyalarin Osmanlica?dan tercumesine baslandi. Tercume ile birlikte dosya icerigindeki belgeler de taranarak elektronik ortama aktarilacak. TBMM Baskani Mehmet Ali Sahin, 90 yildir uzerinde cesitli tartismalar yapilan belge ve dosyalarla ilgili bilgi verirken ?Yakin tarihimize ait bu tartismali donem belgelerle aydinlatilarak, bu konudaki spekulasyonlar da, onemli olcude ortadan kaldirilacak? dedi. 1054 KISI IDAM EDILDI Istiklal Mahkemeleri, 1920 yilinda Kurtulus Savasi sirasinda ayaklanma, yagma, bozgun ve casusluk yapan, orduya ait silah ve muhimmati calan ve Milli Mucadeleyi engellemeye calisanlari yargilamak icin kuruldu. 8 mahkeme bolgesi saptandi. Ankara haric diger Istiklal Mahkemeleri 17 Subat 1921?de kaldirildi. Ankara Istiklal Mahkemesi ise 31 Temmuz 1922?ye kadar gorev yapti. Cerkez Ethem, Ataturk?e suikast, komunist kuruluslar gibi davalara bakildi. Ikinci donem Istiklal Mahkemeleri ise 1923-1927 arasinda calisti. Hilafet ve saltanat yanlilari yargilandi. 1925?de ise Ankara ve Dogu Anadolu?da iki ayri mahkeme daha kuruldu. Bu mahkemede, Seyh Said isyani davasina bakildi. Istiklal mahkemelerinin kararlariyla 1054 kisi idam edildi. 2 bin 696 kisinin idamlari, askerden kacmamalari sartiyla affedildi. 243 kisiye giyabinda idam cezasi verildi. 1786 kisi kalebent ve kurek cezasina carptirildi. 11 bin 744 kisi beraat etti. 41 bin 768 kisi ise daha hafif cezalara carptirildi. press7