Suriye sallanan bir dis
Suriye?deki Esed Yonetiminin durumunu her gecen gun ?sallanan bir dis?e benzeten yazar Sedat Laciner, Suriye'ye ABD'den bakmak yerine Turkiye'den bakmayi deniyor.
Suriye?de Esed Yonetimi her gecen gun ?sallanan bir dis?e benziyor. Bati disleri salladikca hem aci artiyor, hem de catismalar. Suriye 40 yildir Esed diktatorlugunun elinde sessiz sessiz inliyordu. Simdi bu iniltiye baska iniltiler ve gurultuler de karismaya basladi. Belli ki Esed?in de gunleri sayili ve ABD?den bakildiginda sorun sadece bir zaman meselesidir. Ancak konuya Suriye?nin icinden, hatta Turkiye?den baktiginizda sorun o kadar da basit degil. Cunku her gecen gun kanli bir ic savas ve/veya bolunme ihtimali gucleniyor. Ordu cozuluyor Suriye?de olaylar her gecen gun karsilikli silahli catismaya donuyor. Muhaliflerin en onemli sorunu daginik olmalariydi. Bati bu daginikligi giderebilmek icin ozel bir caba harciyor. Turkiye de bu cabalarin disinda degil. Muhaliflerin, ozellikle disarida birlesmelerinde komsu ulke olarak Turkiye ozel bir oneme sahip. Ikinci hayati sorun muhaliflerin silahlandirilmasi ve egitimi. Suriye Ordusu?ndan kacanlar egitilmis direnisci ihtiyacina katki sagliyor. Onumuzdeki gunlerde ordudan ciddi cozulmeler bekleni yor. Bilindigi uzere Suriye Ordusu?nun cogunlugunu Sunniler olustururken, ust subay kadrosunun tamamina yakini Besar Esed?in de mezhebi olan Nusayrilerden olusuyor. Pekcok analizciye gore ulkede silahli catismalar ayni anda patlak verir ise Besar Esed?in dayanmasi kolay degil. Ulkede otorite, cok beklenmedik bir sekilde kirilabilir. Ancak bu durumda dahi Nusayriler iktidari ve silahi birakmak istemeyecektir. Bu da cok kanli ve vahsi katliamlara neden olabilir. Suriye?de muhalifler her hafta Cuma namazi sonrasi hukumeti protesto ediyorlar ve demokratik bir Suriye talep ediyorlar. Bu gosterilerin pekcogu kanli bitiyor. Birlesmis Milletler?e gore Mart ayindan bu yana oldurulen Suriyeli gosterici sayisi 2.700?u asiyor. Sam?a oldukca yakin ve Sunnilerin cogunlukta oldugu Rastan kentinden gelen haberler ise gosterilerin karsilikli silahli catisma haline donmekte oldugunun acik kaniti. Rastan?da pekcok firari asker muhaliflerin safina katildi ve hukumet guclerine ates acti. Devlet basini Rastan?da muhaliflerin 7 askeri oldurdugunu, 32?sini ise yaraladigini yazdi. Rastan onemli, cunku Sam Yonetimi ilk kez bu kadar ciddi bir silahli direnisle karsilasiyor. Rastan?in da bulundugu Humus her gecen gun direniscilerin orgutlendigi bir yere donuyor. Firari askerler ve gonulluler ile cephenin kisa surede buyuyecegi acik. Kurtler kilit rolde Suriye?deki catismalarin kaderini degistirebilecek olan ise Kurtler. Kimi kaynaklara gore ulkedeki Kurtlerin sayisi 1.5 milyondan fazla. Bunlarin 500.000?den fazlasinin Suriye vatandasligi bile bulunmuyor. Gecmiste daha cok Turkiye?den goc etmis bu kisiler toplumun en alt tabakasini olusturuyor. Kurtler 2004?de Kamisli?da bir ayaklanma denemesinde bulundular. Fakat basarili olamadilar. Bati?nin endisesi ise Kurtlerin zayif bir ayaklanmaya kalkismalari halinde Suriye guclerince tamamen ezilmeleri. Diger taraftan Kurt ayaklanmasi Suriye?deki demokrasi taleplerini boluculuk sorunu haline donusturerek muhalefetin birligini de bozabilir. Turkiye?nin isi ise Suriye?de oldukca zor. Turkiye bir yandan Suriye?yi kazanmak icin yillardir verdigi emeklerine uzuluyor. Diger taraftan ise ic savas ve ulkenin bolunmesi olasiligi Ankara?yi kara kara dusunduruyor. Ozellikle Kurtlerin durumu cok hassas. Suriye?de de ikinci bir Barzani vakasi yasanirsa teror Kuzey Irak?tan sonra siginabilecegi ikinci bir us daha bulmus olacaktir. Turkiye boyle bir kiskaca tahammul edemez. Bunu onlemenin yolu ise Turkiye-Suriye sinirini ABD veya bir baska ulkeye terk etmemekten geciyor. Kisacasi Suriye hikayesi kisa surede bizi de icine ceken bir girdaba donusmek uzere. Timeturk